Okunma: 1262 kez

Sultan İbrahim’in çılgınca hareketleri yüzünden saltanat makamında kalması mümkün olmamış, tahttan indirilmişti. Yerine yedi yaşında olduğu halde IV. Mehmet tahta çıkarıldı (8 Ağustos 1648). IV. Mehmet tahta çıktığı sırada devlet erkânını zor bir duruma düşüren mesele; Hazine’nin boş olması dolayısıyla askere verilmesi gereken bahşiş için para bulunmaması idi. Sadrazam Sofu Mehmet Paşa, Sultan İbrahim devrinde büyük servetler edinen Cinci Hoca (Hüseyin Efendi)’ya başvurarak 200 kese talep etti ise de, bu isteği Cinci Hoca tarafından reddedilmişti. Bunun üzerine sadrazam, Cinci Hoca’nın bütün servetine el koydurarak cülus parasını temin etmiş ve kendisini de idam ettirmişti.

IV. Mehmet’in saltanatının ilk günlerinde hapsedilen Sultan İbrahim, kendisini tahttan indirenlerce öldürülmüştü. Bu olay, IV. Mehmet’in üzerinde büyük bir tesir bıraktı. Babasının öldürülmesine sebep olanları bir bir tespit ettirerek, zaman zaman hepsini ortadan kaldırttı. Ancak, yaşının küçük olması sebebiyle yetkileri, büyük valide Kösem Sultan, annesi Turhan Sultan ve iktidarda bulunan vezirler ile ocak ağaları tarafından kullanılmakta idi. Bu da, imparatorlukta on yıl kadar devam eden buhranların çıkmasına sebep oldu.

Sadrazam Sofu Mehmet Paşa ile Kösem Sultan arasında başlayan sürtüşme, her yedi yılda bir yapılan çıkmaların (Acemioğlanlarının, Kapıkulu süvari bölükleriyle sarayın dış hizmetine tâyin edilmelerine verilen ad) aralıklı sürdürülmesi ve Yeniçeri Ocağı’nın iktidarı elinde tutması sonucunda doğan anlaşmazlıklar ve nihayet Sultanahmed Camii olayı ile patlak verdi. Sipahi ve İç oğlanlarının günlerce devam eden ayaklanmaları, yeniçerileri yöneten Koca Muslihiddin Ağa ile Kara Murat Ağa tarafından bastırıldı.

Sultan İbrahim zamanında Dârü’s-saâde Ağası Sümbül Ağa’nın Mısır’a giderken Malta korsanları tarafından esir edilmesi sebebiyle Girid Savaşı başlamıştı. Bu savaş, IV. Mehmet zamanında hızlandırıldı. Sarayda, Kösem Sultan ile işbirliği halinde olan Ocak ağaları; ilk hamlede Voynuk Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasını Akdeniz’e yolladı. Foça’da Venedik filosu ile yapılan savaş, yeniçerilerin katılmaması yüzünden başarısızlıkla sonuçlandı.

Bu başarısızlık, sadrazam Sofu Mehmet Paşa’nın ihmalci tutumuna bağlanarak görevinden azledildi. Kösem Sultan’ın tesirinde bulunan çocuk padişahın emriyle öldürülmesi sağlandı. Yerine, Yeniçeri Ağası Murat Ağa tâyin edildi (21 Mayıs 1649). Bu sırada Anadolu’da da zorbaların yer yer kuvvet kazan dığı görüldü. Sivas’ta Ibçir Mustafa Paşa, Antep’te Çomar Bölükbaşı, Afyon ve çevresinde Kara Haydaroğlu ile Katırcıoğlu’nun zorbalıkları gittikçe genişlemekte idi. Gürcü Nebî, Niğde’de topladığı kuvvetlerle ayaklandı, Konya’ya doğru yürüdü. Hükümet, ayaklananlara karşı Tavukçu Mehmet Paşa’yı gönderdi ise de, paşa, başarı sağlayamadan İstanbul’a döndü. Bunun üzerine sadrazam Kara Murat Paşa, yeniçerilerle, Gürcü Nebî’yi Üsküdar’da Bulgurlu’da karşıladı. Nebî, savaşmak niyetinde değildi. Amacı, şeyhülislâm ile nüfuz sahibi birkaç kişinin işten çıkarılmaları idi. Ancak, Murat Paşa, bu başarısına rağmen devletin durumundan memnun değildi. Girid savaşlarının Osmanlılar aleyhinde gelişmesi, yetkilerine Kösem Sultan ile birlikte ocak ağalarının da devamlı müdahaleleri karşısında, “Bir ülkede dört sadrazam olacak şey değil” demiş ve görevinden çekilmişti (5 Ağustos 1650). Sadrazamlığa Melek Ahmet Paşa tâyin edildi. Onun zamanında Osmanlı donanması, Venediklilerle savaştı, Aros’da yenildi (10 Temmuz 1651). Hazine’nin sıkıntısı son dereceye çıkmıştı. Ocak ağaları ise para toplamak huniyle sağlam parayı kendilerine kaydırıp, ayan düşük akçeyi ya da muhtelif yerlerde kendilerince kestirilen değersiz akçeyi piyasaya sürerek ülkede büyük bir buhran yaratmışlardı. Bu durum, esnafın ayaklanmasına sebep oldu. Bu olaylar karşısında Melek Ahmet Paşa görevinden alındı. Yerine Siyavuş Paşa getirildi.

Yeniçerilere güvenerek her istediğini yaptıran Kösem Sultan ile Valide Sultan’ın arası iyice açılmıştı. Kösem Sultan, IV.Mehmet’i tahttan indirmek istiyordu. Fakat bu isteğine kavuşamadan Turhan Sultan’ın adamları tarafından öldürüldü (2 Eylül 1651). IV. Mehmet, sadrazamı azlederek yerine Gürcü Mehmet Paşa’yı tâyin etti. Fakat kısa bir süre sonra Mehmet Paşa da azledildi.

IV. Mehmet devrinde sık, sık sadrazam değişikliği vuku bulmuştur.

Turhan Sultan’a, kudretli ve zeki bir kişi olarak tavsiye edilen Köprülü Mehmet Paşa sadrazamlığa getirildi (15 Eylül 1656). Göreve tam yetki ile başlayan Köprülü, İstanbul’da güvenliği sağladığı gibi Çanakkale Boğazı’nda Venedik donanmasını yendi; Bozcada ve Limni Adası’nı geri aldı. Anadolu’da çıkan Abaza Hasan Paşa ayaklanmasını bastırdı. Köprülü Mehmet Paşa’nın ölümünden sonra yerine oğlu Fazıl Ahmet Paşa getirildi. IV. Mehmet, bu devirlerde av ve eğlence ile vaktini geçiriyordu. Bu sırada Avusturya ve Lehistan seferlerine katıldı. Fazıl Ahmet Paşa, Uyvar ve Venedik’ten Girid kalelerini aldı. IV. Mehmet Kamaniçe Kalesi önünde yapılan savaşı izledi. Teslim alınan kaleyi gezdikten sonra Edirne’ye döndü.

IV. Mehmet devrinin en önemli olaylarından biri de ikinci Viyana Kuşatması’dır . Kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanması sonunda Kara Mustafa Paşa görevinden alındı, yerine İbrahim Paşa getirildi.

Venedik, Osmanlılara karşı kurulan Mukaddes İttifak’a katılarak (25 Nisan 1684) karadan ve denizden saldırıya geçti. Düşman gemileri Ayamavra’yı, Preveze’yi ve Mora’yı aldı. Üç ay süren bir kuşatmadan sonra Koron’u ele geçirdiler. Mora’dan sonra Venedik kuvvetleri, Orta Yunanistan’a saldırdılar. Patres, Korent, înebahtı ve Mizistre kalelerini zaptettiler ve özellikle Atina’ya hâkim oldular. Osmanlı Devleti’nin içine düştüğü bu durum karşısında Anadolu’da da ayaklanmalar baş gösterdi. Müderrisler, şeyhler ve ocak halkı, Ayasofya Camii’nde yaptıkları toplantı sonucu IV. Mehmet’i tahttan indirmek kararını aldılar. IV. Mehmet, tahttan indirilerek (6 Ekim 1687) Edirne Sarayı’nda özel bir daireye kapatıldı. Yerine kardeşi  II.Süleyman tahta çıkarıldı.

IV. Mehmet’in saltanatı 42 yıl devam etmişti. Kanunî’den sonra en uzun saltanat süren Osmanlı padişahıdır.

Etiketler:  

Bilimler
Tarih
4.Mehmet

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---