Devlet ve Milli Gelir

Oca 19 2008

Devlet ve Milli Gelir

(0 Oy)

GenBilim Editor

Pazar, 20 Ocak 2008

Okunma: 1006 kez

Şimdiye dek milli gelirin oluşumunu devletin ve dış ticaretin olmadığı varsaıyımını altında inceledik.Oysa devlet milli gelirin bir kısmını vergi olarak almakta ve karşılığında da büyük boyutlarda harcama yapmaktadır.İşte bu harcamalara "kamu harcamaları" denir.Kamu harcamalarının bir kısmı memur aylıkları gibi devlet çarkının dönmesinde kullanılan harcamalardır ki biz bunlara "cari harcamalar" diyoruz. Bunun dışında demiryolu, baraj vs yapımında kullanılan harcamalara "yatırım harcamaları"; yoksul, kimsesiz ve yaşlılara karşılıksız yapılan ödemelere ise "transfer harcamaları" denir.Devlet harcamaları milli gelirin daha yüksek bir düzeyde dengeye gelmesine yol açmaktadır.

Bilindiği gibi ekonominin denge şartlarından biri tasarruf yatırım eşitliği idi.Bu durumda devlet harcamaları da toplam vergilere eşit olacaktır. Devlet harcamasının vergilerden fazla olması devlet bütçesinin açık verdiğini gösterir ve enflasyona neden olabilir.

Kamu Harcamaları Çarpanı:

Belli bir kamu harcamasının kendisinin birkaç katı gelir artışı sağlamasını kamu harcamaları çarpanı(çoğaltanı)=Kg kavramı ile açıklamaktayız.Formülü:

Kg = deltaY / deltaG
Kg = 1 / ( 1 - deltaC/ deltaY - deltaI / deltaY )= 1 / ( 1- MPC - MPI )

Vergiler ve Milli Gelir:

Vergi halktan toplandığı için kuşkusuz halkın gelirini ve dolayısı ile ekonomide toplam talebi azaltacaktır. Bu haliyle transfer harcamalarının tam tersi bir etkiye sahiptir.Vergi Çarpanı(Kt) vergilerin milli geliri kendisinin birkaç katı kadar azaltmasına yol açar.Formülü:

Kt = - MPC / ( 1 - MPC )

Dışa Açık Ekonomi ve Milli Gelir:

Son varsayımı da kaldırarak artık ekonomiyi dışa açık kabul edeceğiz. Bir milli ekonominin diğer ekonomilerle giriştiği ekonomik ilişkilerin sonucunu "ödemeler bilançosu" denen bir hesap özeti göstermektedir. Ödemeler bilançosu üç ana hesap kaleminden oluşur:

Cari işlemler,
Sermeye Hareketleri,
Reserv Hareketleri

Dışa Açık Ekononide Denge Geliri

Dışa açık bir ekonomideki denge gelirinin hangi düzeyde oluşacağını iki ayrı yöntemle belirtmek mümkündür.Birisi toplam arz , toplam talep eşitliği yöntemi diğeri ise tasarruf yatırım eşitliği yöntemidir.
Dışa açık bir ekonomide toplam talep:

Y = C + I + G + ( X - M ) şeklinde olacaktır.Bir diğer eşitlik:

I + G + X = S + T + M dir.

Bu eşitlikte I yatırım, G devlet harcamaları, X ihracat, S devlet ve özel sektör tasarrufları, T vergiler, M ithalattır.Eşitte sol taraf ekonomide gelir artırıcı otonom harcama kalemleridir. Bunların her birinin kendisinin birkaç katı gelir yarattığını görmüştük. Sağ taraf ise gelir azaltan kalemlerdir. Bu üç kaleme toplam sızıntılar da denir.

Milli Gelirin Reel ve Parasal Dengesi:

Bir ekonomide mal piyasası ile para piyasasıda ortak bir dengeye varıldığında milli gelir genel dengesi kurulmuş olur.Bu denge mal piyasası ile para piyasasını birbirine bağlayan ortak bir unsur olan faiz oranı tarafından belirlenecektir.Yani faiz, mal ve para piyasası arasında köprü işlevi görmektedir. Faiz oranını para arzı ve talebi belirler. Faiz oranı yatırımlar üzerinde etkili olarak mal piyasasını da etkilemiş olur.