Alay

May 07 2008

Alay

(0 Oy)

GenBilim Editorial

Çarşamba, 07 Mayıs 2008

Okunma: 174 kez

Osmanlılarda askerî ve sivil merasimin tertip ve nizamına, tabur ile liva arasındaki askerî bir kıta’ya verilen ad. Alay-ı hümâyûn: Osmanlı padişahlarının sefere giderken, seferden dönerken veya sefere giden, seferden dönen orduyu uğurlarken ve karşılarken, saraydan Davut Paşa’ya kadar tertip edilen alay. Mevlût alayı: Mevlid-i nebevî sebebiyle padişahın mevlût dinlemek üzere, merasimle önce Sultanahmet Camii’ne sonraları diğer camilere gitmesi ve aynı merasimle Saray’a dönüşünde yapılan olay.

Valde alayı: Tahta yeni çıkan Osmanlı padişahının eski saraydaki (Üniversitenin bulunduğu yerde) validesini yeni saraya (Topkapı Sarayı) getirmesi sebebiyle yapılan alay.

Sürre alayı: Mekke ve Medine halkına Osmanlı Devleti tarafından gönderilen para ve hediye sebebiyle Saray havlusunda yapılan merasim.

Kılıç alayı: Tahta yeni çıkan padişahın cülusundan bir süre sonra, bazen deniz yolu ile gidip karadan, bazen karadan gidip deniz yolu ile dönmek suretiyle, kılıç kuşanmak için Eyüp’de, Halid b. Zeyd Ebû el-Ensarî’nin türbesine yapılan alay.

Bayram alayları: Osmanlı padişahının, bayram namazını kılmak üzere Ramazan ve Kurban bayramlarının birinci günleri camiye gidip dönmesi merasimi.

Alay Çavuşu:

1.Padişahın bir yere gidişinde, önünden gidip yol açan divan-ı hümâyûn çavuşları.

2.0rduda askeri, emir ve kumandadan haberdar eden çavuşlar.

Alaylı: Mektepli olmayıp kıtada erlikten yetişen ve bazen okuma-yazması bile olmayan subay.

Alay beyi: Herhangi bir eyalet veya vilayetteki tımarlı sipahilerden bir kısmının büyük âmiri. Terfî edenler sancakbeyi (Bk. Sancakbeyi) olurdu. Her eyalette, o eyaletin büyüklüğüne veya küçüklüğüne göre çeşitli alay beyleri vardı.

Alay köşkü: Osmanlı padişahlarının gerek ordu alayım ve gerek diğer alayları seyretmek için yaptırdıkları köşk.

Topkapı Sarayı’nın Soğuk Çeşme tarafındaki köşesinde bulunan Alay Köşkü, III. Murat zamanında yapılmıştır (XVI. yüzyıl sonları). Köşk XIX. yüzyılda tamir görmüştür.