Okunma: 2839 kez

Sanrı ve varsanılarla giden ve kişinin diğer insanlarla iletişimini büyük ölçüde bozan bir hastalık olan şizofreni, genel olarak yüzde 1 oranında görülmektedir. Her ne kadar yeni çalışmalar genlerdeki bozukluklara işaret etse de şizofreninin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Şizofreni insan evriminin bir göstergesi olan “sosyal biliş”i (sosyal etkileşimde rol oynayan bilişsel süreçlere verilen isim) etkilediğinden bazı araştırmacılar bu hastalığın insan beyninin genişlemesinde evrimsel olarak rol oynayan genlerdeki anomalilerden kaynaklandığını düşünmektedir.

Şanghay Biyolojik Bilimler Enstitüsü ve Almanya Lepzig Max Planck Enstitüsü Evrimsel Antropoloji bölümünden evrimsel biyolog Philipp Khaitovich’in önderliğindeki uluslararası bir ekip bu hipotezin doğruluğunu araştırmıştır. İnsanlar ve şempanzeler 5-7 milyon yıl öncesine dayanan ortak atalara sahip oldukları için çalışmada şizofrenide beyinle ilişkili kaç genin pozitif doğal seçilime uğradığı üzerinde durulmuştur.

Araştırmacılar ilk olarak işlevlerine göre 22 kategoriye ayrılan beyin genleriyle ilgili basılı mevcut verileri gözden geçirmişlerdir. Şizofrenide büyük ölçüde rol aldığı düşünülen altı grup genin aynı zamanda enerji metabolizmasıyla da ilişkili olduğu görülmüştür. Bunun üzerine beyindeki enerji yolakları üzerine odaklanılmıştır. Nükleer manyetik rezonans spektroskopi yoluyla ölmüş 10 şizofreni hastası ve 12 kontrolün (hayattayken şizofreni hastalığı olmayan kişiler) beyinlerindeki sinir işlevlerinde anahtar role sahip 21 metabolitin konsantrasyonu ölçülmüştür. Özellikle sosyal bilişte önemli rol oynayan frontal korteks ele alınmıştır. Metabolitlerden laktat, kolin ve aspartat gibi 9’unun şizofreni hastaları ve sağlıklı kontroller arasında anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmacılar bu bulguların şizofrenide beyin metabolitlerinin değiştiğini öne süren önceki çalışmaları desteklediğini söylemektedir.


VÜCUDUN ENERJİSİNİN KULLANIMI

Ardından bu dokuz metabolitin beynin evriminde rol alıp almadığı araştırılmıştır. Bunun için şempanzelerin aynı beyin bölgelerindeki metabolit konsantrasyonları ölçülmüştür. Şempanzeler ve sağlıklı insanlar arasında bu dokuz metabolitte şizofrenide rol almadığı düşünülen diğer 12 metabolite göre daha büyük farklılık olduğu görülmüştür. Genom Biyoloji dergisinde yer alan çalışmada bu sonuç şizofrenide etkili olan enerji yolaklarının insan evrimiyle değiştiği şeklinde yorumlanmıştır. Ayrıca şizofreni ile ilişkili bu dokuz yolakta yer alan kırk genin de şizofreni ile ilişki göstermeyen 12 yolakta yer alan genlere göre, şempanzeler ve insanlar arasında daha büyük farklılıklar içerdiği görülmüştür.

İnsan beyni vücudun toplam enerjisinin yüzde 20’sini kullanırken, bu oran şempanzeler için yüzde 13’tür. Araştırmacılar insan beyninin metabolik kapasitesinin çok hassas sınırlara sahip olduğunu söylemektedir. Bu nedenle enerji metabolizmasıyla ilgili genlerdeki ufak değişikliklerin kolaylıkla mental sorunlara yol açabileceği düşünülmektedir.


‘Kesin sonuç için henüz çok erken’

GÜNEY Afrika, Durban, Nelson R. Mandela Tıp Fakültesi’nden Psikiyatr Jonathan Burns, “Şizofreni belki de büyük ve karmaşık beyinlerimiz için ödediğimiz bir bedeldir” demektedir. Fakat Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi’nde bir nörogenetikçi olan Daniel Geschwind metabolik değişiklikleri herhangi bir bilişsel bozuklukla ilişkilendirmek için henüz çok erken olduğunu söylemektedir.

Etiketler:  

Bilimler
Tıp
Şizofreni Büyük Beynin Bedeli mi?

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---