Watson ve Crick'in, DNA çift sarmallı yapısını keşfetmelerinden günümüze dek uzanan insan genomu projesinin sürecini, aşağıda bulacaksınız. Bu süreç Science ve Nature Dergilerinden yararlanarak hazırlandı.
Watson ve
Crick'in, DNA çift sarmallı yapısını keşfetmelerinden günümüze dek uzanan insan
genomu projesinin sürecini, aşağıda bulacaksınız. Bu süreç Science ve Nature
Dergilerinden yararlanarak hazırlandı.
1953
James Watson ve Francis Crick DNA'nın ikili sarmal yapısını keşfettiler.
1972
Paul Berg va arkadaşları ilk rekombinant DNA molekülünü yarattılar.
1977
Harvard Üniversitesi'nden Allan Maxam ve Walter Gilbert ile Britanya Tıp
Araştırma Konseyi'nden Frederick Sanger, birbirlerinden bağımsız olarak DNA
dizgesinin belirlenmesi için yeni yöntemler geliştirdiler.
1980
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden David Botstein, Stanford
Üniversitesi'nden Ronald Davis ve Utah Üniversitesi'nden Mark Skolnick ile Ray
White, RFLP'lere dayalı tüm insan genom haritasının oluşturulmasına yarayacak
bir yöntem önerdiler.
1982
Şimdi Japonya'daki RIKEN'de bulunan Akiyoshi Wada, otomatik dizge önerisinde
bulunarak bu yönde robotların oluşturulması için Hitachi'den destek alır.
1984
Columbia Üniversitesi'nden Charles Cantor ve David Schwartz, "atar alanlı
Elektroforez" i geliştirdiler.
Britanya Tıp Araştırma Konseyi bilim adamları, Epstein-Barr virüsünün DNA
dizgesini tümden çözdüler.
1985
California Üniversitesi'nden Robert Sinsheimer, insan gen haritasının
çıkartılması tasarısının uygulanabilirliğini tartışmak üzere bir toplantıya ev
sahipliği yaptı.
Cetus Corp. Şirketi'nden Kary Mullis ve meslektaşları, çok sayıda DNA
kopyasının elde edilmesine yarayan "PCR" adlı bir yöntem
geliştirdiler.
1986
Britanya Tıp Araştırma Konseyi'nden Sydney Brenner, insanın gen haritasının
oluşturulması amacıyla Avrupa Birliği'ne ortaklaşa bir program başlatılması
çağrısında bulundu. Bu arada kendisi, Konsey bünyesi içinde ufak çapta bir gen
projesi başlattı.
ABD Enerji Bakanlığı Santa Fe'de insan gen haritasının oluşturulması yönünde
bir toplantıya ev sahipliği yaptı. Salk Enstitüsü'nden Renato Dulbecco, bir
gazetede insan gen haritasının çıkartılmasına destek verdi.
New York'taki Cold Spring Harbor Laboratuvarı'nda yapılan "Homo
Sapienelerin Moleküler Biyolojisi" adlı toplantıda insan gen haritasının
çıkartılmasının yararları ateşli bir biçimde tartışıldı.
California Teknoloji Enstitüsü'nden Leroy Hood, Lloyd Smith ve arkadaşları ilk
otomatik DN dizge makinesini kamuya duyurdular.
Charles DeLisi, 1987 mali yılı bütçesinden 5.3 milyon dolar ayırarak, Enerji
Bakanlığı bünyesinde genetik çalışmalara başladı.
1987
Walter Gilbert, ABD Ulusal Araştırma Konseyi, gen heyetindeki görevinden istifa
ederek, insan geni haritasının oluşturulması ve veri satışını hedefleren Genome
Corp. ile çalışmayı tasarladığını bildirdi.
Bir danışmanlık ekibi insan gen haritasının oluşturulması ve genetik dizilimin
belirlenmesi için Enerji Bakanlığı'nın 7 yıl içinde 1 milyor dolarlık bir
yatırım yapmasını istedi.
Washington Üniversitesi'nden David Burke, Maynard Olson ve George Carle,
klonlamaya yarayan YAC'leri üreterek ekleme boyutunu 10 katına çıkarttılar.
Collaborative Research Inc.'den Helen Donis-Keller ve meslektaşları 403 imden
oluşan "ilk" gen haritasını yayımlayarak kredi ve ayrıcalıklar
konusunda bir tartışmanın alevlenmesine yol açtılar.
DuPont bilim adamları ışınırlı zincirleme-sonlu dideoksinükleotidlerden oluşan
ve DNA dizgesini hızla belirleyen bir yöntem geliştirdiler.
Applied Biosystems Inc. Şirketi, Hood teknolojisine dayalı, ilk otomatik dizge
makinesini piyasaya sundu.
1988
Ulusal Araştırma Konseyi, İnsan Genomu Projesi'ni onaylayarak bu alanda yılda
200 milyon dolarlık ek bir ödenek ayrılması ve aşamalı bir yaklaşım uygulanması
isteminde bulundu.
Reston, Virginia'daki bir toplantıda destek gören ve o sırada Ulusal Sağlık
Enstitüsü'nün başkan olan James Wyngaarden, insan genomu projesinde
sorumluluğun öncelikle Enstitü'ye verilmesi gerektiğini öne sürerek önderliği
Enerji Bakanlığı'ndan devraldı.
İlk genom toplantısı Cold Spring Harbor Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi.
Ulusal Sağlık Enstitüsü "İnsan Genomu Araştırma" bölümünü kurarak
başına Watson'u geçirdi. Watson, genom çalışmalarına ayrılan bütçenin bir
bölümünün toplumsal ve törel konularla ilgili araştırmalar için harcanması
gerektiğini bildirdi.
Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı aralarında bir ortak çalışma ve
hoşgörü antlaşması imzaladılar.
1989
Rockefeller Üniversitesi'nden Norton Zinder, İnsan Genomu Projesi ile ilgili
ilk program danışmanlık heyeti toplantısına başkanlık etti.
Olson, Hood, Botstein ve Cantor STS'lerden yararlanılan yeni bir haritalama
stratejisinin ana hatlarını çizdiler.
Enerji Bakanlığı ile Ulusal Sağlık Enstitüsü, İnsan Genomu Projesi'nin törel,
yasal ve toplumsal etkilerini incelemek üzere ortak bir heyet oluşturdular.
Ulusal Sağlık Enstitüsü ofisi, devlet destekli Ulusal İnsan Genomu Araştırma
Merkezi'ne taşındı.
1990
Üç grup tarafından kılcal (kapiler) elektroforezi üretildi. Ekiplerden birine
Lloyd Smith (Nükleik Asitler Araştırması, Ağustos, ikincisine Barry Karger
(Analitik Kimya, Ocak), üçüncüsüne ise Norman Dovichi (Journal of
Chromatography, Eylül) önderlik etti.
Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı, 5 yıllık bir plan hazırladılar.
Planın hedefleri arasında eksiksiz bir gen haritasının oluşturulması, her 100
kb'de bir imleri olan fiziksel bir harita ve 2005 yılına dek örnek
organizmalardaki toplam 20 Mb DNA'lık dizgenin belirlenmesi yer alıyordu.
Ulusal Sağlık Enstitüsü, dört örnek organizma üzerinde geniş kapsamlı dizilim
belirleme deneylerine başladı. Organizma örnekleri, Mycoplasma cpricolum,
Escherichia coli, Caenorhabditis elegans ve Saccharomyces cerevisiae idi.
Araştırma ekiplerinin her biri üç yıl içinde 3 Mb dizgesinin 75 sentten
belirlenmesini kabul etti.
İnsan Genomu Projesi'nin resmi olarak başlatıldığı tarihi 1 Ekim olarak ilan
ettiler.
Ulusal Biyoteknik Bilgi Merkezi'nden David Lipman, Eugene Myers ve arkadaşları
dizilimlerin sıralanmasıyla ilgili işlemsel süreci içeren BLAST'i yayınladılar.
1991
Ulusal Sağlık Enstitüsü'nden J. Craig Venter, özel genlerin bulunmasına yarayan
bir yöntemi kamuya sundu. Bir ay sonra, Ulusal Sağlık Enstitüsü'nün bu tür
kısmi genlerden binlercesi üzerinde patentli uygulamaya geçtiğini belirtince
kıyamet koptu.
Japonlar, pirincin genetik dizilimini belirleme çalışmalarına başladı.
Tennessee, Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'ndan Edward Uberbacher, çok sayıda gen
bulma programlarından ilki olan GRAIL'i üretti.
Dönemin Ulusal Sağlık Enstitüsü Başkanı Bernadine Healy ile kısmi genlerin
patentlenmesi konusundaki bir tartışma sonucunda, Watson Ulusal İnsan Genomu
Araştırma Merkezi'ndeki görevinden istifa etti. Venter Ulusal Sağlık
Enstitüsü'nden ayrılarak, Rockville, Maryland'deki kâr amacı gütmeyen Genom
Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. William Haseltine ise, enstitü ürünlerinin
pazarlanması amacıyla kurulan kardeş şirketi İnsan Genomu Bilimleri'nin başına
geçti.
Britanya'nın Wellcome Trust Şirketi, 95 milyon dolarlık bir yatırımla İnsan
Genomu Projesi'ne katıldı.
Caltech'ten Mel Simon ve arkadaşları klonlama için BAC'ler ürettiler.
ABD ve Fransa'dan ekipler ilk fiziksel kromozom haritalarını tamamladılar.
Whitehead Enstitüsü'nden David Page ve meslektaşları Y kromozomunun haritasını
çıkarttılar.
Centre d'Etude du Polymorphisme Humain'den Daniel Cohen ile Généthon ve
arkadaşları 21. kromozomun haritasını oluşturdular.
Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı veri ve kaynakların paylaşılması,
bu konuda hızlı bir iletişimin sağlanması ve araştırmacıların verilerini 6 ay
boyunca gizli tutmalarına olanak tanınması amacıyla bir tüzük yayınladılar.
ABD'li ve Fransız ekipler, fare ve insanın genetik haritalarını tamamladı.
1993
Michigan Üniversitesi'nden Francis Collins, İnsan Genomu Araştırma Merkezi'nin
başkanlığına getirildi.
Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı 1993-98 dönemi için yeniden gözden
geçirilmiş bir tasarı yayınladılar. Tasarının hedefleri arasında, 1998 sonuna
dek 80 Mb'lik DNA diziliminin belirlenmesi ve insan genom haritasının da 2005'e
dek tamamlanması yeralıyordu.
Wellcome Trust ile Tıp Araştırma Konseyi, ortaklaşa olarak Güney Cambridge'deki
Hinxton Hall Sanger Merkezi'ni açtılar. John Sulston yönetimindeki merkez,
uluslararası konsorsiyumun en önde gelen dizilim belirleme laboratuvarlarından
biri konumuna geldi.
GenBank'ın veritabını, resmen Los Alamos'tan Ulusal Biyoteknoloji Bilgi
Merkezi'ne taşındı.
1994
Iowa Üniversitesi'nden Weffrey Murray, Généthon'dan Cohen ve meslektaşları
insan genomunun genetik bağlantılarını tam olarak gösteren bir harita
yayınladılar.
1995
California Üniversitesi'nden Richard Mathies ve arkadaşları, geliştirilmiş
dizilim belirleme boyaları üretti.
Michael Reeve ve Carl Fuller, sabit ısılı polimeraz ürettiler.
Genom Araştırma Enstitüsü'nden Venter ve Claire Fraser ile John Hopkins'den
Hamilton Smith, serbest yaşayan bir organizma olan, "Haemophilus
influenzae" ile ilgili ilk dizilimi yayınladı.
Japon hükümeti, 5 yıllık bir dönem için, Tokai, Tokyo ve Keio
Üniversitelerinden çeşitli dizilim belirleme ekiplerine toplam 15.9 milyon
dolarlık bir fon ayırdı.
Stanford Üniversitesi'nden Patrick Brown ve arkadaşları, cam baskı bir mikro
dizgeden yararlanarak, tamamlayıcı DNA araştırmaları üzerine bir rapor
yayınladılar.
Whitehead ve Généthon'dan araştırmacılar, (Whitehead'den Lander ve Thomas
Hudson başkanlığında) fiziksel bir insan genom haritası yayınladılar.
1996
Uluslararası İnsan Genomu Projesi'nin ortakları, dizilimle ilgili verilerin 24
saat içinde kamu veritabanına aktarılmasını kabul ettiler.
Ulusal Sağlık Enstitüsü, insan genom dizgesiyle ilgili geniş kapsamlı araştırma
yapan altı ekibe mali destek sağladı.
Afimetriks, DNA yongalarını piyasaya sundu.
Enerji Bakanlığı, BAC klonlarının uçlarındaki dizilimlerin belirlenmesi
amacıyla, toplam 5 milyon dolarlık altı pilot proje başlattı.
Uluslararası bir konsorsiyum, "S. cerevisiae" adlı mayanın tam
genetik dizgesini kamuya açıkladı.
RIKEN'den Yoshihide Hayashizaki ve ekibi, farenin tamamlayıcı DNA'larının tam
boy ilk dizisini tamamladı.
1997
Ulusal İnsan Genomu Araştırma Merkezi, terfi ederek, Ulusal İnsan Genomu
Araştırma Enstitüsü'ne dönüştü
Enerji Bakanlığı Ortak Genom Enstitüsü'nü kurdu.
Fred Blattner, Guy Plunkett ve Wisconsin Üniversitesi'nden meslektaşları, 5
Mb'lik E. coli'nin DNA dizgesini tamamladılar.
Molecular Dynamics, bir kılcal dizilimini makinesi olan, MegaBACE'yi kamuya
tanıttı.
1998
Ulusal Sağlık Enstitüsü, SNP'lerin bulunması amacıyla yeni bir proje
başlattığını ilan etti.
Japonya, ABD, AB, Çin ve Güney Kore'den temsilciler, pirinç gen diziliminin
belirlenmesi amacıyla oluşturulacak uluslararası bir ortak çalışmanın ana
hatlarını görüşmek üzere Japonya'nın Tsukuba Kenti'nde bir araya geldiler.
Washington Üniversitesi'nden Phil Green, Brent Ewing ve arkadaşları dizge
belirlemede kullanılan verileri kendiliğinden yorumlayan "phred" adlı
bir program yayınladılar.
PE Biosystems Inc. "PE Prissm 3700" adlı kılcal dizgeleme makinesini
piyasaya sundu. Vender "Celerra" adlı yeni bir şirketin kurulduğunu
ve bu şirketin, 300 milyon dolarlık bir yatırımla, üç yıl içinde insan genom
diziliminin belirleyeceğini bildirdi. Buna karşılık, Wellcome Trust, İnsan
Genomu Projesi'ne ayrılan fon miktarını ikiye katlayıp, 330 milyon dolara
çıkartarak, dizge belirleme çalışmalarının üçte birini üstlendi.
2001 yılına dek insan genomunun "geçerli bir taslağını" oluşturmak
hedeflendi. Bu arada taslağa son şeklinin verilmesi ile ilgili tarihi 2005
yılından 2003'e alındı.
Sanger Merkezi'nden Sulston ile Washington Üniversitesi'nden Robert Waterston
ve arkadaşları, C. elegans'ın genetik dizgesini belirleme çalışmalarını
tamamladılar.
1999
Ulusal Sağlık Enstitüsü, ilk taslağın tamamlanma tarihini yeniden öne alarak,
bu kez 2000 baharı olarak belirledi.
Wellcome Trust'un yanısıra on şirket verilerin her üç ayda bir kamuya
iletilmesi amacıyla SNP konsorsiyumunu başlattı.
Ulusal Sağlık Enstitüsü, üç yıl içinde farenin genom diziliminin belirlenmesi
amacıyla, 130 milyon dolarlık bir proje başlattı.
İngiliz, Japon ve Amerikalı araştırmacılar insanın 22 numaralı kromozomunun ilk
dizilimini tamamladılar.
2000
Celera ve arkadaşları, 180 Mb'lik "Drosophila melanogaster" adıyla
bilinen meyve sineğinin genetik dizgesini belirlediler. Böylelikle, bu tarihe
dek belirlenmiş en büyük gen dizgesine imzalarını atan ekip, aynı zamanda
Venter'in tartışmalı (shut-gun seqvencing) "tüm-genom atışı"
yönteminin geçerliliğini de kanıtlamış oldular.
Alman ve Japon araştırmacılar başkanlığındaki İnsan Genomu Projesi
Konsorsiyumu, 21. kromozomun tam dizgesini yayınladı.
Beyaz Saray'da yapılan bir törenle, İnsan Genomu Projesi ve Celera, ortaklaşa
olarak insanın genetik diziliminin ilk taslağının tamamlandığını ilan ederek,
aralarındaki çekişmenin sona erdiğini ve birlikte çalışmayı sürdüreceklerini
belirttiler.