Milli Gelir

Oca 20 2008

Milli Gelir

(1 Oy)

GenBilim Editor

Pazar, 20 Ocak 2008

Okunma: 602 kez

Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetler toplamıdır. toplumun refah derecesini gösteren tatminkar bir ölçüttür. MİLLÎ GELİRLE İLGİLİ KAVRAMLAR GAYRİSAFİ MİLLÎ HASILA (GSMH): Öncelikle gayrisafi millî üretimi açıklayalım. Gayrisafi millî üretim, ekonominin tüm sektörlerinde (tarım, sanayi, hizmet) bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetler toplamıdır. "Gayrisafidir" yani net değildir. Çünkü üretim faaliyetlerine katılan sermaye bir miktar eskimiş yıpranmıştır. Bu eskiyen miktar değer olarak yeni üretilen malların içerisine girmiştir. Safi millî üretim, bu aşınmayı o yılki gayrisafi millî üretim değerinden düşerek bulunur. Bir ekonomide (genellikle) bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin (gayrisafi milli üretim) her birinin piyasa fiyatları ile çarpılması sonucu elde edilecek değerler toplamına "Gayrisafi millî hasıla (gelir)" denir.

SAFİ MİLLÎ HASILA (SMH): Safi millî hasılayı bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin net değerlerinin toplamı olarak tanımlamamız mümkün. O halde; SMH(Piyasa fiyatları ile) = GSMH (Piyasa fiyatları ile) - Amortisman (Eskime payı)

Diğer denklikleri de formüle edersek:

MG (Millî Gelir) = SMH (Piyasa fiyatlarıyla) - vasıtalı (dolaylı) vergiler
MG = SMH (faktör fiyatlarıyla) yani;
SMH (Piyasa fiyatlarıyla) - Dolaylı vergiler = SMH (faktör fiyatlarıyla)

KİŞİSEL GELİR:

Kişisel gelir = Millî Gelir + (Transfer Harcamaları+Sübvansiyonlar) - (Kurumlar Vergisi, Şirketlerin Dağıtılmayan Karı, Sosyal Kesenekler)

Millî geliri bir millî ekonomideki üretime katılan üretim faktörlerinin elde ettikleri gelirlerin toplamı olarak ifade ettik.Ancak bu gelirden bir kısım kesintiler ve bu gelire bir kısım eklemeler bize sonuç olarak yukarıda formüle edildiği üzere kişisel geliri verir.

Eklemeler:

Transfer harcamaları: Devletin emeklilere kimsesizlere, yoksul ve işsizlere üretim karşılığı olmadan yaptığı karşılıksız ödemelerdir.

Sübvansiyonlar: devlet tarafından üreticiye teşvik amacıyla verilen karşılıksız mali yardımlardır.

Kesintiler:

Kurumlar vergisi: Firmaların karlarından ödedikleri bir vergidir.

Şirketlerin dağıtılmayan karı: Şirketler yıl sonunda o yıl içinde elde ettikleri gelirleri hissedarlara dağıtırlar.Ancak uygulamada karın tümü değil bir kısmı dağıtılır, geri kalanı yeni yatırımlara finansman olarak kullanılır.Bu olaya "Oto finansman" denir.

Sosyal Kesenekler: Sosyal sigortalar emekli sandığı, bağkur gibi kuruluşlara belli aralıklarla belli ödemeleridir.

KULLANILABİLİR GELİR: Kişisel gelire bağlı bir gelirdir.

Kulanılabilir gelir = Kişisel gelir - vasıtasız(dolaysız) vergiler

NOMİNAL MİLLÎ GELİR ve REEL MİLLÎ GELİR

Üretilen mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları ile çarpılması oluşan toplama milli gelir dedik.Fiyatların artması ile oluşacak milli gelir artışı gerçeği yansıtmaz; reel bir artış değildir, ekonomi büyümemiş, satın alma gücü artmamıştır.Çünkü bahsedilen artış reel değil nominal(parasal) bir artıştır.Ekonomik büyümenin göstergesi olan büyüklük reel milli gelirdir. Reel ve nominal değişimleri ayırt etmenin iki yolu vardır:

Diyelim 1980 ve 1988 yıllarını karşılaştırıyoruz. 1988 yılı GSMH'sini hesaplarken 1988 yılı fiyatlarını değil karşılaştırma yapacağımız 1980 yılının fiyatlarını kullanırız. Bu şekilde 1980 ile 1988 yılları arasındaki dönemde fiyat artışları nedeniyle ortaya çıkan aldatıcı GSMH (ya da millî gelir) artışı giderilmiş ve geriye gerçek artış kalmış olacaktır.

Fiyat endeksi kullanılır.
Fiyat Endeksi = Nominal GSMH / Reel GSMH

DIŞ TİCARETİN ve DEVLET HARCAMALARININ MİLLÎ GELİR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

İthalat(dışarıdan mal alınması) ve devlet tarafından toplanan vergiler milli geliri azaltıcı etki yaparken ihracat(dışarıya mal satılması) ve devlet harcaması milli geliri artırıcı etki yapar.
İhracat(X) ve İthalat(M) olmak üzere
X>M ise dış ticaret fazlası vardır. Tersi durum ise dış ticaret açığıdır.Milli geliri(Y) iki şekilde ifade edebiliriz;
Y = C + S
Y = C + I
I yatırım harcamalarını C tüketim harcamalarını S ise toplam tasarrufları göstermektedir.İki formülü birbirine eşitlersek tasarruflar yatırımlara denk olacaktır.ikinci formülde yatırım ve tüketim harcamalarının yanına devlet harcamaları ve ihracatı ekleyip ithalatı çıkarırsak formül son şeklini alacaktır
Y= C + I + G + ( X - M )

MİLLÎ GELİRİ HESAPLAMA YÖNTEMLERİ

ÜRETİM YÖNÜNDEN HESAPLAMA: Üretilen tüm mal ve hizmetlerin piyasa fiyatları ile çarpılarak toplanması ile GSMH rakamlarına ulaşılır. Yalnız dikkat edilmesi gereken bir husus aynı malın hesaba birden çok kez katılmasıdır. Yani hem ekmek hem onu üretirken kullanılan un , unun elde edildiği buğday hesaba dahil edilmemelidir. Bunu sağlamanın iki yolu vardır:

* Yalnızca nihai(son) ürünün hesaplanması(ekmek)
* Katma değer yöntemi.Girdi ve çıktı arasında ürüne eklenen değerdir.100 liraya alınan mal işlendikten sonra 150 lira olmuşsa katma değer 50 liradır.

PAYLAŞIM YÖNÜNDEN HESAPLAMA: Bir ülkedeki fertlerin ücret, rant, faiz ve kar şeklinde elde ettikleri gelirler toplamı milli geliri verir.

HARCAMA YÖNÜNDEN HESAPLAMA:

Y = C + I + G + X - M formülü ülkedeki tüm harcamaları ifade etmektedir.
Bir ekonomik gösterge olarak milli gelirin önemi:

Ülke ekonommisinin büyüyüp büyümediğini gösterir.

Ülke refah düzeyinde bir değişiklik olup olmadığını gösterir.

O ülkedeki yapısal değişiklikler hakkında bilgi verir.Böylece herhangi bir ülkenin tarıma dayalı mı yoksa sanayi ağırlıklı mı bir ekonomiye sahip olduğu anlaşılır.

Ülkeler arası ekonomik karşılaştırmada kullanılır.