Akut Lösemilerde Fish Paneli ve Prognoz

Oca 13 2008

Akut Lösemilerde Fish Paneli ve Prognoz

(0 Oy)

GenBilim Editor

Pazar, 13 Ocak 2008

Okunma: 783 kez

Günümüzde malign hematolojik hastalıklarda spesifik kromozom anomalilerinin saptanmasında sitogenetik analizler vazgeçilmez bir öneme sahiptirler. Klasik konvansiyonel sitogenetik ve FISH (Floresan In Situ hibridizasyon) analizi, lösemi tanısı, prognozu ve tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde klinik tanıya büyük destek sağlar. Primer ve sekonder kromozom anomalilerine yaklaşım ayrı şekillerde değerlendirilir. Primer anomaliler
hastalığın nedeni ve histolojik subtipin oluşumundan sorumlu olup, anomaliler çoğunlukla onkogen
aktivasyonuna neden olan dengeli translokasyonlar ya da inversiyonlardır. Sekonder kromozom
anomalileri hastalık seyri sırasında ortaya çıkar ve hastalığı agreve ederek tedaviye direncin meydana
gelmesine neden olurlar. Sekonder kromozom anomalileri çoğunlukla tümör supressör genlerin
kaybına neden olan total ya da kısmi kromozom kayıp ve/veya kazanımlarıdır
(1,2,4,5,6,6,8,11,12,13,15,16,17,18,19).
FISH, nükleik asit probları aracılığı ile preperat üzerinde bulunan hücresel yada kromozomal DNA
veya RNA nın incelenmesi temeline dayanan bir tekniktir. FISH tekniğinin moleküler tekniklerdeki
ilerlemelere paralel olarak gelişmesi ve geniş bir uygulama alanı bulmasının altında yatan gerçek, bu
tekniğin kolay uygulanabilir olması, duyarlılığı ve güvenilirliğinin yüksek olması, diğer moleküler
DNA hibridizasyon yöntemlerine göre rezolüsyon gücü, mozaisizm tanısı gibi avantajlarının
olmasıdır (3,6,9).
Tümör hücrelerinde metafaz kromozomu eldesi zorluğu bilinen bir gerçektir. Elde edilen bu metafaz
kromozomlarının morfolojileri çoğunlukla klasik sitogenetik yöntemlerle, özellikle yapısal
anomalilerin belirlenmesinde yetersiz kalabilmektedir. Kromozom elde edilemediğinde de ne yapısal
ne de sayısal değerlendirme yapılamamaktadır. FISH analizi interfaz nükleusunda analizi olanaklı
kılması nedeniyle kanser genetiğinde kullanılan en önemli tekniklerden biri olmuştur (3,6,9).
Moleküler sitogenetik metodları (ISH, FISH, CGH) klasik sitogenetik yöntemlerle tanımlanamayan
kromozomal mikrodelesyonlar ve yeniden düzenlenmeleri ortaya koyma olanağı sağlar. Sitogenetikte
rutin GTG bantlama tekniğinde >4Mb, HRB (2000 band düzeyinde) tekniğinde de >2 Mb ye kadar
olan düzensizlikler saptanabilmektedir. Bu boyutlardan daha küçük olan yapısal düzensizlikler ancak
FISH (1-3Mb) ile saptanabilmektedir. İnterfaz nükleusunda kromozomlar daha az yoğun ve metafaza
göre 10-20 kat daha uzun olduğu için rezolüsyon 100 kilobaza kadar çıkabilir (3,9).
FISH analizi tümöre özgü karyotipik anomalilerin saptanmasında sitogenetik yöntemlere göre çok
daha hızlı, hassas ve bazı durumlarda daha güvenilir bir tanı tekniğidir. FISH tekniği özellikle
lösemilerde geniş bir kullanım alanına sahip olup birçok farklı amaçla avantajlı bir şekilde
kullanılmaktadır. Bunlar; hastalığa özgü kromozom anaomalisini belirleyerek tanı koymak, prognoz
takibi yapabilmek, en kısa sürede sonuç vermek, çok sayıda metafaz ve/veya interfaz hücresinde
analiz yapabilmektir (2,3,8,9,11,12,18,19).
FISH Tekniğinde Kullanılan Problar:
Belirli bir kromozomal bölgenin veya DNA kesiminin FISH yöntemi ile görünür hale gelebilmesi için
o bölgeye spesifik bir probun kullanılması gerekir. FISH yönteminde hedef DNA/RNA molekülüne
komplementer işaretli nükleik asit dizisine "prob" denir. Günümüzde pratik olmaları ve ticari olarak
bulunabilmeleri nedeniyle florokromlarla direkt işaretli problar kullanılmaktadır. Hematolojik malign
hastalıklarda tanı amaçlı kullanılmakta olan çok sayıda spesifik (lokus spesifik ve/veya translokasyon
spesifik), bunun yanında 24 kromozoma özgü tüm kromozom, telomer ve α-satellit probları
bulunmaktadır. Ayrıca panel prob setleri de rutin kullanımda