Okunma: 381 kez
Çoğu kişi disiplin ile ceza kelimesini eş anlamlı kullanır ancak bu yanlıştır. Çocuk ceza ile sindirilip yetiştirilmez, amacımız çocuğa uyumlu, sorumlu ve saygılı davranış yollarını öğretip çocuğun hem kendi haklarını hem de başkalarının haklarını gözetmesini, vicdanlı olmasını sağlamak olmalıdır.
Çocuk uygunsuz bir davranış yaptığında fiziksel ceza alırsa, dayak yerse yaptığının karşılığını ödemiş demektir.
Yaptığını tamir etmesine, onun kötü sonuçlarını
düşünmesine ya da başka bir şey yapmasına gerek kalmamıştır.
Ayrıca
fiziksel olarak cezalandırılmak anne babaya kızgınlık yaratır, dolayısıyla çocuk
yaptığının yanlış olduğunu öğrenip kendisini suçlu göreceğine kendine ceza
vereni suçlu görür.
Çocuğun anne babasından daha güçsüz aciz olduğunu ona göstermek, yüzüne vurmak
onu utandırır, güvenini sarsar.
Çocuk
anne babasının davranışlarını taklit ederek problemlerini cezalandırarak,
saldırganlıkla çözmeyi öğrenir, kızdığı zaman o da başkasını döver.
Böylece fiziksel ceza vicdanlı olmayı değil saldırgan olmayı öğretir.
Özellikle de kelimelerden anlayacak yaştaki çocuğa fiziksel ceza vermenin
gereğide faydası da yoktur.
Çocuğu
sözle hor görmek yanlış yaptığı zaman devamlı eleştirmek, uygunsuz kelimeler
kullanmakta disiplin sağlamak için doğru değildir. Önümüzdeki hafta Cuma
yazımızda da çocuğu sözle hor görmek ve bunun sonuçları ile ilgili notlar yer
alacaktır.
Çocuğu Sözle
Hor Görmek
Çocuklar korku konusunda çok hassastılar ve henüz anlayamadığı, kavrayamadığı
şeylerle korkutulurlarsa buna inanırlar. Ancak bunların boş olduğunu anlayınca
da hiçbir tehdide kulak asmazlar.
Anne
babalar çocuklarına yerine getiremeyecekleri tehditler savurmamalı, cezalardan
bahsetmemeliler.
Küçümsenmek herkes için olduğu gibi çocuklar içinde gurur kırıcıdır ‘Aptal’,
‘Beceriksiz’ ‘Ayşe yaptı, sen neden yapamadın?’ vb. ifadeler çocuğun güvenini
sarsar. Siner cesaretsiz olur ya da öfkelenip, uygun olmayan sözler söyler,
davranışlar sergiler.
Sevgi
esirgemek ise bedene değil duygulara hitap eden diğer bir cezalandırma şeklidir.
Fiziksel cezalandırmadan daha uygun görülmekle beraber çok kullanıldığında
vicdan gelişiminde pek etkili değildir. ‘Yaramazlık yaparsan bir daha seni
sevmem’ benzeri laflar çocuk için çok önemlidir. Çocuk anne babasının sevgisine
muhtaçtır. Böyle sözler onda: ‘mükemmel olmazsam beni sevmeyecekler’ hissi
uyandırır ama mükemmel olmadığının da farkındadır, yine yaramazlık yapabilir,
yapacaktır. O zaman anne babasının sevgisine hiçbir zaman layık olamayacağını
sanır. Kabul edilmek için çırpınır ya da isyankar olur.
Aslınsa sayılan bu yolları anne babalar sık sık kullanır. Aslında kendilerine şu
soruyu sormaları öncelikle yardımcı olacaktır:’ Ben küçükken bana nasıl
davranılmasını isterdim?’ ‘Şimdi nasıl davranılmasını isterim?’
Çocuğun iç denetim geliştirebilmesi için dikkat edilmesi gereken birkaç nokta
vardır:
Mümkünse çocuk bir hata yapmadan açıklamayla durdurulmalıdır:camın yanında
futbol topuyla oynamaya kalkan bir çocuk, sakin ama kesin bir sözle ve nedeni
açıklanarak durdurulmalıdır. Eğer çocuk ilk ikazda durmazsa yanlış yaptığında
nasıl bir davranışla karşılık göreceği söylenir.
Örneğin orada top oynamaya ısrar ederse topun alınacağı ve bir süre oynamaktan
men edileceği anlatılır. Çocuk ısrar eder ve oynamaya devam ederse söylenen
mutlaka yapılmalıdır, ertelenmemelidir. ‘ Bekle akşam baban gelsin onada
söyleyeceğim’ vb. ifadeler ve cezayı erteleme uygun olmaz. Ayrıca çocuk erteleme
süresi sonunda cezanın ne için olduğunu unutur.
Unutmayın ceza suçla aynı anlamda ve eşitlikte olmalıdır. Ceza suçun yarattığı
zararı telafi edecek nitelikte seçilmelidir.

Etiketler:
Bilimler
Psikoloji
Disiplin ve Ahlak
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |