|
Mendeleyev İn Periyodik Tablosu |
|
|
|
Zeynep Akıllı
|
|
Cuma, 15 Şubat 2008 |
Okunma: 923 kez
Mendeleyev İn Periyodik Tablosu bilinmeyen doğal kimyasal elementlerin bulunmasına olduğu kadar doğada olmayan bir çoğunun da üretilmesine olanak vermiştir.
ünlü rus kimya bilgini dimitri ivanoviç mendeleyev (1834-1907), 1907 yılında öldüğünde arkasında kendi adıyla anılan bir "periyodik tablo" bırakmıştı. bilim tarihinde çok önemli bir yeri olan bu tabloyu mendeleyev gerçi daha 1869 yılında düzenlemişti ama XX. yüzyılda da sürüp giden buluşlar bu tabloyu her seferinde doğruladıkları gibi yeni gelişmeler de onun öngördüğü doğrultuda gerçekleşecekti.
dahası, doğada bulunan kimyasal elementlerin ayırt edici özelliklerine göre bütünsel ve belirli bir mantıksal sıralaması olan bu tablonun sayesinde doğada olmayan elementler de yapay olarak üretilebilmektedirler. öyleki mendeleyev in tabloyu ilk yaptığı tarihte altmış elementin varlığı biliniyordu ve mendeleyev henüz bulunmamış daha otuz iki elementin varlığını öngörüyordu. günümüzde bunların tümü bulunmuştur ve tam da mendeleyev in tablosunda öngörülen yerlerini almışlardır. böylece doğada mevcut tüm elementlerin bulunmuş olduğu düşünülmektedir.
geçen yüzyılın başında, ünlü ingiliz bilgini john dalton (1766-1844) ilkçağdan beri çeşitli düşünürlerce ileri sürülmüş bir görüşü, cisimlerin atomlardan oluştuğunu kanıtladığı zaman bilimde yepyeni bir çığır açılmış olduğu gibi mendeleyev in yapacağı tablonun da temeli atılmıştı. dalton, cisimlerin atomların birleşmesiyle ortaya çıktığını, cismin atomlarının bir başkasınınkilerle birleşerek yeni cisimler oluşturduğunu bulmuştu. bunun da ötesinde hidrojen atomunu ölçüt alarak öteki atomların her birinin ağırlıklarını ve başka elementler oluşturmak üzere birleşme miktarlarını saptamayı başarmıştı. yine dalton un gösterdiği çok önemli bir olgu da maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinde olduğu, birinden öbürüne dönüşebildiği idi. bir başka deyişle, madde yok olmuyor ya da yoktan var olmuyordu. sadece bileşimi değişiyordu.
dalton un kuramı tek tek atomlar hakkında bilgi vermekle birlikte bütünsel bir bakış getirmediği için atomların kimyasal ve fiziksel ayırt edici özelliklerine göre bir sınıflaması yapılamamıştı. daha sonraki yıllarda johann wolfgang döbereiner (1780-1849) birçok elementin atom ağırlığının aritmetik bir ilerleme gösterdiğini saptayarak üçlü kümelere dayanan bir sınıflandırmayı denemişti. 1860 larda john alexander reina newlands (1837-1898) elementlerin atom ağırlıklarına göre sekizer sekizer benzerlikler gösterdiğini gözlemleyerek "sekizli yasası" dediği bir saptamada bulunmuştu.
mendeleyev böyle bir bilgi birikiminden kalkarak ilk kez bütünsel bir tablo içinde atomları sınıflandırabilmiştir. mendeleyev e göre atomların kimyasal açıdan farklılıkları öncelikle atomlarının çekirdekleri çevresinde dönen elektronlarının sayısındaki farklılıklardan kaynaklanıyordu. buna göre en dış kabukta bir elektronu olan atomlardan en dış kabukta sekiz elektronu olan atomlara uzanan sekiz küme saptanmıştı. mendeleyev bu sekiz kümeyi tablosunda yukarıdan aşağıya kolonlar halinde gösterdi. aynı sayıda dış kabuk elektronuna sahip elementler aynı kümesede, dolayısıyla aynı kolonda yer alıyorlardı. aynı küme elementleri birbirlerine çok yakın benzerlikler gösteren elementlerdi. bunlar kendi aralarında atom çekirdeğini saran kabul sayısına göre birbirlerinden ayrılıyorlardı. bu farklılık da yatay sıralar üzerinde gösterildi. mendeleyev in "periyod" olarak adlandırdığı bu sıraların adedi de yedi idi. bir başka deyişle, bir tek kabuğu olan element birinci periyodda (sadece hidrojen ve helyum), iki kabuğu olan ikinci periyodda, vb. olmak üzere toplam yedi periyod halinde tabloda dizilmişlerdir. dolayısıyla her elementin tabloda bir kutusu vardır ve bu kutu için elementin adı, simgesi, atomik sayısı (atomunun sahip olduğu elektron adedi) ve atom ağırlığı gösterilir. "lantanidler" ve "Aktinidler" genel adı altında toplanan ender toprak metalleri için tabloda birer kutu ayrılmış, ayrıntılı dökümü ise daha altta bağımsız olarak yapılmıştır.
Zeynep Akıllı

Etiketler:
Bilimler
Kimya
Mendeleyev İn Periyodik Tablosu
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |