Ölünce Herkes Sevdiklerine Kavuşur (mu?)

Ağu 29 2008

Ölünce Herkes Sevdiklerine Kavuşur (mu?)

(1 Oy)

GenBilim Editorial

Cuma, 29 Ağustos 2008

Okunma: 464 kez

“Ruh, rüyaların yapıldığı maddeden yapılmıştır.” Marrio Simmel Çocukken “ ölünce, sevdiklerine kavuşursun” vaadi kafama takılmıştı. Başka kafama takılan ve şaşırtıcı bulduğum ise bir kişiyi rüyanda gördüğünde, o kişinin bundan haberi bile olmuyordu. Onbeş yaşlarında iken ise, bu iki çözümü olmayan konudan, ikisini beraber düşünerek başka bir çözüm çıkarmıştım. ( www.genbilim.com )

Bu yazıda gülümseyerek hatırladığım o çözümü anlatmaya çalışacağım.

Önce birinci teori neden kafama takılmıştıyı anlatayım. “Ölünce, sevdilerine kavuşursun.” Vaadi vardı. Sorduğum kişiler ise şu soruyu açıklayamamış, geçiştirmişti. Sorum: “ Herkes birbirini sevmiyor. Diyelim ki ben iyi insanım ve bu vaade göre ölünce sevdiklerime kavuşmam gerek ama ya bana kavuşmayı bekleyen ama benim kavuşmayı istemediğim biri varsa bu model adil şekilde nasıl çalışacaktı?

Daha da zor bir soru: bazan birbirini seven insanlardan biri ölür. Hayat devam ediyordur. İkinci kez sevip, evlenebilirlerdi. Şimdi diyelim ki, bizim örnekteki kişi de öldü. Hatta bizim bu vatandaşı seven ama onun sevmediği insanlar da olmuş olsun ve onlarda buna kavuşmayı istesin.

Dinler bir ödül/ceza sistemi ile günlük hayatı düzenlemeye çalışıyordu ve ödül ve cezaların bir kısmı ise, öldükten sonra çalışacak şekilde vaad edilmişti.

Matching Theory * (eşleşme teorisi) diye bir saha o zamanlar bilmiyordum ama bilsem de, tasarımda kullansam da vaadi adil şekilde herkes için çalışabilecek model haline getirmeye yetmeyecekti. Çünkü, Eşleşme Kuramı herkesin ortak bir dünyada yaşadığını varsayar. Ve soruya, herkesin kendine göre bir ayrı dünya kurmasıyla çözüm bulunabiliyor.

Herkes rüyalarını kişiye özel görüyordu. Rüyanızı başkasına anlatmadığınız sürece ne gördüğünüzü kimse bilmez. Diyelim ki beni rüyanızda gördünüz, hatta rüyanızda benimle bir ömür geçirdiniz. Bunun bana hiç bir zararı yok, umrumda olmaz, zaten haberim de olmaz...

Rüyaların bu özelliği yani kişiye özel olması, diğer sorununda cevabına götürecekti.

Böylece vaadin çalışacağı modeli rüya ortamında kurmak, tasarımı adil hale getirecekti. Bir de böyle bakalım:

Ölünce herkesin rüya ortamında olacağını varsayalım. Rüyalar kişiye özeldir ve birisi sizi uyandırmadığı sürece, siz rüya gördüğünüzü bilmez, yaşadığınız şeyleri gerçek sanırsınız. Bu tasarımda aynı kişiyi on kişi de rüyasında görse, kavuşulmayı bekleyen kişi, kendi iradesinde kime istiyorsa kavuşabilir kişiye özel kendi rüyasında. Bence adil. Peki sizce..?

* Eşleşme Kuramı (Matching Theory), İsmiyle musemma, birbirleri üzerinde tercihleri olan iktisadi birimlerin eşleşmelerini Oyun Teorisi'ni kullanmak suretiyle inceler- mesela kadınlarla erkeklerin ya da okullarla talebelerin eşleşmesi gibi. (Tanım için sevgili Remzi'ye teşekkürler)