Okunma: 1480 kez

O yılarda asya kaplanlarının imdadına Japon sermayesi yetişti. Ucuz japon mallarının, özellikle de Japon otomobillerinin, pazarlarını işgal etmiş olmasından şikayetçi olan AND, Japonya ya Yen’in değerini arttırması hususunda baskı yaptı. Japonya kendi ülkelerinden yapamadıkları ihracatı, dış ülkelerde  kurdukları fabrikalardan yapma yoluna gittiler.

Japonların seçtikleri ülkelerin arasında işçi ücretleri özelliklede düşük olan Tayland, Malezyave İndonezyavardı. Böylece neredeyse bir gece içinde dünün yoksul ülkeleri dünyanın önde gelen sanayi mamülleri ihracatları konumuna geldiler.

Uluslar arası ekonomiye tam entegre olmuşlardı. Devletin ekonomiye müdehalesi söz konusu değildi. Yabancı sermaye kendiliğinden ve doğrudan gelmeye devam ediyordu.

Ancak, bir sorun vardı:ihracatın hemen tümünün üretimi gerçekleştiren yabancıların yani Japon üreticilerin denetiminde olmalarıdır. Bunun ekonomik anlamı, Tayland, Malezye ve İndonezya nın Japonya ile yaptıkları ticarette sürekli açık veriyor olmalarıdır. Neden çünkü sanayinin Japon sahipleri imalat için gerekli herşeyi kendi ülkelerinden ithal etmektedirler.ülke (Tayland, Malezya) ekonomileri büyüdükçe aradaki fark daha da artıyor, dış ticaret açıkları gittikçe büyüyordu.

Daha da kötüsü, 1993 den itibaren, Japonya, gözlerini işçi ücretleri Kaplanlarınkinden daha da ucuz olan Çin2e ve Vietnam’a çevirmeye başladı. Böylece, bir iki yıl içinde Tayland, Malezye ve İndonezya üçlüsüne gelen yatırım miktarı azaldı.

Japonyanın önceliklerinin değişmesi sonucu döviz sıkıntısına düşen Tayi ve Malezya hükümetleri, başka kaynaklar aramaya başladılar. Bu nokta, IMF ve Dünya Bankasının gelişmelere göz yummakla , daha da kötüsü önyargılı olmakla  hükümetlere, devletlere karşı  “önyargılı”olmakla suçlandıkları nokta. Deniyordu ki, bu iki teşkiat hükümetlerin  parasal oyunları sözkonusu olduğunda fevkalade duyarlıdırlar, ama aynı oyunları bireyler oynadığında seslerini çıkartmazlar. Neden çünkü piyasa dinamiklerinin işleyeceğine, borçlanmayı makul bir yerde durduracağına ve borç alınan paraların verimli sahalara yatırılacağına güvenleri tamdı ve büyük aynlışlığı burada yaparlar/ yapmaktadırlar.

Nitekim, borç alınan paralar verimli yatırımlara değil, inşaat mütehitlerine gitti. 1995 itibari ile dağ taş bina doldu. Üstelik satılmayan boş binalar. Ölü yatırım. Mütehitler borçlerını ödemeyecekleri belli oldu.

Yabancı yatırımlar Tayland’ı  terk etme zamanın ngeldiğini düşünmeye başladılar. İhracatın büyüme hızı düşmeye başladı 1996’da %1.

Tek bir gün içinde “baht” ın (Taylandın para birimi) değeri %18 düştü. Bunu hisse senetleri satışlarının hızlanması izledi. Ardından bonoların fiyatları düştü. Hisse senetleri, bonolar derken Baht ın değeri daha da azaldı.

IMF mutad  reçetesini önerdi. Mutad reçete; özelleştirme, ticret kurallarının ihracatın önünü açacak yabancı sermayenin ülkeye doğrudan girmesini sağlayacak şekilde serbestleştirmesi, dış borçların yenilenmesi ve kemer sıkma. Tayland ve İndonezya reçeteyi kabul ettiler. Malezyahayır dedi, kendi ekonomik programını kendi planlamaya koyuldu.

Güney Asya Kaplanları daha çok konuşuldu. Çeşitli desler, bazen de birbirleriyle çelişkili sesler çıkarıldı. IMF, 1997 Krizini, lâubali kapitalizme, yani iş ahlakını yok saydığı kapitalizme ve yolsuzluklara bağladı. Eğer piyasa da nüfüs sahibi ama iş bilmeyen adamlara muazzam krediler mütahit yada sermayenin beton yığınlarına gömülmesi önleyecek bağımsız denetim kuruluşları bulunsaydı, işler bu hale gelmezdi diyorlardı.

Muhalifler, kimler bu İMF muhalifleri mesela, eski bir İMF çalışanı, halen Harvard Üniversitesinde Uluslar Arası Kalkınma Enstitüsünde başkanı Jeffrey Sachs. Sonra, Dünya Bankasının başkan iktisatçısı Joseph Stiglitz. Başkan Reagan’nın ekonomi baş danışmanı, hatta Milton friedman. Economist Financial Times gazetesinin organları.

Bu insanlar Güney Asya Krizinde lâubali kapitalizmin, yolsuzlukların payını teslim etmiyor, meselenin güney Asya’nın üretim biçiminden kaynaklandığını hususunda fikir beyan ediyorlar. Dahası, ihracata-dayalı kalkınma modellerinin istikrarı sağlayamadığı kabul etme zamanının geldiğini söylüyorlardı. Hükümetler mali ve sınayi kurallarını gevşettiklerinde hertürlü yolsuzluk, usulsüzlükler başlıyor, hem de paradan para kazanmak olgusunu ortaya çıkar. Paradan para kazanmak varken, sermayedarlarıyeniden yatırımlara yöneltmek de neredeyse mümkün değil.

Ve diyorlar ki; İMF kapitalist çıkarları korumanın dışında işe yaramadığının anlaşılamsının zamanı gelmiştir. İlericiler, İMF nin Güney Asya ya sunduğu mutad reçete vermeye yerden göğe haklıdırlar. Şu şerhle ki, bu direniş, Güney Asya Kaplanlarını onurlandırmak şeklinde olmamalıdır.

Kaynak: Alev Alatlı ‘nın 2001 yılında TRT-2 de yayımlanan  konuşmalarından özettir.

Etiketler:  

Bilimler
İktisat
Güneydoğu Asya Kaplanları: 1997 Krizi-2

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---