Okunma: 297 kez

1.1. Giriş Tedarik zinciri üretim için bir hammaddenin satın alınması ve bunun nihai tüketiciye sunulmasına kadar geçen evreler olarak tanımlanmaktadır. Özellikle, kurumsallaşmış veya kurumsallaşmaya başlayan şirketlerin en önemli sorunlarından birisi üretim safhasında meydana gelen yolsuzlukları önleyememeleridir. Bundan dolayı, şirketler üretim süresince meydana gelen yolsuzluk maliyetlerini ürünün maliyetine ekleme yoluna gitmektedir. Bu durum, rekabet avantajını azaltmaktadır. Yolsuzluklar, yüzyıllardan beri devam eden bir kavramdır. 1980li yıllara kadar devam eden ve kayıt altına alınmamış ürünlerin daha fazla satıldığı bir dünyada şirketlerde çalışan ve tedarik zincirinde görev alan kişiler şirket ürünlerini patrona sormadan satarak haksız kazanç kazanma yoluna gidebilmişlerdir. Bu haksız kazançlar uzun dönem devam edebilmiş ve denetimi yüksek kabiliyette olmayan şirketlerde o şirketin iflasına kadar uzanan bir süreçin oluşmasına sebep olabilmiştir. Yolsuzluğu ortadan kaldırmak için şirket yönetimleri çeşitli denetim tedbirleri almıştır. Bunun en önemli enstrümanı dürüst insanlar istihdam edilmesidir.

İkincisi, özellikle 1980li yıllardan sonra faturalı mal satışına geçiş, üçüncüsü çalışanlara yüksek maaş verilmesi ve en son önlemde üretim yerlerinin bilgisayar kontrolü ile ana merkezden denetlenmesidir. 1.2. Üretim safhasında yolsuzluk nasıl oluyor Bir üretimin olabilmesi için öncelikle hammaddenin gelmesi gerekmektedir. Bu safhada karşılaşılabilecek en önemli yolsuzluk hammaddeyi teslim alan kişinin nakliyeyi yapan şöförle anlaşarak malın belirli bir kısmının alındı gibi gösterilmesidir. Bu yolsuzluk tütü, otomotiv sektörü gibi her parçası sayı olarak belli olan şirketlerde azalmaktadır. Ancak, özellikle gıda sektöründe üretim yapan firmalarda bu yolsuzluğun önüne geçilememektedir.

Diğer bir tipik ve yaygın yolsuzluk örneği mal teslim alındıktan sonra üretim safhasında belirli çalışanların anlaşarak hammaddelerin bir kısmını üretim sahası dışına çıkararak satmalarıdır. Örneğin, şeker üreten bir firmada çalışanlar toz şeker çuvallarını sanki verilen direktif böyleymiş gibi bir nakliyeci ile anlaşarak dışarıya çıkarıp kamyonete yüklemekte ve satılan hammaddeden haksız kazanç sağlayabilmektedirler. Başka bir yolsuzluk örneği de, mamul ürünlerin ambalajlandıktan sonra yüklenmesi esnasında nakliyeci ile anlaşarak veyahut müşteri direkt olarak kendisi malı satın alıyorsa bu kişiyle anlaşılarak belirli bir ücret karşılığında fazla mal yüklenmesidir.Bu yolsuzluklar, özellikle şehir içinde üretim yapan firmaların en çok karşılaştığı durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Pekiyi buralardaki aktörler kimlerdir?

Bu cevabın sonucu her kurum için aynı değildir. Her kademe bu yolsuzluğu bireysel olarak da yapabilir, koordineli olarak da yapabilir. Bu yolsuzluğu üretim sahasında çalışan işçiler bireysel olarak veya grup olarak yapabilir. İşçiler, ustabaşı ile koordineli olarak da yapabilir. İşçiler ve ustabaşı üretim müdürü ile de ortaklaşa yapabilir. Yolsuzluk, üretim müdürü ve işçilerle koordineli olarak yapabilir. Fabrika yönetimi en üstten en alta kadar bir zincir halinde yolsuzluk yapabilir. Üst düzey yönetim direk işçilerin bir kısmı ile de bu işi gerçekleştirebilir. Dolayısı ile, yolsuzluk tüm varyantları ile meydana gelebilir. Şirketler her insanı denetleyemezler, ancak olabilecek ve meydana gelebilecek bu tür olayları önlemek için en etkili tedbirleri almak zorundadırlar. 1.3.

Alınması gereken tedbirler. Öncelikle, en üst seviyeden en alt seviyeye kadar alınacak görevli kişilerin dürüst olmalarına dikkat edilmelidir. Bunun için, çalışanları işe alırken araştırma yapılmalı ve doğru insan sarrafı kişilerin araştırmada bulunan bulguların bir değerlendirmesini yaparak kişileri seçmeleri gerekmektedir.

İkinci çok önemli husus, işe alım sürecinde çalışan adayı kişilerin referanslarının da araştırılması gerekmektedir. Bu noktada, şirketlerin bilinmeyen şirketlerden outsourcing yapmamaları gerekmektedir.

Üçüncü çok önemli husus, çalışanların maaşlarının dolgun olması gerektiğidir. Düşük maaş, dürüst insanı bile düşük ihtimal de olsa yoldan çıkarabilir. Onun için, işe alınacak kişilerin seçiminden sonra yolsuzluğun ortadan kalkması için çalışanlara dolgun maaş verilmelidir. Kaldı ki, dolgun maaş ile normal maaş arasındaki fark üretimde birim maliyetlere fazla etki etmemektedir. Üçüncü çok önemli husus, üretime geçmeden önce, 1-2 ay deneme üretimi yapılması gerektiğidir. Üst yönetimden güvenilir birisi fabrika yönetimi ile koordineli olarak fabrikada ne kadar hammaddenin ne kadar ürün ürettiğini saptaması gerekmektedir. Böylece sayımlarda ve denetimde hammaddenin ve üretilen ürünlerin bir envanteri çıkarılarak yolsuzluğun olup olmadığı varsa ne kadar olduğu tesbit edilebilir.

Dördüncü çok önemli husus fabrika üretimin merkez tarafından kontrol edilmesidir. Bir otomasyon ağı ile, ne kadar hammadde ile ne kadar ürün üretilmiş öğrenilmelidir. Örneğin, 1 ton reçel üretimi için ne kadar şeker ne kadar glikoz ne kadar meyve kullanılması gerektiği bellidir. Otomasyona ek olarak her üç ayda bir sayım yapılmalıdır. Ayrıca, üretim alanlarına mobese sistemi kurulması gerekmektedir. Eğer sayımlarda yolsuzluk yapıldığı saptanmışsa yolsuzluk miktarı çalışan sayısına bölünerek maaşlardan düşülmelidir. Bu durum, özellikle işçilerin birbirlerini denetlemelerine imkan verecektir. Şayet, üçüncü üç ayın sonunda halen yolsuzluk devam ediyorsa fabrika yönetiminin ve ustabaşının işine son verilmelidir. Çünkü, yönetim ya yolsuzluğa tahammül ediyor, ya yolsuzluğun içinde kalıyor ya da üretim sahasında işleri kontrol etmiyor demektir. Dolayıyla, işlerini benimsemeyen veya haksız kazanç sağlayan kişilerin işten çıkarılmasında bir zarar bulunmamaktadır. Bununla birlikte, bu politikaların birlikte uygulanması gerekliliği bulunmaktadır. 1.3.

Sonuç Üretim safhası tedarik zincirinin en çok yolsuzluk yapıldığı süreçtir. Yolsuzluk, hammaddenin gelişinden nihai mal üretiminin gerçekleştirilmesine kadar çeşitli süreçlerde oluşabilmektedir. Bunun önüne geçmek için, çalışan alımına dikkat edilmesi, dolgun maaş politikasının uygulanması, denetimin mekanik, otomasyon ve mobese yoluyla gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu politikalara rağmen, yolsuzluğun önüne geçilemiyorsa, yönetimlerin denetim sonucunda işlerine son verilmesi gerekmektedir.

Etiketler:  

Bilimler
İktisat
Tedarik Zinciri Yönetiminde Yolsuzluk

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---