Okunma: 1361 kez

Bunun üzerine Kösem Valide Sultan, mührü Damad Müezzinzâde Hafız Ahmet Paşa’ya verdi (8 Şubat 1625).

1625 ve 1626 yılları, İran savaşlarıyla geçti. Bizzat Safevi ordusuna kumanda eden Şah Abbâs’a karşı Hafız Ahmet Paşa başarılı olamadı. Bağdat kuşatmasını kaldırmaya mecbur oldu. Bunun üzerine 1 Aralık 1626′da azledildi.

Damad Halil Paşa tekrar sadarete getirildi. Halil Paşa’ya, yeniden ortaya çıkan Abaza meselesini halletmek görevi verildi.

Halil Paşa, 12 Eylül 1627′de Erzurum önlerine geldi. Abaza kaleye kapandı. 15 Ekimden 25 Kasıma kadar 41 gün Erzurum Kalesi’ni kuşatan Halil Paşa, kaleyi düşüremedi. Muhasarayı kaldırtan sadrazam, 24 günde Erzurum’dan Tokat’a geldi. Ordu, Tokat’ta kışlayacaktı. Ancak, Tokat’a geldikten sonra Halil Paşa, Abaza meselesini halletmediğinden dolayı azledildi.

Genç Hüsrev Paşa, sadrazam ve serdar-ı ekrem oldu. Yeni sadrazam Hüsrev Paşa 6 Eylül 1628′de Erzurum Kalesi’ni kuşattı. Kandırılan Abazalar sadrazamın ordusuna katılmaya başladılar. Abaza Mehmet Paşa için, ümit yolları kapandı. Ancak 14 gün muhasaraya dayanabildi. 22 Eylülde affedilip, İstanbul’a gönderilmesi şartıyla teslim olacağını bildirdi. Hüsrev Paşa, teslim şartlarını kabul etti. Bu suretle 6 yıl devam eden Abaza meselesi sona erdi.

IV. Murat Abaza Mehmet Paşa’yı Bosna beylerbeyi yaptı.

Hüsrev Paşa, 9 Temmuz 1629′da Orduyu Hümâyûn ile Üsküdar’dan İran seferine hareket etti. Hüsrev Paşa, Bağdat’ı alamadı. Bunun üzerine 25 Ekim 1631′de azledildi. Hafız Ahmet Paşa, tekrar sadrazam oldu.10 Şubat 1623′de İstanbul’da gösteriler başladı. Devlet için küçük ölçüde bir gaile olan bu ihtilal, Hüsrev Paşa’nın adamlarından Damad vezir Topal Recep Paşa tarafından düzenlenmişti. Ayaklananların bahanesi, IV. Murat’ın Hüsrev Paşa’nın katlini emretmiş olmasıydı; gayeleri ise padişahı yanlış yola sürüklediklerini iddia ettikleri 17 devlet adamının katli idi. IV. Murat’ın buna yanaşmayacağını anlayan âsiler, 10 Şubat günü saray kapılarına dayandılar ve padişahtan yüz yüze görüşme istediler. 19 yaşındaki IV. Murat âsilerin karşısına çıktı. “On yedi mû’teber erkân-ı devleti bize ver, pâreleyelim” diyen âsilerin tek tek söz söylemeyip bağrıştıklarını gören IV. Murat, kızarak içeri girdi. Bunun üzerine zorbalar, Veliaht Süleyman’ın lehine nümayiş yaptılar.

Zorba başı olan Topal Recep Paşa sadrazam oldu. Saklanmış olan şeyhülislâm Yahya Efendi’nin yerine Ahî-zâde Hüseyin Efendi meşihat makamına geçti.

Diğer taraftan Diyarbakır beylerbeyi Mustafa Paşa, aldığı emirle Hüsrev Paşa’nın sığındığı konağı topa tutturdu. Karşı koymayacağını anlayan Hüsrev Paşa teslim oldu. Konağa gelen cellâtlar tarafından başı kesildi. Kesik baş, 11 Mart 1632 günü İstanbul’a getirilip sarayın önünde teşhir olundu.

Bu arada sadarete getirilen Damad Topal Recep Paşa 18 Mayıs 1632 sabahı IV. Murat’ın emriyle öldürüldü. Tabamyassı Mehmet Paşa sadrazam oldu. Ancak zorbalar, tamamen sinmediler. 21 gün sonra, padişahın ellerine geçmiş olan devlet idaresini ondan almak için yeni bir teşebbüste daha bulundular.

Zorbalar, 8 Haziran sabahı Atmeydanı’nda toplandılar. Ele geçirdikleri görevlerin beratlarını istiyorlardı. Bunun üzerine IV. Murat, Divân’ı ve ulemâyı fevkalâde bir toplantıya çağırdı. Yeniçeri ve sipahi ağalarını çağırttı. Emirlerinden kılpayı dışarı çıkmayacaklarına Kur’ân üzerine yemin ettirdi. Bu yemini zabta geçirtip imzalattı. Ağalar, içlerinde ki zorbaları teslim edeceklerini ve aralarında barındırmayacaklarını yeminle teyit ettiler.

IV. Murat’ın gerçek saltanatı bundan sonra başlar. Bugüne kadar geçen müddet, Kösem Mâhpeyker Valide- Sultan’ın nâibeliği ve gerçekte zorbaların iktidarıyla geçmişti. IV. Murat devlet idaresini tam manasıyla eline aldı. Annesini devlet işlerinden uzaklaştırdı. Saray’daki dairesinden dışarı çıkartmadığı gibi, en küçük siyasî işlerle uğraşmaktan da men etti.

2 Eylül 1633′te çıkan yangın, İstanbul şehrinin gördüğü en büyük felâketlerden biridir. Cibâli’den çıkan yangın hızla yayıldı. 24 saat içinde, Marmara ile Haliç ve surlar arasında kalan asıl İstanbul’un beşte biri yandı. 20.000 ev, birçok konak, medrese, cami mahvoldu. IV. Murat yangına sebep olduğu bahanesiyle bütün kahvehaneleri kapattığı gibi, evlerde dahi tütün içilmesini yasak etti. Bu arada sadrazam Tabamyassı Mehmet Paşa serdar tayin edilerek İran seferine memur edildi. Ayrıca Lehistan’ı vecibelerini yerine getirmeye mecbur etmek için, Bosna beylerbeyisi Abaza Mehmet Paşa’ya Leh Topraklarına girmesi emredildi. Vidin’e gelen paşa, burada kendisini bekleyen Kırım, Eflâk ve Boğdan birliklerini de beraber alarak Lehistan’a girdi. Büyük ölçüde esir ve ganimet alıp İstanbul’a gönderdi. İstanbul’a gelen Lehistan elçisi Trzebinski, sulh istedi. Yıllık vergi ödemek ve Dinyester (Turla) üzerindeki Leh kaleleri yıkılmak şartıyla Divân, sulh isteğini kabul etti. Ancak Varşova, bu defa da taahhütlerini yerine getirmedi. Bunun üzerine Lehistan’a savaş açıldı. 8 Nisan 1634 günü IV. Murat, Davud Paşa ordugâhına geçti. 15 Nisanda da hareket etti. 27 Nisanda Edirne’ye geldi. Ancak Lehistan’ın sulh istemesi üzerine sefer yanda kaldı. Edirne’den İstanbul’a gelen IV. Murat, 5 Ağustos 1634′te içki yasağı koydu. Kahvehanelerden sonra meyhaneler de kapatıldı, hatta yıktırıldı.

28 Mart 1635′te IV. Murad ilk İran seferine çıktı. Bu sırada sadrazam Mehmet Paşa, Erzurum’da padişahı bekliyordu. Orduda sadrazama ait görevleri vekâleten vezir Murtaza Paşa yerine getiriyordu. Ancak IV. Murat bu sıralarda 4 kardeşinden ikisinin hayatına kasdetmeye karar vermişti. Veliaht-Şehzâde Süleyman’la Şehzade Bayezid’in idamları için İstanbul’a emir yollandı.

IV. Murat’ın irâdesi İstanbul’da 26 Ağustos 1635 günü yerine getirildi. Bu sırada Revan’ı ele geçiren Osmanlı kuvvetleri dönüş yolundaydı.

2 Şubat 1637′de sadrâzam Tabanıyassı Mehmet Paşa azledildi ve Damad Bayram Paşa sadarete geçti.

26 Ağustos 1638′de sadrazam Damad Bayram Paşa’nın ölümü üzerine Musul beylerbeyisi  vezir Tayyar Paşa, sadrazam oldu.

IV. Murat, ikinci İran seferine bu dönemde çıktı. 1638 yılının Ekim ayında Bağdat önlerine geldi ve Bağdat kuşatmasına başladı. Kuşatmanın şiddetli bir anında sadrazam Tayyar Mehmet Paşa, şehit oldu (23 Aralık 1638). Kapdan-ı derya vezir Kemankeş Kara Mustafa Paşa, sadrazam oldu. 25 Aralık 1638′de Bağdad fethedildi.

IV. Murat 12 Haziran 1639′da İstanbul’a döndü. Sadrazam Kara Mustafa Paşa, serdâr-ı ekrem sıfatıyla bir müddet daha İran cephesinde kaldı. İran ile Kasr-ı Şirin Antlaşması yapılınca 5 Ocak 1640′ta o da İstanbul’a döndü.

16 Temmuz 1639′da Osmanlı Devleti ile Venedik arasında İstanbul Antlaşması yapıldı.

Sultan IV. Murat’ın bütün imparatorlukta yasak ettiği içkiye ve sefahate düşkün olması, vücudunu yıpratmıştı. Tutulduğu hastalığı gittikçe ağırlaşan IV. Murat, 8 Şubat 1640 tarihinde öldü.

Etiketler:  

Bilimler
Tarih
4.Murat

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---