|
GenBilim Editorial
|
|
Cuma, 01 Ağustos 2008 |
Okunma: 463 kez
Herhalde siz de haberlerin sonunda hava durumunu merakla izliyorsunuzdur. Acaba yarın yağmur yağacak mı? Şemsiyemi yanıma alayım mı? Yağmur günlük yaşantımızın çok önemli bir parçasıdır. Bazı yerlerde kuraklıktan yağmur duasına çıkılırken, bazı yerlerde de caddelerde sandallarla dolaşılıp, sel basan evlerden, eşyaları kurtarmaya uğraşırlar. Peki nasıl oluyor da başımıza böyle gökten sular geliyor?
( www.genbilim.com )
Aslında mekanizma basit. Güneş ışığının etkisi ile yeryüzünden su
buharlaşıyor, yani gaz haline geçiyor. Bu durumda havadan hafif
olduğundan atmosferde yükseliyor. Yükseldikçe hava soğuyor ve hava
basıncı azalıyor. Su buharı soğudukça havadaki toz parçacıklarına
tutunarak su damlası haline dönüşüyor ve bunların milyonlarcası havada
birleşerek gözümüze bulut olarak görülüyorlar.
Bulutları oluşturan bu su damlacıkları hemen yakınlarındakilerle
sürekli birleşiyorlar, büyüdükçe büyüyorlar, ağırlıkları artıyor,
yeterli ağırlığa ulaşınca yer çekiminin etkisi ile yere düşmeye
başlıyorlar. Yeryüzünden buharlaşıp, bulut oluşturup sonra yağmur
olarak yeryüzüne dönen su buharının havada geçen bu macerası ortalama 8
gün sürüyor.
Ancak bulutun içindeki su damlacıklarının tümü yağmur olarak yeryüzüne
inmiyor. Bir bulutun en fazla yarısı yağmur olarak yağabilir ve bu da
normalde 30 dakika sürer ama bulut devamlı olarak yeniden oluştuğundan
yağmur saatlerce, hatta günlerce sürebilir. Bu arada rüzgara bağlı
olarak bulutlar devamlı hareket ettiklerinden yağmur çok geniş bir
alana yağabilir. Bugüne kadar dünyamızda tespit edilebilmiş en yoğun
yağış 26 Kasım 1970 tarihinde Guadaloupe'de olmuş, sadece bir dakikada
3.81 santimetre yağmur yağmıştır.
Atmosferde, yani başımızın üzerindeki havada 13 milyar ton su buharı
bulunuyor. Bunun hepsinin bir anda yeryüzüne indiğini düşünebiliyor
musunuz? Dünyamızda yağmurun çoğu, yani yüzde 78'i okyanusların üzerine
yağıyor. Bu da çok normal, çünkü havanın içindeki su miktarının kaynağı
hemen hemen aynı oranda okyanuslardan geliyor.
Yağmur damlalarının yarı-çapları 0.5 milimetreden 6.35 milimetreye
kadar değişebiliyor. 5.0 milimetre yarı-çapındaki bir yağmur damlasının
1800 metre yükseklikteki bir buluttan çıkıp başınızın üstüne düşmesi
için geçen zaman yaklaşık 3 dakikadır. Yani aslında şemsiyenizi
açabilmeniz için yeterli süre vardır.
Suni yağmur yaratabilmek için günümüzde bazı teknolojiler geliştirildi
ki, temeli su damlacıklarının yapışabilmesi için çekirdek görevi
yapabilecek tozları bulutun içine gönderebilmektir. Bunun için bulut
uçak veya helikopterden gümüş iyodür ile bombalanıyor. Bu işte de en
usta olan İsrailliler. Onlar bu yöntemle yağmur miktarını yüzde 13
oranında arttırabilmişler. Yağmurun oluşabilmesi için ana etkenlerden
biri olan toz parçacıklarının, yani hava kirliliğinin artması ise tam
ters etki yapıyor, bu durumda damlacıklar küçülüyor ve yağmur olarak
yere düşmeyi başaramıyorlar.

Etiketler:
Bilimler
Biyoloji
Niçin Yağmur Yağıyor?
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |