Oca
19
2008
|
Ekonomi Sözlüğü |
|
|
|
GenBilim Editor
|
|
Pazar, 20 Ocak 2008 |
Okunma: 1100 kez
A Tipi Yatırım Fonu Ortaklığı:
Fon içtüzüklerinde/esas sözleşmelerinde asgari sınırları belirtmek kaydıyla, portföy değerinin en az %25’ini devamlı olarak mevzuata göre özelleştirme kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış fonlar/ortaklıklar A tipi fon/ortaklık olarak adlandırılır.
( www.genbilim.com )
Acenta:
Acentalık sözleşmesi çerçevesinde, faaliyet gösterdikleri mahalde,
sadece sermaye piyasası araçlarına ilişkin alım ve satım emirlerinin
aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine
aracılık eden gerçek kişi veya ticaret şirketleridir.
Açýða Satýþ:
Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile
satılmasıdır.
Ağırlıklı Ortalama Fiyat :
Ortalama Fiyat bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas
teşkil eden hisse senedinin miktar ağırlıklı ve küsuratsız fiyatıdır.
Alım Satıma Aracılık :
Aracılık Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık
sıfatıyla ve ticari amaçla alım-satım faaliyetini ifade eder.
Anonim Şirket :
Bir ünvana sahip, en az 5 ortak tarafından, ana sözleşmesinde yazılı
konularda faaliyette bulunmak üzere, asgari 5 milyar TL sermaye ile
kurulmuş olan ve esas sermayesi belli paylara bölünmüş olan sermaye
şirketleridir.
Apel :
Pay bedelinin taksitle ödenmesinin söz konusu olduğu durumlarda,
yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıdır.
Aracı Kuruluş:
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu’nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.
Aracı Kurum :
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.
Aracılık :
Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar tarafından,
kendi nam ve hesabına, başkasının nam ve hesabına, kendi namına ve
başkasının hesabına yapılan alım-satım faaliyetidir.
Aracılık Yüklenimi :
Yüklenimi, halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının
satılacağına dair aracı kuruluş tarafından ihraççı şirkete verdiği
taahhüttür. Bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim olmak üzere iki
şekilde yapılabilir.
Arbitraj:
Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden, tahvil
ve hisse senedi alım-satım işlemidir.
Ayı Piyasası:
Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği beklentisinin
hakim olduğu piyasadır. Bu tür piyasalarda kişiler ellerindeki hisse
senetlerini gelecekte daha düşük fiyattan satın alabilecekleri
düşüncesi ile satarlar.
Bağımsız Dış Denetleme:
Denetleme, ortakların mevzuat ve genel kabul görmüş muhasebe ve
denetleme esas ve ilkelerine uygunluk yönünden defter, kayıt ve
belgelerinin yetkili bağımsız denetleme kuruluşlarınca
denetlenmesidir.
Bağlı Ortaklık:
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az %50 oranında oy veya en
az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu
iştiraklerdir.
Bakiyeyi Yüklenim:
Yüklenim, sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca yapılan
halka arz sırasında satılmayan hisse senedi miktarının bedeli satış
süresi sonunda tam ve nakden ödenerek satın alınacağının ihraçcıya
taahhüt edilmesini ifade eder.
Banka Bonoları :
Bonoları Kalkınma ve Yatırım bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip,
ihraç ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası
aracıdır.
Banka Garantili Bonolar :
Garantili Kalkınma ve Yatırım Bankalarından kredi kullanan ortakların,
bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı
bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış
olan bankaca kendi garantisi altında ihraç edilen bir sermaye piyasası
aracıdır.
Baz Fiyat :
Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat
adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden fiyattır.
Başlangıç Sermayesi:
Sermayesi Kayıtlı sermaye sisteme tabi ortaklıklar için zorunlu olan
asgari çıkarılmış sermaye tutarıdır.
Bedelli Sermaye Artırımı :
Sermaye Anonim ortaklıkların, arttırdıkları sermaye karşılığı
çıkardıkları hisse senetlerini ortaklarına belirli bir bedel üzerinden
nakden alarak (nakit karşılığı) dağıtmalarıdır. Bu şekilde ortaklara
tanınan yeni pay alma (rüçhan) hakkı belirli bir süre ile sınırlıdır.
Bedelsiz Sermaye Artırımı:
Sermaye Anonim ortaklıkların, iç kaynaklardan yaptıkları sermaye
artırım karşılığı çıkarttıkları hisse senetlerini bedel almadan
ortaklarına dağıtmalarıdır. Bedelsiz hisse senedi alma hakkı süresi
için sınırlama yoktur.
Bileşik Endeks :
Endeks kapsamındaki hisse senetlerinin fiyatları ve halka açıklık
oranları baz alınarak hesaplanan ve hisse senedi piyasasının genel bir
göstergesi olan ölçümdür.
Birincil Piyasalar :
Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin
doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir anlatımla,
menkul kıymetlerin ihraççı kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez
satışa sunulduğu piyasalardır.
Blok Satış:
Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10’unu aşan
satış işlemidir.
Boğa Piyasası:
Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği
dönemi ifade eder.
Borsa Eksperleri:
Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç
yönetmelikte belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların
teşekkülünü izleme ve alım-satım işlemlerinin sonuçlandırılmasını
sağlamakla yükümlü olan görevlilerdir.
Borsa Emirleri :
Müşteri emirlerinin, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans
içinde borsa bilgisayar sistemine aktarılmasıdır.
Borsa Fiyatı :.
Borsada belirli kurallara göre işleyen, organize pazarlarda işlem
gören menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre
oluşan fiyatıdır.
Borsa Payı:
İMKB üyelerinin gerçekleştirdikleri işlem hacmine göre hesaplanarak
Borsa’ya ödedikleri tutardır. Söz konusu tutar Borsa Yönetim Kurulu
tarafından belirlenir.
Borsa Üyeleri :
Sermaye Piyasası Kurulu’ndan yetki belgesi ve Borsa’dan üyelik belgesi
almış aracı kuruluşlardır.
Bölgesel Pazarlar ( Kot Dışı Pazar ):
Ulusal (Kot içi) Pazar’da işlem görme koşullarını taşımayan ve Borsa
Yönetim Kurulu’nca geçici veya sürekli olarak Ulusal Pazardan
çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse senetlerine likidite
sağlamak, fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet
koşulları içinde oluşmasını temin etmek amacıyla kurulan pazardır.
Broker :
Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş Temsilcisi
olduğundan tanım "Üye Temsilcisi" maddesi altına alınmıştır.
Çıkarılmış Sermaye :
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse
senetlerini temsil eden sermayeleridir.
Defter Değeri :
İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan öz
varlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu
bulunan değerdir.
Emrin İyileştirilmesi :
Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya
çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir.
Emisyon Primi :
Ortakların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla
ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında
oluşan farktır. Bu gelir, ortaklıklar için vergiden muaf olup,
bilançolarının pasif bölümünde öz kaynak kalemi altında yer alır.
En İyi Gayret Aracılığı:
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izah namede gösterilen
satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın ise ihraççıya
iadesini veya bunları daha önce satın almayı taahhüt etmiş üçüncü
kişilere satılmasını ifade eder.
Fesih:
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da
kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona
erdirilmesidir. Söz konusu durum gerçekleştiğinde ortaklık hisse
senetleri Borsa kotundan çıkarılır.
Finansman Bonoları:.
İhraçcıların borçlu sıfatı ile düzenleyip ihraç ettikleri emre veya
hamiline yazılı kısa vadeli sermaye piyasası aracıdır.
Fiyat Adımı:
Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek asgari fiyat
değişimidir.
Fiyat Marjı (Fiyat Aralığı):
Her hisse senedi için seans içinde önerilebilecek en düşük ve en
yüksek fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevzuat
uygulamasında bu sınırlar baz fiyatın %10 altı ve üstüdür.
Fiyat Önceliği :
Hisse Senetleri Piyasası’ndan daha düşük fiyatlı satış emirlerinin,
daha yüksek fiyatlı satış emirlerinden, daha yüksek fiyatlı alış
emirlerinin, daha düşük fiyatlı alış emirlerinden önce karşılanmasını
ifade eder.
Forward İşlemler:
Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün
teslim edilerek karşılığının ödeneceğine dair iki tarafın birbirine
taahhütte bulunmasıdır.
Futures Piyasaları :
Fiyat dışındaki şartları standartlaştırılmış bir vadeli (forward)
sözleşmenin işlem gördüğü piyasalardır. Bu piyasalarda sözleşmeye konu
teşkil eden ürün kontrat şartlarına uygun olarak ileri bir teslimat
tarihinden alınıp satılmaktadır.
Gayrimenkul Sertifikaları:
İhraççıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul
projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri,
değerleri birbirine eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.
Gelir Ortaklığı Senetleri:
Köprü, baraj, elektrik santrali, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon
sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile
benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanların gelirlerine
ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.
Halka Açık Anonim Ortaklık :
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısının
250’den fazla olduğu; yatırım ortaklıkları, yatırım fonları, halka
açık anonim ortaklıklar ve özel emeklilik ve tasarruf kuruluşları ile
fonlarının sermayesine doğrudan veya dolaylı olarak tek başına ya da
birlikte %50 oranından fazla ortak olduğu, herhangi bir şekilde tespit
olunan anonim ortaklıklardır.
Halka Arz:
Halka arz, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü
yoldan halka çağrıda bulunmasını; halkın bir anonim ortaklığa
katılmaya veya kurucu olmaya davet edilmesini; hisse senetlerinin
borsalar veya diğer teşkilatlanmış piyasalarda devamlı işlem
görmesini; halka açık anonim ortaklıkların sermaye artırımları
dolayısıyla hisse senetlerinin satışını ifade eder.
Halka Arza Aracılık:
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılık
yapmaktır.
Hamiline Hisse Senedi :
Senedin hamili kim ise, o kişinin hak sahibi sayıldığı hisse
senetleridir.
Hazine Bonosu:
Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve
iskontolu olarak işlem gören devlet borçlanma senetleridir.
Riskten Koruma :
Nakit piyasada bulunan bir pozisyondan oluşan risklere karşı diğer
piyasalarda (futures, options vs.) pozisyon alarak korunmaktır.
Hisse Senedi :
Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın
sermayesine belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil
şartlarına uygun olarak düzenlenmiş kıymetli evraktır.
İkincil Piyasalar :
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü
piyasalardır.
İlave Kotasyon :
Hisse senetleri borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı
nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade
eder.
İlk Kotasyon :
Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez borsa kotuna alınmasını,
ortaklığın borçluluğunu temsil eden menkul kıymetlerinin borsa kotuna
alınmasını ifade eder.
İmtiyazlı Hisse Senedi :
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi,
rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan
senetlerdir.
İrtibat Büroları :
Aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası faaliyetlerinin
tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle görevli hizmet
birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini aracı kuruma
iletebilirler.
İşlem Birimi :
Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem
yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi
olarak "lot" ibaresi kullanılır.
İşlem Hacmi :
Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği
hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen
tutarların toplanmasıdır.
İşlem Miktarı :
Bir piyasada, bir seans süresince ya da belli bir dönemde alınıp
satılan, el değiştiren menkul kıymet adedidir.
İştirak :
Bir ortaklık ile işletme arasında, söz konusu ortaklığın yönetimine ve
ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir
ticari bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim
ilişkisidir.
İtfa :
Sabit getirili menkul kıymet ihraç planında belirlenen tarih ve
miktarlarda ana paranın yatırımcıya geri ödenmesidir.
İzahname :
Sermaye Piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında
ortaklıklarca halkı bilgilendirmek amacıyla düzenlenmesi gereken
belgelerdir.
Kamuyu Aydınlatma :
Sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişini sağlamak,
tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında
bilgilendirilmesini temin etmek amacıyla, sermaye piyasası araçlarının
değerini ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli
olay ve gelişmelerin kamuya açıklanmasıdır.
Kapanış Fiyatı :
Bir seansta borsa kaydına alınan en son işlem fiyatıdır.
Kar-Zarar Ortaklığı :
Ortakların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren
tüm faaliyetlerin gerektiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası
aracıdır.
Katılma İntifa Senedi :
Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın
kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi
haklar sağlayan kıymetli evraktır.
Kaydi Takas :
Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para
alacaklarının hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul
kıymet alacaklarının hesaben teslimidir.
Kayıtlı Sermaye :
Ortakların, esas sözleşmelerinde hüküm bulunmak kaydıyla, Yönetim
Kurulu Kararı ile, Türk Ticaret Kanunu’nun sermaye artırımı
hükümlerine tabi olmaksızın çıkartabilecekleri, azami hisse senedi
miktarını gösteren ve Ticaret Sicili’nde tescil edilmiş
sermayeleridir.
Konkordato :
Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun
alacakları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonunda
alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının
belirli bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını bir
plan dahilinde ödemeyi kabul eder ve Ticaret Mahkemesi’nin onayı ile
geçerlilik kazanır.
Kotasyon :
Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul
kıymetlerin borsa kotuna alınması ile şirketin borsa tarafından
gerekli görülen şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.
Kredili Menkul Kıymet İşlemleri :
Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu
ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri
çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet
alınmasını ifade eder.
Kupon :
Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının kullanımını teminen
hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak
numaralandırılmış kıymetli evraktır.
Kupür :
Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerinde yazılı değere göre, her
birimine verilen isimdir.
Kurtaj :
Aracı kuruluşların, aracı olarak borsada gerçekleştirdikleri işlemler
karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı
üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.
Küsurat Emir :
İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından (1 lot ya da
1.000 adet) daha az miktarlar için verilmiş emirlerdir.
Limit Emir :
Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek
fiyat; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belirten emir
tipidir.
Lot :
Hisse senetleri piyasasında geçerli olan işlem birimidir. İMKB Hisse
Senetleri Piyasası’nda, 1 lot 1.000 adet hisse senedini veya 1,000,000
TL nominal değerli hisse senedini ifade eder.
Mahsup :
Üyelerin bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda
diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede
kullanabilmeleridir.
Maktu Teminat :
Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek
için yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit
tutar olarak belirlenen kısmıdır.
Mali Endeks :
Finansal sektörde yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişimler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri
piyasası endeksidir.
Menkul Kıymet :
Ortaklık veya alacak hakkı sağlayan, belli bir meblağı temsil eden,
yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli
nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları
SPK’ca belirlenen kıymetli evraktır.
Menkul Kıymet Borsaları :
Menkul kıymetlerin alım-satımını belli kurallar çerçevesinde bir düzen
içinde yapılmasını sağlayan, piyasada oluşan fiyatların ilanına
yetkili, tüzel kişiliğe haiz kurumlardır.
Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri :
Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen
esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç
alan tarafa, belirli bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve
aynı cins menkul kıymetlerin mislen geri alınmasını ifade eder.
Merkezi Takas :
Borsada gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine borsada
sonuçlandırılmasıdır.
Munzam Teminat :
Üçer aylık dönemlerde, her bir temerrüt matrahı 20 milyon TL veya üstü
olmak kaydıyla, Hisse Senetleri Piyasası işlemlerinden kaynaklanan
yükümlülüklerini yerine getirmeyerek borsaca bir günden fazla geçerli
kabul edilmeyen şekilde savunmaları alınmış olarak temerrüte düşen
üyelerin, toplam temerrüte düşen üyelerin, toplam temerrüt mahrahının
%10’u oransal teminat veya ortalama teminatı aştığı takdirde aradaki
farkın ödenmesine munzam teminat denir.
Müşteri Emirleri :
Müşterilerin borsada menkul kıymet almak ve satmak amacıyla borsa
üyelerine yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri talimatlardır.
Nakit Piyasalar :
Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.
Nama Yazılı Hisse Senetleri :
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin
pay defterine kaydedilen hisse senetleridir.
Net Aktif Değer :
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda düzenlenen bilançodaki net aktif
tutarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile bulunan değerdir.
Net Bakiye Prensibi :
Hisse Senetleri Piyasasında gün içinde yapılan iki seansta gerçekleşen
işlemlerin netleştirilmesidir. Üyelerin, hem aynı menkul kıymet
üzerinde yaptıkları alım-satımları hem de nakit olarak borç ve
alacakları birbirine mahsup edilir. Üyeler takasa kalan net tutar
kadar borçlu veya alacaklı olurlar. Böylece her aracı kuruluş için bir
gün sonunda tüm işlemleri üzerinden net nakit borç/alacak tutarı ile
her menkul kıymet için ayrı ayrı net bir kıymet borç/alacak bulunur.
Nominal Değer :
Her hisse senedi üzerinde yazılı olan fiyattır. Tahvil ve bonolarda
ise, vade sonunda ödenecek değerdir.
Opsiyon :
Bir malı veya menkul kıymeti belli süre içerisinde belli bir fiyata
satma veya alma hakkıdır.
Oransal Teminat:
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri
Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının
%4’üdür.
Ortalama Teminat :
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm borsa üyeleri için hesaplanan
oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.
Ödenmiş Sermaye :
Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen
sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.
Özel Denetleme :
Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye
Piyasası Kurulu’na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında
olup, birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim
ortaklıklar ile aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul’ca
belirlenen şirketlerin mali tablo ve raporlarının denetlenmesidir.
Özel Emir :
Borsa Yönetim Kurulu’nca her hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş
olan "bir seferde sisteme girilebilecek işlem miktarını" aşan ve blok
satış miktarının altında olan emirlerdir.
Piyasa Fiyatı :
Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan
toplam değerdir.
Portföy :
Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla
kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.
Portföy Yöneticiliği :
Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası
araçlarından oluşturulan porföylerin müşteriler hesabına vekil
sıfatıyla yönetilmesidir.
Rating (Derecelendirme) :
İhraççıların (şirket, devlet vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki
menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini
zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını
göstermek amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yapılan
değerlemedir.
Referans Fiyat :
Yeni Hisse Pazarı’nda ve Rüçhan Hakkı pazarında uygulanan, hisse
senetlerinin işlem görebileceği alt ve üst fiyat sınırlarının ve fiyat
adımlarının belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescil
edilinceye kadar marj uygulanmayan, yalnızca teorik değer olarak
gerçekleşecek işlemlere fiyat bakımından referans vermek amacı ile
açıklanan fiyattır.
Repo :
Bir menkul kıymet işleminin başlangıç valöründe satılıp, bitiş
valöründe geri alınmasıdır.
Re’sen Alım-Satım :
Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu’nun belirlediği süreyi
doldurması halinde, sürenin bitimini takip eden iş günü işlem konusu
hisse senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse
Senetleri Piyasası Müdürlüğü’nce elektronik ortamda ayrı hisse
koduyla, cari fiyattan alım-satımının yapılmasıdır.
Resmi Müzayede :
Mahkemelerin, icra dairelerin ve diğer resmi dairelerin Borsa’da
yapılmasını gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemleridir.
Risk Sermayesi :
Yatırım Ortaklığı Kayıtlı sermayeli olarak kurulan başlangıç veya
çıkarılmış sermayelerini esas olarak sermaye kazancı elde etmek
amacıyla risk sermayesi yatırımlarına yönelterek risk sermayesi
yatırımı faaliyetinde bulunan ortaklıklara denir.
Rüçhan Hakkı :
Ortakların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle
katılma hakkıdır. Söz konusu hak, hisse senedine bağlı "Yeni Pay Alma
Kuponları" karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek
kalmaksızın yapılır.
Rüçhan Hakkı Pazarı :
Hisse senetleri Borsa’da işlem gören şirketlerin nakdi sermaye yapmak
üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde söz konusu
hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp
satılabilmesi için, Borsa’ca belirlenecek süre içinde açılan pazardır.
Seans :
Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.
Sermaye Artırımı :
Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş/çıkarılmış sermayenin
arttırılmasıdır.
Sınai Endeks :
Sadece sanayi sektöründe yer alan şirketlerin hisse senetlerinin
fiyatlarındaki değişimler dikkate alınarak hesaplanan hisse senetleri
piyasası endeksidir.
Sürekli Denetleme :
Sermaye piyasası Kanunu’na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul
görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden
defter, kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.
Sınırlı Denetleme :
Ara mali tablo düzenlemekle yükümlü olan anonim ortaklıklar, aracı
kurumlar, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonlarının düzenleyecekleri
ara mali tabloların, sürekli denetlemekle görevli bağımsız denetleme
kuruluşları tarafından incelenmesi ve rapora bağlanmasıdır.
Taban Fiyat :
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı göz önünde
alınarak ayrı olarak hesaplanır.
Tahvil :
Devletin 1 yıl, anonim ortakların en az 2 yıl veya daha uzun vadeyle,
ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı
olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir.
Takas :
Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve
alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.
Tasfiye Değeri - Likiditasyon Değeri :
Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile
sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın,
hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.
Tavan Fiyatı :
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı göz önüne
alınarak ayrı olarak hesaplanır.
Tefe :
Toptan Eşya Fiyat endeksidir.
Teknik Analiz :
Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli fiyat verilerinin, bilgisayar ve
grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmek için kullanılan bir
değerleme yöntemidir.
Temellük :
Alacağın devralınması.
Temerrüt:
Borsa’da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme
veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler içinde
gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur.
Temettü-Kar Payı :
Ortakların dönem içinde elde ettikleri kardan mevcut ortakların pay
alma hakkıdır. Söz konusu hisse senedine bağlı "Kar Payı Kuponları"
karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın
yapılır.
Teminat :
Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısıyla müşterilerine ve borsaya
verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği
adına yatırdıkları parasal tutardır.
Ters Repo :
Bir sabit getirili menkul kıymetin başlangıç valöründe alınıp, bitiş
valöründe geri satılmasıdır.
Tescil :
Hisse senetleri piyasasında yapılan işlemlerin Borsa tarafından kayıt
edilmiş olmasıdır.
Tescile Mesnet Belge :
Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye artırım
işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye artırımın tescili için, Sermaye
Piyasası Kurulu’nca verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren
belgedir.
Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi :
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların takasa olan borçlarını
ödedikleri nispette alacaklarının ödenmesi prensibidir.
Toptan Satışlar Pazarı :
Alıcıları önceden belli olan veya olmayan belli bir miktarın
üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık
ortamında organize bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.
Tranş :
Tahvil ve Bono Piyasası’nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her
bir kademedir.
Tümünü Yüklenim :
Sermaye piyasası araçlarının, bedelli satışın başlamasından önce tam
ve nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka
satılacağının, satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.
Ulusal Pazar :
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve
olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım-satım
işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.
Uluslararası Pazar :
İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde "Serbest
Bölgeler Mevzuatına" göre faaliyet gösterecek, esas olarak eski Doğu
Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki
şirketlere ait menkul kıymetlerin işlem göreceği pazardır.
Uyuşmazlık Komitesi :
Borsa işlemleri ile ilgili olarak; ülkeler arasında veya üyeler ile
müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine
yardımcı olan komitedir.
Üye Temsilcisi - Broker
Borsa’da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir.
Vadeli İşlem :
Sözleşmeye konu tarafların baz aldıkları temel ürünün sözleşmede
belirtilen tarih, fiyat, kalite ve miktarda, yerde alınıp
satılacağını, birbirlerine taahhüt ettikleri sözleşmelerdir.
Varlığa Dayalı Menkul Kıymet :
İhraççıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya
temellük edecekleri alacaklar karşılığında ihraç edebilecekleri
kıymetli evraktır.
Yapay Piyasa-Yapay Fiyat:
Bir veya birkaç üyenin, bir veya birden fazla seanslar boyunca
herhangi bir menkul kıymet için, söz konusu menkul kıymetin gerçek
piyasa değerini yansıtmayacak şekilde fiyat teşekkül ettirecek şekilde
sürekli olarak önceki alış emirleri veya sürekli olarak daha düşük
fiyatlarda satış emirlerinin borsaya iletilmesi ile oluşturulmaya
çalışılan piyasaya yapay piyasa denir.
Yatırım Danışmanlığı :
Müşterilere, sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık
ve kuruluşlar, şirket birleşme ve el değiştirmeleri, şirketlerin
finansman ihtiyacının karşılanması hakkında ve benzeri konularda
yönlendirici nitelikte yazılı veya sözlü yorum ve yatırım
tavsiyelerinde bulunması faaliyetidir.
Yatırım Fonu:
Halktan katılma belgeleri karşılığı toplanan paralarla, belge
sahiplerinin hesabına riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet ilkesine
göre sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda
işlem gören altın ve diğer kıymetli madenlerden oluşan portföyü
işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.
Yatırım Fonu Katılma Belgesi :
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları
taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli evraktır.
Yatırım Ortaklığı :
Sermaye Piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda ve
borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli
madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı
sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.
Yeniden Değerleme :
Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi
duran varlıkların enflasyon sebebiyle elde etme maliyetiyle piyasa
değeri arasında oluşan farkın bilançoların sağlıklı bir şekilde
değerlendirilmesi amacıyla maliye bakanlığı tarafından her yıl
açıklanan oranlar dahilinde değerinin yükseltilmesidir.
Yeni Hisse Pazarı :
Hisse senetleri borsada işlem gören şirketlerin sermaye artırımlarını
bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce gerçekleşmesi
durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan "yeni" hisse
senetlerinin, temettünün ödenmeye başladığı ilk güne kadar geçici
süreyle işlem gördüğü pazardır.
Yeni Şirketler Pazarı :
Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan ve hisse
senetlerini borsa kanalıyla ilk kez halka arz etmek suretiyle halka
açılacak şirketlerin hisse senetlerinin Borsa’da güven ve şeffaflık
ortamında, organize bir piyasada işlem görmesini sağlamak amacıyla
kurulmuş pazardır.
Yetki Belgesi :
Sermaye Piyasası kurulu tarafından aracı kuruluşlara verilen ve icra
edecekleri sermaye piyasası faaliyetlerini gösteren resmi belgedir.
Zaman Önceliği :
Hisse Senetleri Piyasası’nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman
açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak
karşılanmasıdır.
KISIM 2
Açık Pozisyon:Döviz alım ve satımıyla uğraşan bir kişi veya kurumun
veya genel olarak döviz spekülatörlerinin belirli bir davranış
biçimini anlatan terim. Döviz borçlarının döviz alacaklarından daha
büyük olmasını ifade eder.
Akreditif:İthalatçının talimatı ile ithalata aracılık eden banka
tarafından, bu bankanın yabancı ülkedeki muhabiri üzerinde açılan bir
itibar hesabıdır.
Ambargo:Belirli malların iç ve dış ticarette belirli ülke ya da
bölgelere akımının önlenmesini ifade eder.
Anayasa Mahkemesi:Kanunların, Kararnamelerin, TBMM İç Tüzüğünün, biçim
ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılık iddialarını inceleyen ve kesin
karara bağlayan mahkeme.
Aracı kurum:Bir sermaye piyasası kurumu. Sermaye Piyasası Kanunu'nda
aracılık şöyle tanımlanıyor: "Menkul kıymetlerin, kıymetli evrakların,
mali değerleri temsil eden veya ihraç edenin mali yükümlülüklerini
içeren her türlü evrakın, başkası nam ve hesabına, alım satımı" ile
uğraşan kurumlar.
Arbitraj:Bir mali varlığın (döviz, menkul kıymet, ödünç verilebilir
fon) ucuz olduğu piyasadan satın alınıp pahalı olduğu piyasada
satılarak kâr sağlanmaya çalışılması.
Aristokrasi:Aristokrasi soylular sınıfı ya da ekonomik, sosyal ve
siyasal gücün soyluların elinde bulunduğu bir yönetim biçimi anlamına
gelir.
Aval:Poliçe ve emre yazılı senetlerin temsil ettiği borca, bir üçüncü
şahsın kefil olması; diğer bir ifade ile, senedin yüzünü imzalayarak
güvence vermesidir.
Avrupa Birliği:Aslında birbirinden farklı, ancak birbirini tamamlayan
üç topluluktan oluşur. Bu topluluklar şunlardır: Avrupa Kömür ve Çelik
Topluluğu, Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (EUROTOM), Avrupa Ekonomik
Topluluğu.
Bankalararası Para Piyasası:Kısa dönem için nakit fazlası bulunan
bankalarla kısa-dönemli nakit ihtiyacında bulunan bankaların
karşılaştırılmasına yönelik bir para piyasası. Merkez Bankası bu
piyasada aracılık görevi yapar.
Bavul Ticareti:Özellikle 1980'lerde dış ticaret rejiminin
liberalleşmesinden sonra Türkiye'de ortaya çıkan bir tür dış ticaret.
Yolcu beraberinde getirilen eşya biçiminde yapılır. Ufak miktarlar
üzerinden gerçekleştirilen, ülkenin normal dış ticaret rejimine tabi
olmayan, dolayısıyla da resmi ithalâtçı veya ihracatçı olmayı
gerektirmeden yapılabilen, çoğunlukla kayıt dışı nitelik taşıyan bir
ticarettir.
Beş Yılık Kalkınma Payı:Ekonomik kalkınmalarını plânlarını şekilde
yürüten ülkelerde genellikle orta ve uzun dönemli hedefleri belirlemek
için Beş Yıllık Planlar hazırlanır. Beş Yıllık Kalkınma Planları
Hükümetlerin benimsendiği genel kalkınma stratejisi içinde izlenecek
ekonomik, sosyal ve kültürel politikaların ana çizgilerini gösterir.
Beyin Göçü:Az gelişmiş ülkelerden doktor, mühendis ve bilim adamı gibi
yüksek derecede eğitilmiş insanların çalışmak ve yerleşmek üzere
gelişmiş ülkelere göç etmeleri olayı. Bu gibi kimseler ya kendi
ülkelerinde işsiz kaldıkları, ya da gelişmiş ülkelerdeki yaşam
koşullarının çekiciliği dolayısıyla göç ederler.
Bileşik Faiz:Faiz hesaplamasında ana para ile birlikte, geçmiş
dönemlerdeki faiz tutarının da esas alınmasına dayanan yöntem, ya da
faize faiz yürütme yöntemi.
Bloke:Fransızca "blocque" kelimesinden dilimize geçme. Kullanılması
önlenmiş, el konulmuş, ödenemeyen anlamında.
Borsa İndeksi:Belli bir günde borsadaki hisse senetlerinin
fiyatlarında genel olarak nasıl bir değişme olduğunu, yani fiyatların
artma, azalma ya da sabit kalma eğilimi gösterdiğini ortaya koyan bir
indekstir.
Broker:Türkçe'ye simsar veya komisyoncu diye çevrilebilir. Herhangi
bir konuda alıcı ve satıcıları bir araya getirerek ticari sözleşmenin
yapılmasına aracılık eden kişi.
Bütçe Açığı:Bütçede giderlerin gelirlerden büyük olması durumu. Bütçe
açıkları, bütçe dönemi içinde ortaya çıkan beklenmedik harcama
artışlarından kaynaklanabileceği gibi bütçeler dönem başında da açıkla
bağlanmış olabilirler.
Cari Kur:Herhangi bir anda döviz piyasalarında geçerli olan döviz kuru
ya da fiyatı.
Ciro:1.Bono, çek, poliçe gibi kambiyo senetlerinin başkasına
devredilmesi için bunlarının arkasının imzalanması. 2.Bir işletmecinin
belirli dönemdeki faaliyet hacmini belirlemek amacıyla kullanılır.
Çapraz Kur:Her ülkenin döviz piyasasında kurlar genellikle Amerikan
dolarının ulusal para fiyatı şeklinde olur. Bu durumda, ulusal paranın
dolar dışındaki paralar cinsinden olan fiyatları, bu paraların dolar
kurlarına göre hesaplanabilir. Bu şekilde dolaylı yoldan hesaplanan
döviz kurlarına çapraz kur adı verilir.
Çek:Bir bankaya hitaben yazılan ve üzerinde belirtilen miktar paranın
ödenmesini gerektiren bir Kıymetli Evraktır.
Danıştay:Bir üst İdare Mahkemesidir; ayrıca, bir danışma ve inceleme
makama olarak görev yapar. Üst İdare Mahkemesi olarak İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri'nce verilen kararlara karşı temyiz
makamı durumundadır.
Değişken Kur Sistemi:Bu sisteme değişken kur sistemi kadar, esnek veya
yüzen kur sistemi de denir. Döviz kurlarının döviz piyasasındaki arz
ve talep güçlerine göre belirlendiği, bu güçlerdeki değişmelere bağlı
olarak kurların da değiştiği bir sistemdir.
Denk Bütçe:Bütçe dönemi içerisinde devlet gelirleri ile devlet
giderlerinin birbirine eşitlenmesi. Uzun süre, yıllık denk bütçe,
hükümetin uyguladığı mali politikaların sağlamlığının bir göstergesi
olarak düşünülmüştür. Böyle bir bütçe, hükümetin vergi ve harcama
politikalarında aşırılıktan kaçınmayı ve iş alemine güven vermeyi ön
plânda tuttuğu anlamına gelmiştir.
Devalüasyon:Sabit Döviz Kuru Sisteminde, hükümetin aldığı bir kararla
resmi döviz kurunun yükseltilmesi (ulusal paranın değerini düşürmesi)
'dir. Devalüasyon, ödemeler bilânçosu açıklarını gidermek amacıyla
yapılır.
Devlet İstatistik Enstitüsü:Türkiye'de her konuda istatistiksel bilgi
toplamak ve yayımlamak amacıyla Başbakanlığa bağlı olarak faaliyet
gösteren kurum.
Devlet Muhasebesi:Devletin gelir, gider ve ayniyat akımlarıyla ilgili
işlemlerin tümünü kapsayan bir kayıt sistemidir. Asıl amacı kamu gelir
ve giderlerinin hesabını tutmaktır. Ancak para akımlarının yanında,
devletin para dışındaki varlıklarını da gösterir.
Devlet Tahvili:Devletin iç borçlanma için kullandığı bir araç. Devlet,
çıkarttığı tahvilleri özel kişi veya kurumlara satarak topladığı
fonlarla bütçe açıklarını karşılamaya çalışır.
Dış Borç:Bir ülkede kamu ya da özel kesime ait kuruluşların
uluslararası mali çevrelerden almış oldukları borçlar.
Dış Ticaret Açığı:Bir ülkenin ihraç ettiği mallarla ithal ettiği
malların değeri arasındaki fark. Eğer mal ihracından sağlanan
gelirler, mal ithali dolayısıyla dışarıya yapılan giderlerden küçükse,
dış ticaret bilânçosunda bir açık vardır (dış ticaret bilançosu
açığı). Tersine, mal ihracatı gelirleri mal ithalâtı giderlerinden
büyükse, bu durumda Dış Ticaret Bilânçosu Fazlası söz konusudur.
Dışsal Ekonomiler:Bir işletmenin kendi dışından kaynaklanan, fakat
maliyetlerinin azalmasına ya da artmasına yol açan etkiler. Ele alınan
bir firmanın maliyet durumunu etkileyen bu faktörler, diğer firmaların
faaliyetlerinin ya da onun bağlı bulunduğu endüstrinin bir bütün
olarak gelişmesinin sonucudur.
Dikey Bütünleşme:Bir malın üretim süreci içindeki birbirini izleyen
çeşitli aşamaların tek bir firma yönetimi altında toplanması. Hammadde
üretiminden ara malı ve nihai mal üretimine doğru uzanan bir
bütünleşme.
Dinamik Analiz:Ekonomik sistemdeki değişme ve hareketlerin
incelenmesi. Statik Analiz zamansız ve durağandır. Bunun tersine
dinamik analiz, zaman sürecinde veri koşullarda ortaya çıkan değişme
ve uyum konularıyla ilgilenir. Denge koşullarının belirlenmesi bu
analizde fazla önem taşımaz.
Disponibilite:Bankaların cari ödemeleri için tuttukları nakit
ihtiyatlarına disponibilite adı verilir. Ayrıca, iki ülke arasında
mevcut ticari hesaplarda oluşan lehte bakiyelere de disponibilite
denmektedir.
Dolaylı ve Dolaysız Vergiler:Dolaysız vergiler gelir ve servet
üzerinden alınan vergilerdir. Bu vergiler doğrudan kişiler ve
şirketler tarafından ödenir. Buna karşılık harcamalar üzerine konulan
ya da diğer bir deyişle, malların satış fiyatları üzerine eklenerek
tahsil edilen vergiler Dolaylı Vergileri oluşturur. Dolaylı vergilerin
tersine, dolaylı vergiler üretici veya satıcı tarafından fiyatlara
eklenerek tüketiciye yansıtırlar.
Dow-Jones İndeksi:Dow-Jones Ortalaması diye de adlandırılır. New York
Menkul Kıymetler Borsası'nda hisse senetlerinin fiyat değişmelerini
gösteren günlük bir indeks. Hisse senedi fiyat indeksleri içinde en
eski olanıdır.
Döviz Kuru Riski:İlerde bir döviz geliri elde edecek ya da bir döviz
ödemesi yapacak olanların bu süre içerisinde döviz kurlarında ortaya
çıkacak olumsuz bir değişme dolayısıyla zarara uğramaları olasılığı.
Dünya Bankası:Resmi adı Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası olan bu
banka Birleşmiş Milletler Teşkilat'ına bağlı, çok-yönlü bir
uluslararası finansman kuruluşudur.
Emisyon:Çıkarmak, yaymak, ihraç etmek, dolaşıma sokmak gibi anlamlara
gelir. Merkez bankasının piyasaya para çıkartması (para basması),
şirketlerin veya öteki kurumların tahvil, bono veya hisse senedi
çıkartıp fon sağlamaları emisyon kavramıyla ifade olunur.
Enflasyon Muhasebesi:Mali işlemlerin, paranın zamanla satın alma
gücünde ortaya çıkan değişmeleri dikkate alacak biçimde kayıt ve
analizinin yapılması. Çoğu ülkelerde yakın zamana kadar Tarihi Maliyet
Muhasebesi Metodu uygulanmıştır.
Envanter:Saymak, ölçmek, tartmak ve değerlendirmek suretiyle "bilanço
günü" ndeki mevcutları, alacakları ve borçları kesin ve ayrıntılı
biçimde belirlemeye envanter işlemi adı verilir.
Eşel Mobil:Buna oynak cetvel, hareketli merdiven, oynak ücret, vs. de
denir. Maaşlı ve ücretli gibi sabit gelirlilerin gelirlerini
enflasyona karşı korumak için, bunların fiyatlar genel düzeyine göre
otomatik olarak artırılmasına dayanan bir sistem.
Euro Krediler:Euro krediler, bankaların içinde bulundukları ülke
parasının dışındaki paralarla (euro paralarla) açmış oldukları
kredilerdir. Euro para kredilerinin önemli bir özelliği, kredi
sözleşmelerinin değişken faizli temele göre yapılmalarıdır.
Exımbank:Amerika'nın ihracatını finanse etmek için ABD Hükümeti'nce
1934 yılında kurulan banka.
Factoring:Vadeli satışlarda satıcının, alacak haklarını devralıp ona
finansman sağlamaya yönelik aracılık faaliyeti. Factoring iç ve dış
satışlarda uygulanan bir tekniktir.
Fason İmalat:Bir firmanın gerekli ara nalı ya da ham maddeleri
sağlayarak başka bir kişi veya firmaya mal imal ettirmesi. Daha sonra
imal ettirilen bu mallar asıl siparişi veren firma tarafından
devranılır ve satışa sunulur.
Forfaiting:Forfaiting, kredili ihracatta uygulanabilen bir finansman
yöntemidir. Şöyle ki, vadeli olarak mal veya hizmet satışında bulunan
ihracatçı, bu satıştan doğan alacak hakkını forfaiting işlemi yapan
bir bankaya ya da mali kuruluşa devreder. Böylece, vade sonunu
beklemeden satışın karşılığı olan likitideye kavuşmuş olur.
Füzyon:Fransızca "fusion" (birleşme, kaynaşma) kelimesinden geçme.
Günümüzde şirket evliliği olarak da adlandırılan şirket
birleşmelerinin bir şekli. Kaynak olarak bu kavram, büyük bir
işletmenin, bir ya da birkaç küçük işletmeyi satın alması anlamına
gelir.
Gayri İradi İşsizlik:Çalışma, yetenek ve sahip olmalarına karşın, iş
bulamayan insanlara gayri iradi işsiz denir. Bunlar iradi ve veya
gönüllü işsizlerden farklıdır.
Genel Grev:Bir ülke veya bölgedeki hemen hemen tüm işçi sendikalarının
katıldıkları grev. Burada işçilere bazı yeni anayasal haklar
sağlanması veya işveren-işçi ilişkilerinde yeni düzenlemeler yapılması
gibi genel amaçların gerçekleştirilmesi söz konusudur.
Genetik Endüstrisi:Ekonomik değeri daha yüksek olan yeni bitki ve
hayvan türleri yetiştirmek gibi doğrudan doğruya genetiğe bağlı
ekonomik faaliyetler.
Geri Beslenme:Bir işin uygulanışı ve işleyişine dönük bilgi alma.
Uygulamadaki aksaklıkların düzeltilmesi ve yeni kararların daha
sağlıklı biçimde alınabilmesinde bu bilgilerin büyük yararı vardır.
Gizli İşsizlik:Ekonomide çalışır durumda görünen, fakat gerçekte
üretime katkıları çok düşük hatta sıfır olan insanların bulunması
durumu. Teknik tanımlama ile, işgücünün marjinal verimliliğinin sıfır
ya da sıfıra yakın olması durumuna işsizlik adı verilir.
Götürü Vergilendirme:Gerçek matraha bakılmaksızın ve yükümlünün
kişisel durumu göz önünde bulundurulmadan, kanunun koyduğu kıstaslara
göre genel takdirle verginin konulması usulü.
Güdümlü Ekonomi:Ekonomik faaliyetlerin devlet müdahale ve denetimi
altında yürütüldüğü ekonomiler. Güdümlü ekonomilerde asıl önemli olan
devlet müdahalesinin derecisidir.
Gümrük Birliği:İktisadi Birleşme Hareketleri'nden birisi. Aralarındaki
ticareti geliştirmek amacıyla bir grup ülkenin birbirlerinden ithal
ettikleri mallar üzerindeki gümrük tarifelerini, kotaları ve öteki
kısıtlamaları kaldırarak ticareti serbestleştirmeleri ve dışarıya
karşı da ortak bir gümrük tarifesi uygulamalarıyla oluşan birlik.
GAP:Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni kalkındırmaya yönelik
entegre bir bölgesel kalkınma projesi. Genel olarak projenin amacı,
esasen ülkemizin geri kalmış bir yöresi durumunda olan Güneydoğu
Anadolu'yu ekonomik, sosyal ve kültürel yönden kalkındırmak ve giderek
ülke ekonomisine sağlanacak katkılarla ulusal kalkınma hızını
yükseltmektir.
Haksız Rekabet:Ticari rekabetin kötüye kullanılması, rakiplerden
birinin yanlış, veya iyi niyet kuralları ile bağdaşmayan davranışları
dolayısıyla bir avantaj elde etmesi ya da karşı tarafı zarara
uğratması.
Halka Arz:Bir sermaye piyasası deyimi. Hisse senetlerinin halka
satışını ifade eder. Yasa'daki tanıma göre "menkul kıymetlerin satın
alınması için yazılı, sözlü veya resmi şekilde her türlü yoldan halka
çağrıda bulunma," halka arz sayılır.
Havale:Gönderme, yollanama demektir. Postane ya da banka kanalıyla
birine para yollama durumunda olduğu gibi. Ayrıca bir işin yapılmasını
başkasına devretmek anlamına da gelir.
Hayali İhracat:1980'den sonraki dönemde ihracatı özendirmek için
uygulanan Vergi İadesi sisteminin yol açtığı, yasa-dışı bir uygulama.
Hayali ihracat, bir anlamda hükümet denetimi dışında kalan karaborsa
dövizlerinin resmi kanallara yönelmesi demektir.
Hedging:Döviz, menkul kıymet veya mal piyasalarında belirli bir süre
sonra alım ve satım işlemi yapacak olan işadamlarını ve üreticileri bu
süre içinde fiyatlarda olası bir değişmenin doğuracağı zararlara karşı
korumak üzere başvurulan bir yöntem; riski giderme, güvence sağlama
işlemi.
Hurda Değer:Bir sabit kıymetin ekonomik ömrünü tamamladıktan sonraki
piyasa değeri. Diğer bir deyişle, amortisman payları tamamen itfa
olunduktan sonra bir sabit değer, muhasebe kayıtları açısından "hurda"
sayılır. Bu hurdanın o günkü piyasa değerine hurda değeri adı verilir.
İnsider Trading:Bir şirket veya kurumun müdür, muhasebeci, yönetim
kurulu üyesi veya öteki üst ya da orta kademe çalışanları,
görevlerinin bir sonucu olarak o kurumun bazı özel bilgilerine veya
sırlarına sahip olabilirler. Bunlar şirket tahvillerinin piyasa
değerini etkileyebilecek bilgilerdir ve başkalarının eline geçtiği
takdirde bunlar ondan yararlanabilirler. Bu bilgilerin satışına
insider trading denmektedir.
İhracat Teşvikleri:Üretimini iç piyasa yerine dış piyasalarda satan
firmalara sağlanan maddi avantajlardır.
İkame Mallar:Aynı fonksiyonu gördükleri veya aynı zevk ve faydayı
sağladıkları için, birbiri yerine kullanılabilen mallara ikame malları
denir.
İKMB Endeksi:Borsadaki fiyat hareketlerinin göstergesi. Üç tür endeksi
kapsamaktadır. Sanayi şirketlerini içeren sanayi endeksi, mali
şirketleri içeren mali endeks ve tüm şirketleri içeren bileşik indeks.
İskonto:Genel olarak bir varlığın üzerinde yazılı değerde (itibari
değer, nominal değer) yapılan indirim, primin tersi. İktisat ve
ticaret alanında çeşitli özel uygulamalar vardır.
İş Kolu:İktisadi faaliyetlerin sınıflandırılması sonucu, birbirine
benzeyen ya da aynı nitelikte olan çalışma dallarından her birine iş
kolu adı verilir.
İtfa:Ticarette bir borcun ödenerek kapatılması anlamına gelir. Eskiden
“amortisman” terimi ile eş anlamda kullanılırdı. Azar azar ödeme,
eritme bitirme demektir. Örneğin tahvil veya demirbaşların itfası
gibi.
İthalat:Dış ticaret ilişkileri çerçevesinde, bir ülkenin diğer
ülkelerden satın aldığı mal ve hizmetlere ithalat adı verilir.
İhracatın tersidir. İthalat ve ihracat aynı işlemin iki faklı durumunu
temsil eder. Satıcı durumunda olan ihracatçı, alıcı durumunda olan
ithalatçıdır.
Kabul Kredisi:Bir bankanın, bir iş adamına, onun çektiği poliçeyi
“kabul etmek” biçiminde sağlamış olduğu kredi türü. Özellikle dış
ticarette yaygın olarak kullanılır.
Kanun Hükmünde Kararname:Kanun Hükmünde Kararname (KHK)’ler TBMM’nin
Kanunla verdiği yetki üzerine, belirli konuları düzenlemek amacıyla,
Bakanlar Kurulu tarafından çıkartılan yazılı hukuk kurallarıdır.
Kapasite Kullanım Oranı:Bir fabrika, işletme veya genel olarak
ekonomide fiilen gerçekleştirilen üretimin, tam veya maksimum
kapasiteye oranıdır.
Kâr Marjı:İşletme karının net satış hasılatının veya yatırılan
sermayenin bir yüzdesi olarak ifade edilmesi. Bu yüzdeler işletme veya
endüstrinin etkinliğini ölçmeye yarar.
Kara Para:Meşru yollardan sağlanmamış, vergisi ödenmemiş, çoğunlukla
yer altı ekonomisine ve kaçakçılığa dayalı kazançlar.
Karşılaştırmalı Üstünlük Teorisi:Ülkelerin neden birbiriyle dış
ticaret yaptıklarını, ya da diğer bir deyişle, dış ticaretin
yararlarının neler olduğunu açıklamak üzere İktisatçı David ricardo
tarafından ortaya atılan teori.
Katma Değer Vergisi:(KDV) Mal ve hizmetlere ilk üretim aşamasından,
nihai tüketime kadar her aşamada uygulanan bir dolaylı vergi.
Kırtasiyecilik:Aşırı bürokrasi, devlet dairelerinde bir işin
yapılabilmesi için uzun formaliteler gerekmesi, pek çok kağıt, izin,
belge ve imza istenmesi. Kırtasiyecilik, önemli emek, zaman ve kaynak
kayıplarına yol açarak hizmetin görülmesinde etkinliği azalır.
Kıyı Ötesi Bankacılık:ABD ve öteki bazı gelişmiş ülke bankalarının,
kendi ülkelerinde bankacılık sektörü üzerine devletin koyduğu
kısıtlamalardan (mevduat karşılık oranları, en yüksek faiz sınırı,
kredi tavanları, bankacılık gelirlerinin vergilendirilmesi, vs, gibi)
kurtulmak için, ülkelerin dışında (kıyı ötesinde) faaliyette
bulunmaları ile doğan bir bankacılık sistemidir.
Know-How:Bir firmanın üretim teknolojisi veya işletme yönetimiyle
ilgili olarak sahip olduğu belirli bilgi ve becerilere verilen isim.
Konvertibilite:Bir ülke ulusal parasının, o ülkenin döviz piyasasında
serbestçe alınıp satılabilmesi, başka ülke paralarına
dönüştürülebilmesi, ulusal paranın ülkeye giriş ve çıkışlarının
serbest olması özelliği.
Kotasyon:Belirli bir tarihte döviz veya menkul kıymetler borsalarında
aracıların belirleyerek ilan ettikleri döviz ya da menkul değer alış
ve satış fiyatları.
Leasing:Bir işletmenin ihtiyaç duyduğu ve genellikle maliyeti yüksek
araçları doğrudan satın almak yerine kiralamasına (leasing) olanak
veren bir finansman yöntemi.
Likitide:Bir ekonomik varlığın aynen para gibi derhal değişimde
kullanılabilme özelliği olması.
Lokavt:Bir işyerinde faaliyeti tamamen durduracak biçimde işverenin,
kendi girişimi ile veya başka işveren kuruluşunun verdiği karar
uyarak, işçileri topluca işten uzaklaştırılmasına lokavt denir.
Mali Piyasalar:Bir ülkede iktisadi faaliyetlerin finansmanı ile ilgili
piyasaların tümü.
Menkul Kıymet Yatırım Fonu:Kollektif yatırım kuruluşlarından
birisidir. Sermaye Piyasası Kanunu’nda yatırım fonu şöyle
tanımlanıyor: “Halktan, katılma belgeleri karşılığında toplanacak
paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi ve
inançlı mülkiyet esaslarına göre menkul kıymet portföyü işletmek
amacıyla kurulan mal varlığına menkul kıymetler fonu” adı verilir.
Merkez Bankası:Bir ülkede para ve kredi politikasını yürütmekle
görevli temel banka. Merkez bankası devlet adına kâğıt, para basar ve
hükümetin para ve maliye politikasının uygulayıcılığını yapar.
Mevduat Munzam Karşılığı:Ticari bankaların topladıkları mevduattan
zorunlu olarak merkez bankasında bloke bir hesapta tutmak üzere
ayırdıkları kısım.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu:T.C Merkez Bankası’nın yönettiği bir
fon. Temel görevi, tasarruf mevduatını dolayısıyla mevduat sahiplerini
bankanın ödeme yetersizliği karşısında belli miktara kadar güvence
altına almaktır.
Naylon Fatura:Gerçeği yansıtmayan, sahte fatura. Özellikle vergi
kaçakçılığı amacına hizmet ederler.
Niyet Mektubu:Fon’dan kredi talep eden ülkeler paketi hazırlayıp
sunmak ve fon açmak zorundadırlar. İzlenecek ekonomik ve mali
politikalar “niyet mektubu” adı verilen bir yazı ile Fon’a bildirilir.
Fon, geleneksel olarak kredi vermede şu gibi önlemlerin alınması
koşulunu arar: Arz yanıyla ilgili olarak, ekonomik ve rekabete
yükseltici önlemler, talep yanıyla ilgili olarak da kamu harcamalarını
kısıcı, vergileri artırıcı ve faiz oranlarını yükseltici politikalar.
Nominal Değer:Bir menkul kıymetin, örneğin bir tahvilin, üzerinde
yazılı olan fiyatı. Bu değer onun gerçek değerinden, yani piyasadan
alınıp satıldığı fiyattan farklı olabilir. Süre sonunda tahvilin
hamiline, üzerinde yazılı değer kadar ödeme yapılır.
Normal Amortisman:Normal amortisman yönteminde, amortismana tabi sabit
kıymetin bedeli, eşyanın ekonomik ömrüne göre eşit dilimlere ayrılır.
Her yıl bir dilim, amortisman olarak bu bedelden indirilir (itfa
edilir) ve böylece bağlı eşyanın değeri sıfıra düşer.
Opsiyon:Opsiyon tercih, seçim gibi anlamlara gelir. Genel bir ekonomik
kavram olarak da bir ekonomik veya mali varlığı (mal, döviz, menkul
değer) belirli bir sürede, sabit fiyattan satın alma veya satma hakkı
veren araçlar için kullanılır.
Ortak Pazar:Bir iktisadi birleşme biçimi. İktisadi birleşme
hareketleri, en zayıf ilişkilere dayalı olandan daha ileri olanlara
doğru, serbest ticaret bölgesi, gümrük birliği, ortak Pazar ve
iktisadi birlik biçiminde sıralanabilirler. Ortak Pazar, gümrük
birliğinden ileri, iktisadi birlik’ten daha geri bir birleşme
biçimidir.
Otofinansman:Bir şirketin, yatırımlarını kendi iç kaynaklarından
finanse etmesidir. Otofinansmanın kaynağını şirketin dağıtılmayan
kârları ile ayırdığı akçeler oluşturur. Şirketler, finansman
ihtiyaçlarını ya dış, ya da iç kaynaklardan karşılayabilirler.
Ödemeler Bilânçosu:Bir ülkenin bir dönem içersinde dış dünya ile
yaptığı tüm ekonomik işlemlerin sistematik biçimde tutulan kayıtlarına
ödemeler bilançosu adı verilir
Öğrenci Harçları Fonu:Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı’na bağlı olan
Öğrenci Harçları Fonu, 19.8.1983 tarihinde kurulmuş bütçe dışı bir
fondur. Öğrencilerin beslenme, kültürel ve sportif faaliyetleri ile
diğer sosyal gereksinmeleri için kaynak sağlar.
Ölçek Ekonomileri:Bir firma ya da endüstride üretim kapasitesi ölçeği
genişletildikçe üretim artış oranının maliyetlerdeki artış oranından
daha yüksek olması sonucunu doğuran etkilerdir.
Örtülü Ödenek:Bütçe yöntemleri dışında kalan, Başbakan ve
cumhurbaşkanının kişisel kararlarıyla harcayabildikleri gizli
ödenekler.
Özel Finans Kurumları:Türkiye’de İslâm Bankacılığı kurallarına göre
faaliyet gösteren mali kurumlardır. Bunlar, Bakanlar Kurulu’nun
16.12.1983 tarih ve 83/7506 sayılı kararı ile Türk mali sistemine
katılmışlardır.
Özerklik:Muhtariyet, otonomi. Bir kuruluşun yasa ile kendi kendini
yönetme hakkına sahip bulunması,diğer bir deyişle, kendi seçtiği
kişiler tarafından yönetilmesi.
Parite:1.Sabit kambiyo rejimlerinde, bir ülke parasının değer
standardı olarak benimsenen yabancı bir para veya paralar sepeti
karşısındaki sabit değeri. 2.Bir tahvil veya hisse senedi gibi menkul
değerin ihraç fiyatı, diğer bir deyişle bu menkullerin üzerlerinde
yazılı olan fiyat.
Poliçe:Alacaklı tarafın borçlu taraf üzerine düzenlediği, onun belirli
miktar parayı üçüncü bir şahsa veya hamiline ödemesini emreden bir
senet, kıymetli evrak.
Portföy Yönetimi:Bir gerçek ya da tüzel kişinin parasını yatırdığı
hisse senedi, tahvil ve öteki menkul değerler onun portfolyosunu
oluşturur. Mevcut ve gelecekteki getiri ve risk oranlarını göz önünde
bulundurarak bu gibi konularda karar vermek ve gerekli düzenlemeleri
yapmak. Uzmanlık isteyen bir konudur. Buna portfolyo yönetimi denir.
Prefinansman Kredisi:Bir Ön Finasman kredisidir. Genellikle mali
durumu zayıf olan ihracatçının, malı ihracata hazırlaması için
(örneğin, ham madde, ara malı, ambalaj malzemesi satın alımı, iç
piyasadan malın temini, depolama, vs. gibi) açılır. Bir tür avans
biçimindeki ödemedir.
Rayiç Bedel:Rayiç kelimesi Arapça kökenlidir. Bir iktisadi varlığın
(mal, para, döviz, menkul kıymet) belli bir tarihte piyasadaki normal
alım satım fiyatını ifade eder.
Reasürans:Mükerrer sigorta anlamındadır. Sigorta şirketleri yaptıkları
sigortalarla üzerlerine aldıkları risklerin tamamını karşılamakta
zorlanabilirler. O bakımdan bir riski sigorta eden şirket başka bir
sigorta şirketi ile sözleşme yaparak yüklendiği riskin bir bölümünü
veya tamamını ona devredebilir. Bu ikinci kez sigortalama işlemine
reasürans adı verilir.
Reeskont:Kelime anlamı ikinci kez iskontodur. Henüz vadesi dolmamış
bir senedin, bir bankada kırdırılarak paraya çevrilmesi işlemi
iskonto’dur. Bankaların halen iskonto ettikleri bir senedi, likitide
sağlamak için merkez bankalarında yeniden kırdırmaları ise reeskont
işlemi adını alır.
Repo:Elinde nakit parası bulunan bir kimse veya kurum bu nakit para
ile bir bankadan, anlaşmada belirtilen süre sonra tekrar ona satmak
üzere menkul değer satın alır; bu menkul değerleri satarken elde
ettiği nakit miktarı bunları geri verirken ödeyeceği miktardan daha
yüksektir. İkisi arasındaki farka repo faizi denmektedir.
Risk Yönetimi:Modern kullanılışı ile İşletme Yönetimi biliminin bir
dalı. İşletmenin normal faaliyet süreci içersinde karşılaşabileceği
risklerin giderilmesi, minimize edilmesi veya bunların sigorta
ettirilmesi gibi konularla ilgilenir.
Sinerji:İki kişinin birlikte çalışarak tek başlarına çalışmaları
durumunda ikisinin toplamından daha fazla iş yapabilmeleri; aynı
şekilde, iki firma birleşerek ayrı ayrı elde edebileceklerinden daha
büyük bir kâr sağlayabilirler. Genel olarak, birlikteliğin toplam
sonuç üzerindeki olumlu etkilerini ifade için kullanılan bir terim.
Sistematik Risk:Piyasa riski de denir; menkul değerler yatırım fonunun
çeşitlendirme ile ilgili giderilemeyen riski; piyasadan ya da sektörün
kendisinden kaynaklanır.
Stagflasyon:Bir ekonominin aynı anda hem işsizlik, hem de enflasyon
içinde bulunması durumunu ifade eder. Stagflasyonun ortaya çıkması
Keynes Ekonomisine bir çelişki gibi düşünülmüştür.
Sübvansiyon:Fransızca “subvention” kelimesinden dilimize geçme.
Devletin kişi veya kurumlara para, mal veya hizmet biçiminde yaptığı
karşılıksız yardımları ifade eder.
Taban Fiyat:Belirli tarımsal malların üreticilerini korumak amacıyla
uygulanan bir Tarımsal Destekleme Politikası.
Takas Hesabı:Bankaların takas durumlarını izlemek üzere merkez
bankasında tutulan hesap. Bu hesapta her bankanın alacaklı ve borçlu
olduğu çekler birbiri ile denkleştirilir ve bakiyesi o bankanın cari
hesabına kaydedilir.
Teknoloji Transferi:Gelişmiş ülkelerdeki özel veya resmi kuruluşlarca
üretilen yeni teknolojilerin öteki ülkeler tarafından satın
alınmasıdır.
Tüketici Kredisi:Tüketim amacıyla satın alınan mal ve hizmetlerin
finansmanını karşılamaya yönelik bir kredi türü.
Tümevarım Metodu:Bilimsel araştırmalarda uygulanan bir yöntem;
Tümdengelim Metodunun tersidir. Bu yöntemde özelden genele doğru geçiş
izlenir. Başka bir deyişle, gerçek dünyadaki tek tek olaylar
gözlemlenir ve bunlar arasındaki ilişkiler keşfedilir; sonra da
genellemeler yapılarak bu ilişkileirn teoriler içinde toplanmasına
çalışılır.
Uluslar arası Para Fonu(IMF):1944’teki Bretton Woods Konferanslarında
kararlaştırılan, uluslar arası para sisteminin işleyişini sağlamak
üzere kurulan örgüt. Dünya Bankası ile uluslar arası kalkınma
konularına yönelik faaliyetlerde bulunmak üzere kurulmuşlardır.
Vadeli Döviz Sözleşmesi:Döviz piyasasında bir banka ile müşteri
arasında yapılan ve gelecekte belirlenen bir tarihte, kabul edilen bir
kur üzerinden belirli miktar dövizin, ulusal para karşılığında alım
veya satımını öngören sözleşme.
Valör:Faizin başlangıç tarihini ifade eder. Yatırılan paralar için
izleyen iş günü, çekilen paralar için de aynı gün valör olarak kabul
edilir.
Virman:Bir hesaptan başka hesaba para aktarma işlemi, para transferi.
Virman, bir bankadaki hesaptan aynı bankadaki başka hesaba para
aktarılması biçiminde olabileceği gibi, değişik bankalardaki hesaplara
transfer biçiminde de olabilir.
Yatırım Bankacılığı:Uzun-vadeli yatırım kredisi sağlayan ya da özel
şirketlerin çıkarttıkları tahvillerin satışını garanti eden
kuruluşlardır. Her iki durumda da bunların faaliyetleri ticari
bankalardan farklı olup yatırımların finansmanı amacına yöneliktir.
Yeminli Mali Müşavirlik:1 Haziran 1989 tarih ve 3568 sayılı Serbest
Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali
Müşavirlik Kanunu ile getirilen serbest bir meslek.
Yirmi Dört Ocak Kararları:24 Ocak 1980 İktisadi İstikrar Kararları
Türkiye’de yeni bir ekonomik politika döneminin başlangıcını ifade
eder. Bu kararlarla Türkiye ithal-ikamesi politikalarını değiştirerek
ihracatın teşvikine dayanan bir model uygulamaya koymuştur.
Zaman Etüdü:Deneyimli bir işçinin, belirli bir işi normal hızla
çalışarak yapabilmesi için olan zaman süresinin belirlenmesine yönelik
araştırmalar. Zaman etütleri ayrıca, program yapma, işin plânlanması,
emek maliyetlerinin tahmini gibi amaçlara da hizmet edebilir.

Etiketler:
Bilimler
İktisat
Ekonomi Sözlüğü
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |
|
GenBilim Editor Yazar Hakkında:"Bir şey üreten ve olayları olduran küçük bir seçkin grup, Olup biteni seyreden oldukça büyük ikinci grup, Nelerin olup bittiğini bilmeyen muazzam kalabalık."
Nicholas Murray
 Yazar Şuan Çevirim Dışı
Yazara E-Posta Atin
RSS Kategorileri
Lütfen listeden bir RSS kategorisi seçiniz.
Makale İşlemleri
|
|
Sadece kayıtlı üyeler bu bölümü kullanabilir!
|
|