5.Vahdettin

May 07 2008

5.Vahdettin

(0 Oy)

GenBilim Editorial

Çarşamba, 07 Mayıs 2008

Okunma: 235 kez

Osmanlı hanedanından otuz altıncı padişah. Babası Sultan Abdülmecid’dir. 3 Temmuz 1918′de tahta çıktı. Tahta çıktığında I. Dünya Savaşı sona ermişti ve Mondros Mütarekesi’nin görüşmeleri yapılıyordu. VI. Mehmet Mondros’a gidecek heyetin başına, eniştesi Damad Ferid Paşa’yı getirmek istemişse de bu başta sadrazam olmak üzere kabine üyelerince büyük tepkiyle karşılanmış ve heyet başkanlığına Bahriye nâzın Rauf Bey (Orbay) getirilmiştir. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra İtilâf devletleri tarafından ülkesinin çeşitli yerlerini işgal harekatına seyirci kalındı. Ayrıca hükümetteki İttihadçı bakanların görevlerine son verildi. İtilâf devletlerinin isteklerine uyularak Meclis-i Mebûsân dağıtıldı. VI. Mehmet, İtilâf devletlerinin her isteklerini yerine getiriyordu. Onun döneminde birçok sadrazam azl ve tayin edildi. Sonuçta İtilâf devletlerinin istekleriyle Damad Ferid Paşa sadrazam tayin edildi (4 Mart 1919). İtilâf devletleri Mondros Mütarekesi’nin 7. maddesine dayanarak ülkenin çeşitli yerlerini aralarında paylaştılar.

VI. Mehmet, bunun üzerine Damad Ferid Paşa’yı istifaya zorladı ve yine Damad Ferid Paşa’yı hükümeti, daha yumuşak siyaset takip edebilecek kişilerden kurması şartıyla sadarete getirdi.

Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs 1919′da 9. Ordu müfettişliğine tayin ile Anadolu’ya gönderildi. 19 Mayısta Samsun’a çıktıktan sonra Mustafa Kemal Paşa General Milne’nin VI. Mehmet’i uyarması üzerine geri çağrıldı. Ancak Mustafa Kemal Paşa bu emri dinlememiştir. Daha sonra da Mustafa Kemal Paşa’nın tutuklanması için emir verildi. Bu da gerçekleştirilmedi. Bunun üzerine VI. Mehmet, sadarete Ali Rıza Paşa’yı getirdi. Ali Rıza Paşa hükümeti ile Ankara hükümeti arasında Amasya’da görüşmeler yapıldı ve çeşitli anlaşmalar imzalandı. VI. Mehmet sadrazamın isteği ile Meclis-i Mebûsân’ı tekrar açtı (12 Ocak 1920). Ancak kısa bir süre sonra İtilâf devletleri İstanbul’u işgal ettiler. Meclis-i Mebûsân kapandı; mülkî ve askerî birçok görevli Malta’ya sürüldüler. VI. Mehmet Damad Ferid Paşa’yı tekrar sadrazam tayin etti. Bu dönemde Ankara’da T.B.M.M. kuruldu. VI. Mehmet şeyhülislâmdan Ankara hükümetinin meşru olmadığı yolunda aldığı fetvayı Anadolu’da dağıtarak, iç ayaklanmaların çıkmasını sağladı.

İstanbul hükümeti, 10 Ağustos 1920′de Sevr Antlaşmasını imzalayarak devleti tamamen yıkılmaya mahkûm etti. Bu sırada Anadolu’da Millî Mücadele bütün hızıyla devam ediyordu. 30 Ağustos 1922′de noktalanan Türk taarruzları sonunda İtilâf devletleriyle Ankara hükümeti arasında Mudanya Mütarekesi’nin imzası ile VI. Mehmet’in durumu oldukça güçleşti. T.B.M.M. 1 Kasım 1922′de saltanat ve hilafetin ayrıldığı ve saltanatın kaldırıldığını ilân etti. 4 Kasım 1922′de Tevfik Paşa hükümeti VI. Mehmet’e istifasını verdi. VI. Mehmet yeni bir sadrazam seçmeyerek T.B.M.M.’nin kararma uydu. Bunu yaparken de halife olarak kalabileceğini ümit ediyordu. Ancak 17 Kasım 1922′de general Harrington’dan bir yazı ile İstanbul’dan ayrılması için gerekli yardımın yapılmasını rica etti. Bu durum olumlu karşılandı ve aynı gün İngiliz Malaya zırhlısına binerek İstanbul’dan ayrıldı 18 Kasımda VI. Mehmet’in yerine Abdülmecit Efendi halife ilân edildi. VI. Mehmet önce Malta’ya gitti. Burada İngiliz ve Arapların yardımıyla halifeliğini sürdürebileceğini düşündü ise de bu gerçekleşmemiştir. Sonra Şerif Hüseyin’in daveti üzerine Mekke’ye geldi. Mekke’den San Remo’ya gitti ve oraya yerleşti. 16 Mayıs 1926′da San Remo şehrinde öldü.