Stereoloji, mikroskopta sayısal verilerle, yani sayı, çap, hacim, yoğunluk, birim hacimdeki yüzey alanı vb. uğraşan araştırıcıların yakından ilgilenmesi gereken bir konu. Genel tanım olarak, iki boyutlu kesit görüntülerinden yola çıkarak, görüntülerdeki yapıların üç boyutlu özellikleriyle ilgili veriler elde edebilmemizi sağlayan bir morfometri dalı.
Ben stereoloji konusu
ile, 19 Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji Anabilim
Dalında yüksek lisans eğitimime başladığım zaman,
Prof. Dr. Süleyman KAPLAN sayesinde tanıştım. O günden beri de
çalışmalarımız devam ediyor ve netice itibariyle, Türkiye'deki bilimsel
gelişmelere katkısı olacağına inandığımız bu bilim dalı konusundaki
bilgi alış verişini hızlandırıp, bu konu ile ilgili çalışanların
buluşabileceği bir yer oluşturabilmesi için, 1997 yılında
SAMSUN STEREOLOJİ DERNEĞİ'ni kurduk. Dernek halen faaliyetlerine devam etmekte..
Stereoloji gerçekten
oldukça ilginç bir bilim dalı. Hızlı gelişimi son 20 yılda olmasına
rağmen, geçmişi çok eskilere dayanıyor. Fakat stereolojik metotlar,
özellikle son yıllarda, özellikle Danimarkalı bir bilim adamı olan ve
benim de tanışma bahtiyarlığına eriştiğim Prof. dr. Hans Jorgen
Gundersen ve ekibi tarafından geliştirilen yeni metotlar sayesinde,
mikroskobik çalışmalarda standart haline gelmeye başladı. Stereolojik
metotların sağladığı şey kısaca, kısa zamanda, güvenilir ve doğru
ölçümler yapmayı mümkün kılmak. Ayrıca, yine bu metotlara özgü bir
özellik olarak, yapılan çalışmada yapılacak olan "hata payı"nın da
önceden belirlenebildiğini belirtmekte fayda var. Dolayısıyla,
stereolojik metotlarla çalışıyorsanız, size yeten bir hata payı sınırı
içinde, mevcut olan en güvenilir yöntemlerle, en sağlam sonuçları
alabiliyorsunuz. Hata payını azaltmak elbette ki elinizde ve bunun için
tek ödemeniz gereken fiyat, biraz daha fazla iş yapmak..
Stereolojik yöntemlere ilişkin verdiğimiz kurs dizileri
boyunca, katılımcıların hem konuları daha iyi kavramasına yardımcı olacak, hem
de kurs sonrası bilgi tazelemesinde kullanılabilecek özet bilgiler içeren CD
dersleri hazırladık. Bu CD'lerde stereolojinin temel prensiplerinin yanı sıra
temel stereolojik yöntemlerden olan disector (disektör), fractionator
(parçalama), Cavalieri prensibi, hacim ve yüzey alanı ölçme yöntemleri gibi
konulara ilişkin giriş mahiyetinde bilgiler ve animasyonlar bulunuyor. CD'lerin
hazırlanmasında, görsel ve işitsel teknolojiyi elimizden geldiğince verimli bir
biçimde kullanmaya çalıştık. Konuların daha iyi anlaşılması için üç boyutlu
modellemeler ve animasyonların yanı sıra, bol miktarda şematik ve hareketli
örnek ile, konuların kavramsal olarak daha hızlı özümlenmesini amaçladık.
Steroloji konusu oldukça
geniş ve burada özetlenemeyecek kadar da kapsamlı. Eğer mikroskobik
araştırmalarla ilgileniyorsanız veya bilimin sorunlarını merak eden
amatör bilimcilerdenseniz, Stereoloji Derneği'nin web sayfasında
bulunan, benim hazırladığım "stereoloji nedir?"
başlıklı yazıya göz atabilirler. Burada, stereolojinin temel
prensiplerini ve bunların şematik açıklamalarını bulabilirsiniz. Ayrıca
her türlü soru ve öneriniz için de e-posta yazabilirsiniz.