Okunma: 317 kez
Tarihçe
1938 yılında, "The Wave Principle" başlıklı bir inceleme yayınlandı. Bu yazı daha sonra Elliott Dalga Kuramı diye bilinen ilkenin ilk başvuru yayını oldu. Bu inceleme yazısı Charles J. Collins tarafından yayınlanmıştı ve Dalga İlkesi'ni bulan Ralph Nelson Elliottun kendisine verdiği orijinal çalışmaya dayanıyordu.
Elliott (1871-1948) restorantların ve demiryollarının muhasebelerini
tutan bir muhasebeciydi. Meksika ve Orta Amerika'daki çeşitli demiryolu
kumpanyalarında muhasebeci olarak çalıştı. Guatemala'da yakalandığı
ciddi bir hastalık sonucu 1927 yılında emekliye ayrıldı ve bundan
sonraki yıllarını sağlığını yeniden kazanabilmek için Kaliforniya'daki
evinde hastalığıyla mücadele ederek geçirdi.
Hisse senedi piyasasının davranışlarıyla ilgili olan kuramını, uzun
nekahet dönemi içerisinde geliştirdi. Elliott, görünür şekilde, her
ikisinin de Dalga İlkesi'yle pek çok ortak noktaları olan Dow
Kuramı'ndan fazlaca etkilenmiştir. 1934'de Collins'e yazdığı bir
mektupta, Robert Rhea'nın Stock Market Service'ına abone olduğunu ve
Rhea'nın Dow Kuramı üzerine olan kitabını yakından tanıdığını
anlatıyor. Elliott, Dalga İlkesi�nin Dow Kuramı için "fazlasıyla
tamamlayıcı bir gereklilik" olduğunu da eklemişti.
Elliott, Collins'in şirketine katılabilmek umuduyla ona yeni buluşları
hakkında bilgi verdi. Aralarındaki birçok yazışmadan sonra Collins,
Elliott'a yardım etmesi gerektiği düşüncesine vardı ve Dalga İlkesi�ni
1938 yılında yayınlamayı kabul etti. Collins, Elliott'u Financial World
Dergisi'nin editörleriyle de tanıştırdı. Bunların sonucu olarak
Elliott, 1939 yılında yayınlanan 12 makaleden oluşan bir dizi yazıda
kendi kuramını açıkladı. 1946 yılında, ölümünden yalnızca iki yıl önce
Elliott, Dalga Kuramı üzerine olan en son çalışmasını (Nature's Law,
The Secret of the Universe) yazdı.
Bu başlığın bir parça gösterişli olması, Elliott'un kendi hisse senedi
piyasası kuramının, bütün insanların faaliyetlerini yönlendiren genel
doğa kanunlarının bir parçası olduğuna inanmasıydı.
Eğer A. Hamilton Bolton 1953 yılında ilk Elliott Wave Suplement to the
Bank Credit Analyst'i yayınlamamış olsaydı ve bunu 1967 yılındaki
ölümüne kadar 14 yıl olarak sürdürmeseydi, belki de Elliott'un
düşünceleri hafızalardan silinecekti. Bolton'un 1967 yılındaki
çalışması Elliott Wave Principle, Elliott'un ölümünden sonraki ilk
önemli eserdi. 1967 yılında A. J. Frost, Elliott'un eklemelerini
yeniden derledi ve 1970 yılında Bank Credit Analyst'i yazdı.
Frost, bugün bu konu üzerine esas çalışma olarak kabul edilen Elliott
Wave Principle'ı (Gainesville, GA:New Classics Library) Robert Prechter
ile birlikte 1978 yılında yayınladı. Prechter bir adım daha ileri
giderek 1980 yılında The Majör Works of R.N. Elliott'u yayınladı.
Dalga Kuramı
Teknik analizcilerin çoğunluğu Elliott Dalga Kuramını anlaşılması güç
ve bir parça korkutucu bulurlar. Kuramın arkasındaki ilkeler aslında
oldukça basittir. Okuyucu çok geçmeden değinilecek olan pek çok
noktanın yabancısı olmadığını farkedecektir. Bunun nedeni, Elliott'un
kullandığı malzemelerin çoğunun Dow Kuramı'nın ilkeleriyle ve
geleneksel grafik teknikleriyle oldukça iyi uyum sağlamasıdır. Ancak,
Elliott Dalga Kuramı, belli grafik modellerinin neden ortaya
çıktıkları, ne anlama geldikleri ve ne yaptıklarını açıklamada yardımcı
olan bütünsel bir piyasa bakış açısı olduğu için, geleneksel grafik
tekniğinin ötesine gider. Elliott Dalga Kuramı aynı zamanda, bütünsel
çevrim içinde piyasanın nerede olduğunu belirlemekte piyasa
analizlerinde yardımcı olur.
Teknik analizlerin çoğu trend-takipçisi bir yapıdadır. Bütün
üstünlüklerine rağmen Dow Kuramı, sinyallerini trend ortaya çıktıktan
sonra verme eğilimindedir. Elliott Dalga Kuramı, daha sonra geleneksel
yaklaşımlarla da onaylanabilecek şekilde analizciye, tepe ve tabanlar
hakkında daha gelişmiş uyarılar verir.
Şekil 1.1 Ana model.
Dalga Kuramı'nın İlkeleri
Kurama göre önemli olan model, oran ve zamandır. "Model" sözcüğü ile,
kuramın en önemli unsurunu kapsayan formasyonlar ya da dalga modelleri
ifade edilir. Geri-çekilme noktalarını belirlemede ve değişik dalgalar
arasındaki ilişkiyi ölçerek fiyat hedeflerini bulmada oran analizleri
yararlıdır. Son olarak, zaman ile olan ilişki de kullanılabilir ve
bundan dalga modellerini ve oranlarını onaylamada yararlanılabilir.
Fakat zaman analizlerinin piyasanın geleceğinin tahmininde kullanımı
bazı Elliott�çular tarafından fazla güvenli bulunmaz.
Elliott Dalga Kuramı, hisse senedi piyasasının beş dalgadan ve bunu
takip eden üç geri-çekilmeden oluşan sürekli bir ritmi takip ettiğini
söyler. Şekil 1.1'de bir tam çevrim görülüyor. Dalgaları sayarsanız
tamamlanmış bir çevrimin sekiz dalgaya sahip olduğunu bulacaksınız (beş
yukarı ve üç aşağı dalga).
Çevrimin yukarı doğru olan bölümünde beş dalganın her biri
numaralandırılmıştır 1, 3 ve 5 dalgaları yükselen dalgalardır ve "itici
dalgalar" olarak adlandırılırlar. 2 ve 4 dalgaları yukarı-trende karşı
hareket ederler ve 1 ve 3 dalgalarını düzelttikleri için "düzeltme
dalgaları" olarak adlandırılırlar. Beş-dalga hareketi tamamlandıktan
sonra üç-dalga düzeltmesi başlar. Üç düzeltme dalgası a, b, c
harfleriyle gösterilir.
Elliott, trendi, iki yüzyıla uzanan "büyük süper çevrim"den, yalnızca
birkaç saatlik dakikalardan oluşan dereceye kadar dokuz değişik derece
içinde kategorize eder. Hatırda tutulması gereken nokta, temel
sekiz-dalga çevriminin, incelenen trendin derecesine bakılmaksızın
sabit kalmasıdır.
Her bir dalga, kendileri de daha küçük derecelerdeki dalgalara
bölünebilen, kendilerinden bir derece daha küçük dalgalara bölünür. Bu
aynı zamanda her bir dalganın, kendisinden bir üst derecedeki dalganın
bir parçası olması demektir. Şekil 1.2'de bu ilişkiler görülüyor. En
büyük iki dalga -[1] ve [2]-, sekiz alt dalgaya bölünebilir ve bu alt
dalgalar da daha küçük 34 dalgaya bölünebilir. İki en büyük dalga -[1]
ve [2]-, daha büyük beş-dalgalık bir hareketin yalnızca ilk iki
dalgalarıdırlar. Şekil 1.2'deki 34 dalga daha küçük derecedeki 144
dalgaya (Şekil 1.3) bölünebilir.
Şu ana kadar kullandığımız sayılar (1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89,
144) yalnızca rastlantısal sayılar değildir. Bu sayılar Elliott Dalga
Kuramı�nın matematiksel temellerini biçimleyen Fibonacci sayı dizisinin
bir parçasıdırlar.
Bir dalga ister beş dalgaya ister üç dalgaya bölünmüş olsun, her dalga
bir sonraki büyük dalganın yönü ile belirlenmiştir. Örneğin Şekil
1.2'de (1), (3), ve (5) dalgaları, bir derece daha büyük olan [1]
dalgası yükselen dalga olduğu için, beş dalgaya bölünürler. (2) ve (4)
dalgaları trendin aksi yönünde hareket ettikleri için yalnızca üç
dalgaya bölünürler.
Daha büyük olan [2] dalgasının kapsadığı (a), (b) ve (c) düzeltme
dalgalarına daha yakından bakalım. İki alçalan dalganın -(a) ve (c)-
her birinin beş dalgaya bölünmüş olduğuna dikkat edelim. (a) ve (c)'nin
beş dalgaya bölünmüş olmaları, kendilerinden daha büyük olan [2]
dalgasıyla aynı yönde hareket ediyor olmalarından ileri gelmektedir.
Kendisinden daha büyük olan [2] dalgasının aksi yönünde hareket ettiği
için (b) dalgası yalnızca üç dalgaya sahiptir.
Üçlü dalgalarla beşli dalgaları belirleyebilmek, bu yaklaşımın
uygulanmasında büyük öneme sahiptir. Bu bilgi, analizciye, bir sonraki
hareketin ne olması gerektiğini söyler. Örneğin tamamlanmış bir
beş-dalga hareketi, genellikle, daha büyük bir dalganın yalnızca bir
bölümünün tamamlanmış olduğu, daha gelecek olan pek çok dalganın
bulunduğu (bu dalga beş-dalganın beşincisi oluncaya kadar) anlamına
gelir.
Akıldan çıkarılmaması gereken en önemli kurallardan biri, beş-dalga
hareketi içinde hiçbir zaman bir düzeltmenin yer alamayacağıdır.
Örneğin bir boğa piyasasında, eğer bir beş-dalga düşüşü görülüyorsa bu,
üç-dalga (a-b-c) düşüşünün muhtemelen tek dalgası olduğu ve aşağı doğru
dalgaların daha gelecek olduğu anlamına gelir.
Şekil 1.2 Bir ayı piyasasında, üç dalgalık bir yukarı hareket,
aşağı-trend�in süreceği anlamına gelir. Beş-dalgalık bir yukarı hareket
ise yukarı doğru daha temel bir hareketin uyarısıdır ve bu yeni bir
boğa piyasasının ilk dalgası olur.
Şekil 1.3 144 dalgalı hareket görülüyor.
Dow Kuramı ve Elliot Dalgası Arasındaki İlişki
Elliott'un, aradaki üç düzeltme ile birlikte üç yukarı dalga
hareketinin Dow'un kuramıyla çok iyi uyum sağladığı açıkça görülüyor.
Elliott'un, Dow'un analizlerinden etkilenmiş olduğundan kuşku olmasa
da, Elliott, Dow'un kuramının ilerisine gitmiş olduğuna inanır ve
gerçekte de bunu kanıtlamıştır.
Kuramlarını formülleştirmede her ikisinin de "deniz"den etkilenmiş
olmalarının ilginç oluşunu da burada not edelim. Dow, piyasanın ana,
orta ve küçük trendlerini, okyanusun akıntı, dalga ve çırpıntısına
benzetmiştir. Elliott yazılarında "med ve cezir"den söz eder ve
kuramını "dalga" ilkesi olarak adlandırır.
Dalgaların Kişilikleri
İki kuramın bir ölçüde çeliştiği bir alan, bir boğa piyasasının üç
aşamasının tanımında ortaya çıkar. Elliott, dalga kişiliklerinden çok
az söz etmiştir. Değişik dalgaların kişilikleri sorunu ilk defa
Prenchter'in kitabında tartışılmıştır ve bu, Elliott'un düşüncelerinin
kendi orijinal yorumuna dayanır.
Boğa piyasasının üç psikolojik aşaması, Elliott'un üç "itici
dalga"sının "kişilikleri"yle benzerdir. Bu dalga kişiliklerinin
bilinmesi, özellikle dalgaların sayımının belirgin olduğu zamanlarda
oldukça yardımcı olabilir. Trendin bütün değişik derecelerinde bu dalga
kişiliklerinin değişmeden kaldığının hatırlanması da aynı zamanda
önemlidir.
1. Dalga: İlk dalgaların yaklaşık yarısı, ana sürecin bir parçasıdır ve
çoğunlukla çok baskılanmış seviyelerden bir sıçramadan başka bir şey
değildirler. İlk dalgalar beş dalganın genellikle en kısa olanıdırlar.
Bu ilk dalgalar bazen, özellikle ana taban formasyonlarından sonra
ortaya çıkarlarsa, çok dinamik olabilirler.
2. Dalga: İkinci dalgalar 1. dalganın bütününün kazandırdığının genellikle büyük çoğunluğunu ya da tümünü geri alır.
3. Dalga: Üçüncü dalga, genellikle en uzun ve en dinamik olan dalgadır.
1. dalganın tepesinin geçilmesi, Dow Kuramı�ndaki alım sinyalinin ve
her cins kopuşun ifadesidir. Gerçekte, bütün trend-takipçisi teknik
sistemler, boğa piyasasının vagonuna bu noktadan atlarlar. Bu dalga
sırasında genellikle işlem hacmi çok artmış olur ve fiyat boşlukları
daha görülür bir haldedir. 3. dalga daha da uzama eğilimindedir. 3.
dalga hiç bir zaman beş-dalgalık hareketin en kısası olamaz. Bu
dönemde, temel veriler de iyileşmeye başlamıştır.
4. Dalga: Dördüncü dalga genellikle kompleks bir modeldir. 4. dalga, 2.
dalgada olduğu gibi bir düzeltme ya da erteleme aşamasıdır fakat yapısı
yönüyle 2. dalgadan çoğunlukla ayrılır. Üçgenler, genellikle 4. dalga
sırasında ortaya çıkar. Elliott analizlerinin önde gelen kurallarından
biri 4. dalganın tabanının hiç bir zaman 1. dalganın tavanını
örtememesidir.
5. Dalga: Hisse senedi piyasalarında 5. dalga çoğunlukla daha az
dinamiktir. 5. dalga sırasında bir çok teknik gösterge fiyat
hareketinin gerisinde kalmaya başlar. Muhtemel bir piyasa tepesinin
uyarıcısı olarak, değişik osilatörlerin negatif uyumsuzluk göstermeleri
de bu dönem içindedir.
A Dalgası: Düzeltme dalgası olan A dalgası, yukarı-trendde yalnızca
normal bir geri-çekilme olduğu şeklinde, çoğunlukla yanlış yorumlanır.
Bu noktada, bir önceki yukarı harekette osilatörlerde ortaya çıkmış
olan uyumsuzluklar ve işlem hacmi modelindeki değişim konusunda teknik
analizci dikkatli olmalıdır. Tam bir gereklilik olmasa da, yüksek işlem
hacmi şimdi aşağıya doğru olan hareketlerde gerçekleşmektedir.
B Dalgası: Yeni aşağı-trendden yukarıya doğru olan hareketler,
genellikle düşük işlem hacmiyle gerçekleşirler ve çoğunlukla satış
yapmak için son fırsat olurlar. Düzeltmenin tipine bağlı olarak, yukarı
hareket, önceki yüksek değerleri deneyebilir (ikili bir tepe
oluşturarak) ya da yeniden geriye dönmeden önce eski yüksek değerlerini
bile bazen geçebilir.
C Dalgası: C dalgası, yukarı-trendin bitmiş olduğu konusunda geriye çok
az kuşku bırakır. Yine, düzeltme hareketinin tipine bağlı olarak
bilinen her cins satım sinyallerini ortaya çıkaracak şekilde, A
dalgasının tabanının aşağılarına doğru ilerler. Bazen 4. dalganın ve A
dalgasının tabanından bir trend çizgisi çizerek, bize tanıdık olan
tepedeki bir baş ve omuzlar modelini ortaya çıkarabiliriz.
Dalgaların Uzaması
İdeal bir yukarı-trend, beş dalgaya sahip olsa da, dalgalardan birinin
uzaması olağandışı bir şey değildir. Diğer bir deyişle 1., 3. ve 5.
dalga beş ek dalgaya bölünerek uzamış bir biçim alır. Şekil 1.4'te her
bir durum için modelin neye benzeyeceği görülüyor.
En az rastlanan 1. örnekte 1. dalganın uzaması; ikinci örnekte çok sık
rastlanan 3. dalganın uzaması ve üçüncü örnekte de 5. dalganın uzaması
görülüyor. Sonuncu örnekte hangi dalganın uzamış olduğunu
belirleyebilmek çok güçtür çünkü beş itici dalga eşit uzunluktadır.
Böyle bir durumda her bir itici dalganın eşit oranda olduğu,
tamamlanmış beş-dalga hareketi ile aynı önemde olan dokuz-dalga
modelini akılda tutmak yeterli olacaktır.
Dalgaların uzaması sorunu bizi bazı öngörülere iter. Birincisi, yalnız
tek bir dalga uzamalıdır. Ek olarak, uzamayan diğer iki itici dalga,
zaman ve büyüklük olarak eşit olmaya eğilimli olmalıdırlar. Dolayısıyla
eğer 3. dalga uzarsa, 5.dalga uzamaz ve 1. dalgaya benzeme eğiliminde
olur. Eğer 1. ve 3. dalgalar normal dalgalar olursa 5. dalga muhtemelen
uzayan dalga olacaktır.
Burada değineceğimiz son nokta, uzamış 5. dalganın ikili
geri-çekilmesidir. Bu beş-dalga uzamasının tamamlanmasından sonra,
uzamanın başladığı yere kadar aşağı doğru bir üç-dalga düşüşünün yer
almasıdır. Bundan sonra, uzamanın üst ucuna doğru bir çıkış hareketi
ortaya çıkar. Bu noktada, yukarı-trend ya devam eder ya da uzun-dönemli
çevrim içinde nerede olduğuna bağlı olarak bir tepe oluşturur. Şekil
1.5 bir boğa piyasasındaki ikili geri-çekilmeyi gösteriyor.
Şekil 1.5 Bir boğa piyasasında ikili geri-çekilme görülüyor.
İtici dalgalarda yer alan diğer iki biçim, diyagonal üçgenler ve
başarısız salınımlardır. Şekil 1.6 ve 1.7�de diyagonal üçgen örnekleri
yer alıyor. Diyagonal üçgen, genellikle beşinci ve son dalgada ortaya
çıkar. Diyagonal üçgen, gerçekte bir takoz modelidir.
Yükselen bir takoz, her zaman, düşecek bir piyasanın, düşen bir takoz
ise yükselecek bir piyasanın göstergesidir. Diyagonal üçgen; her bir
dalganın üç dalgaya bölündüğü beş dalgaya sahiptir. Bu tip bir model
çoğunlukla, dik yükselen bir trend-çizgisi kırılınca piyasanın dönüşüne
işaret eder.
Şekil 1.6 Diyagonal üçgen (yükselen takoz).
Şekil 1.7 Diyagonal üçgen (alçalan takoz).
Şekil 1.8 ve 1.9'da eksik salınımın neye benzediği görülüyor. Eksik
salınımın aynı zamanda son ve beşinci dalga içinde ortaya çıktığı
görülüyor. Eksik salınım, örneğin bir boğa piyasasında, 5. dalganın
beklendiği gibi beş dalgaya bölündüğünü fakat 3. dalganın tepesini
geçemediği bir durumu da gösteriyor.
Şekil 1.8 Boğa piyasasının eksik salınımı.
Şekil 1.9 Ayı piyasasının eksik salınımı.
Bir ayı piyasasında, 5.dalga, 3.dalganın tabanını geçemez. Elliott
başarısız salınım modelinin daha çok bilindiği şekliyle ikili tepe ya
da ikili taban oluşturduğuna dikkat edelim.
Düzeltme Dalgaları
Düzeltme dalgaları, genellikle çok belirgin olarak belirlenemez ve
bunun bir sonucu olarak tahmin edilmeleri ve tanımlanmaları daha
zordur. Açıkça belirlenebilen bir nokta, düzeltme dalgalarının hiç bir
zaman beş dalga içinde yer alamayacağıdır. Düzeltme dalgaları 3
dalgadırlar ve hiç bir zaman beş dalga olamazlar (üçgenin dışında).
Düzeltme dalgaları 4�e sınıflandırılırlar: Zig-zaglar, düz yüzeyler,
üçgenler ve ikili ve üçlü üçlüler.
Zig-Zaglar
Bir zig-zag, ana trendin aksi yönündeki bir üç-dalga düzeltme modelidir
ve 5-3-5 sıralamasında olan dalgalara bölünür. Şekiller 1.10 ve 1.11,
bir boğa piyasasındaki zig-zag düzeltmesini gösteriyor.
Şekiller 1.12 ve 1.13, bir ayı piyasasındaki yukarı hareketi
gösteriyor. B orta dalgasının A dalgasının başlangıcına ulaşamadığına
ve C dalgasının A dalgasının çok ötelerine kadar gittiğine dikkat
edelim.
Şekil 1.10 Boğa piyasası zigzagı (5.3.5). Şekil 1.11 Boğa piyasası zigzagı (5.3.5)
Şekil 1.12 Ayı piyasası zigzagı (5.3.5). Şekil 1.13 Ayı piyasası zigzagı (5.3.5)
Zig-zagın daha az rastlanan bir biçimi, Şekil 1.14'de görülen ikili
zig-zagdır. Bu biçim, bazen daha büyük düzeltme dalgalarında ortaya
çıkar. Bu gerçekte, araya giren a-b-c modeliyle birleşmiş olan iki
değişik 5-3-5 zig-zag modelidir.
Şekil 1.14 İkili zigzag
Düz Yüzeyler
Düz yüzey düzeltmesini, zig-zag düzeltmesinden ayıran, düz yüzeyin bir
3-3-5 modelini takip etmesidir. Şekiller 1.16 ve 1.18'de A dalgasının 5
yerine 3 dalgadan oluştuğuna dikkat edelim. Genelde düz yüzey bir
düzeltmeden çok bir ertelemedir ve bir boğa piyasasının gücünün bir
işareti olarak kabul edilir.
1.15'den 1.18'e kadar olan şekiller, normal düz yüzeylerin örneklerini
gösteriyor. Örneğin bir boğa piyasasında B dalgası, A dalgasının
tepesine kadar yol alır ve bu, piyasanın daha güçlü olduğunun
göstergesidir. Sonuncu dalga olan B dalgası, daha aşağılara doğru yol
alan zig-zagın aksine A dalgasının tabanında ya da tabanına yakın bir
yerlerde durur.
Normal düz yüzey düzeltmesinin iki "kural dışı" biçimi vardır.1.19'dan
1.22'ye kadar olan şekiller, birinci tip biçimi gösteriyor. Bir boğa
piyasası örneğinde (Şekiller 1.19 ve 1.20), B dalgasının tepesi A
dalgasının tepesini geçiyor ve C dalgası A dalgasının altına düşüyor.
Bir diğer biçim, B dalgası, A dalgasının tepesine ulaştığı fakat C
dalgasının A dalgasının tabanına ulaşamamasıyla ortaya çıkar. Doğal
olarak bu sonuncu model, bir boğa piyasasında piyasanın daha güçlü
olduğu anlamına gelir. Bu biçim, boğa ve ayı piyasaları için 1.23'den
1.26'ya kadar olan şekillerde görülüyor.
Düz yüzey düzeltmesinin en son biçimi, piyasanın gücünün daha da büyük
olduğunun belirtisidir ve koşan düzeltme olarak adlandırılır. Şekil
1.27'de bir boğa piyasasında bir koşan düzeltme görülüyor. b dalgasının
a dalgasının yukarısında olduğuna ve c dalgasının 1. 2. dalganın
tepesinin üzerinde olduğuna dikkat edelim. Bu durum, bir düzeltmenin
yeterince yapılamayacağı kadar piyasanın güçlü olduğu, sık rastlanmayan
bir düzeltme modeli biçimini gösterir.
Üçgenler
Üçgenler, çoğunlukla 4. dalgada oluşur ve ana trend yönündeki en son
hareketten önce gelirler. Üçgenler aynı zamanda, a-b-c düzeltmesinin b
dalgasında ortaya çıkabilirler. Dolayısıyla bir yukarı-trendde,
üçgenlerin hem boğa piyasasına hem de ayı piyasasına ait oldukları
söylenebilir.
Yukarı-trendin sürecek olduğuna işaret etmeleri anlamında üçgenlerin
boğa piyasasına ait oldukları söylenebilir. Ayı piyasasına ait
oldukları da söylenebilir çünkü üçgenler, yukarı doğru son bir
hareketten sonra fiyatların muhtemelen bir tepe yapacağına işaret
edebilirler. (Şekil 1.28).
Şekil 1.28 Düzeltme Dalgası (Yatay) Üçgenleri.
Elliott'un tam olarak söylediği gibi üçgenler genellikle bir süreklilik
modelidir. Elliott'un üçgeni, her bir dalganın kendi içinde 3 dalgaya
bölündüğü 5 dalgadan oluşan bir yatay erteleme modelidir. Elliott aynı
zamanda, 4 değişik cins üçgen (yükselen, alçalan, simetrik ve
genişleyen) sınıflaması yapar. Şekil 1.28'de, hem yukarı-trendlerde hem
de aşağı-trendlerde 4 değişik biçim görülüyor.
Elliott'un bir üçgenin tamamlanmasından sonraki 5. ve son dalganın
ölçümü, piyasanın üçgenin en geniş bölümü kadar (yüksekliği kadar)
hareket etmesinin beklenmesi şeklindeki klasik grafik ölçümüyle
aynıdır. Taban ya da tepenin zamanıyla ilgili olan noktayı burada not
etmek gerekir. Üçgenin tepe noktası (iki trend çizgisinin birleştiği
nokta) çoğunlukla en son 5. dalganın tamamlanışıyla aynı zamana işaret
eder.
İkili ve Üçlü Üçlüler
Düzeltme dalgalarının son biçimi, iki ya da üç daha basit modeli
birleştirerek ortaya çıkan, daha az rastlanan ve daha az kompleks olan
bir biçimdir. Şekiller 1.29 ve 1.30 bu modelleri gösteriyor.
Şekil 1.29'da, 7 dalga oluşturmak üzere iki a-b-c modeli birleşmiştir.
Şekil 1.30'da, 11 dalga oluşturmak üzere 3 a-b-c modeli birleşmiştir.
Bu modellerin klasik bir dikdörtgen erteleme modeline benzediklerine
dikkat edelim.
Şekil 1.29 İkili üçlü
Şekil 1.30 Üçlü üçlü
Değiştirme Kuralı
Daha genel uygulaması içinde bu kural ya da ilke, piyasanın bir dizi
içinde genellikle aynı biçimde davranmadığını savunur. Son zamanlarda
eğer bir cins tepe ya da taban ortaya çıkmış ise bu kez muhtemelen öyle
olmayacaktır.
Değiştirme kuralı bize ne olacağını tam olarak söyleyemez fakat
muhtemelen neyin olmayacağını bize anlatır. Bu kuralın özgün uygulaması
içinde, hangi cins bir düzeltme modelinin beklenmesi gerektiği
genellikle daha çok kullanılır. Düzeltme modelleri değişme
eğilimindedir. Başka bir deyişle, 2. düzeltme dalgası, eğer basit bir
a-b-c modeli ise 4. dalga muhtemelen (örneğin bir üçgen gibi) kompleks
bir model olacaktır. Bunun tersi olarak, 2. dalga eğer kompleks bir
model olursa 4. dalga muhtemelen basit bir model olacaktır. Şekil
1.31'de bazı örnekler görülüyor.
Şekil 1.31 Değiştirme kuralı
Kanal Kuralı
Dalga Kuramı'nın bir diğer önemi fiyat kanallarının kullanımıdır.
Elliott, fiyat kanallarını, fiyat hedeflerini yakalayabilmekte ve dalga
sayımlarının tamamlanmasını onaylamakta yardımcı olarak kullandı.
Yukarı-trend bir kere ortaya çıktığında, bir başlangıç trend kanalı, 1.
ve 2. dalgaların tabanlarını birleştirerek elde edilir. Bundan sonra 1.
dalganın tepesinden bir paralel kanal çizgisi çizilir (Şekil 1.32).
Yukarı-trendin tümü çoğunlukla bu iki sınır arasında kalır.
Şekil 1.32 Eski ve yeni kanallar.
Eğer 3. dalga, yukarı kanal çizgisini geçecek şekilde ivme kazanmaya
başlarsa, 1. dalganın tepesinden ve 2. dalganın tabanından yeni
çizgiler çizilmelidir (Şekil 1.32) En son kanal, iki düzeltme
dalgasının (2 ve 4) altından ve çoğunlukla şekil 1.33'de görüldüğü gibi
3. dalganın tepesinden çizilir. Eğer 3. dalga güçlü bir dalga ya da bir
uzamış dalga olur ise, yukarı çizginin 1. dalganın tepesinden çizilmesi
gerekebilir. Uzun-dönemli trendlerde kanal çizgilerinin çizimi için
aritmetik ölçekli grafiklerin yanında yarı-logaritmik grafiklerin
kullanımı da önerilir.
Destek Alanı Olarak 4. Dalga
Beş yukarı dalga tamamlanıp bir ayı trendi başlayınca, ayı piyasası
çoğunlukla daha önceki boğa piyasası sırasında oluşmuş olan en son 4.
dalganın altına düşmez. Bu kuralın bazı istisnaları vardır fakat 4.
dalganın tabanı genellikle ayı piyasasına destek sağlar. Bu bilgi,
aşağı doğru maksimum fiyat hedefini belirleyebilmekte çok yararlı olur.
Şekil 1.33 Ana kanal.

Etiketler:
Bilimler
İktisat
Elliot Dalga Kuramı
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |