Okunma: 2353 kez

Walter Benjamin `in `Estetize Edilmiş Yaşam  Ünsal Oskay `ın derlediği kitap, Oskay `ın Benjamin üzerine iki makalesi, Benjamin `in `Alman Faşizminin Kuramları` başlıklı incelemesiyle Ansgar Hillach`ın bu inceleme hakkındaki bir değerlendirmesini içeriyor. Kitabın merkez metni olan `Alman Faşizminin Kuramları`, Alman faşizminin yükselişine Benjamin `in getirdiği özgün yorumlar nedeniyle eleştirel teori külliyatında önemli bir yere sahip. Ama 1930`ların kritik döneminde dile getirilmiş bu yorumlar, yaşadığımız günün koşulları ve aktüel ortamında ayrıca önem kazanmakta. Kitabın Türkiyeli bir okur için söyleyecek çok şeyi var. Kaldı ki, 2007 Türkiye `sinin okuruna kitaptaki birçok tanım, tespit ve tartışma da zaten tanıdık gelecek, en azından bir şeyleri çağrıştıracaktır.

`Alman Faşizminin Kuramları`nda Benjamin , Ernst Junger tarafından derlenen 1930 tarihli seçme makaleler kitabını incelemektedir. `Savaş ve Savaşçı` adlı söz konusu kitabın yazarları, I.Dünya Savaşı `nı ve 1930`ların genel ideolojik ortamındaki `savaşçı` kimliğini ele almaktadırlar. Benjamin `in bu kitap üzerinde yaptığı inceleme, bize faşizmin bilinen tanımlama ve çözümleme biçimlerinin o dar sınırlarını aşarak ele alınması gerektiğini göstermiştir. Ünsal Oskay `ın da altını çizdiği gibi, Benjamin `e göre, faşizmin oluşumu da topluma kendini kabul ettirebilmesi de, modern toplumların kültür yaşamının kendi işleyişinden ve işlevlerinden yararlanarak gerçekleşebilen bir şeydir. Başka bir deyişle, faşizm , modern toplumların beklenmedik bir anda karşılaşacağı ve ancak olağanüstü hallerde mümkün olabilecek, dıştan gelen bir tehlike değil, modern toplum yaşamının kendi oluşturucu öğelerinden kaynaklanan bir olgudur. Gerçeklik üzerinde etkide bulunabilmek, hayatı özgürce biçimlendirebilmek olanaklarından uzaklaştırılmış modern toplum insanı, eti kemiğiyle faşizmin kendisi henüz ortalıkta gözükmediği zamanlarda dahi, faşizmin oluşturucu temellerini koruyan ve taşıyan bir hayatın içindedir. Böyle bir hayat belli bir `yaşama üslubu` ile devamlılık kazanmaktadır ki bu üslup, gerçek hayat üzerine söz söyleme haklarını yitirmiş insanlara hayatın kendisini değil, onun estetize edilmiş replikasını yaşama zorunluluğu getiren, onları bununla yetinmek durumunda bırakan bir kültür ortamına işaret etmektedir. Sözün geleceği nokta artık bellidir: Faşizm , hayatın kendisinin değil estetize edilmiş replikasının yaşanabilmesinin mutlaklaştırılmış halidir ve modern toplumların (yerleşik hayatın mantık, ilke ve değerlerini olağanlaştırıp haklılaştıran) kitle kültürü içinde yaşayan insanları için çok da yabancı ve uzak bir olgu değildir.

`Heroik misyon` ve `kahraman ulus`

`Savaş ve Savaşçı` adı altında toplanmış makaleler üzerine Benjamin `in inceleme yapma gereği duyması da, Ansgar Hillach`ın kitaptaki ilgili yazısında belirttiği gibi, faşizm olgusunu `siyasetin estetize edilmesi` açısından açıklamakta işe yarar bilgilerin bu makalelerde bulunduğunu görmüş olmasıdır. Benjamin , siyasetin estetize edilmesinin faşizme varan boyutlarını ortaya koyabilmek için makale yazarlarının mitik bir düzeyde ele aldıkları `savaşçı` (cengaver ) kavramına yoğunlaşır. Benjamin `e göre savaş ve savaşçı imgesinde her zaman bir geçmiş ve yaşanan gün ilişkisi vardı, ama söz konusu yazarlarda bu ilişki `acı fakat gene de istek ve özlemle anımsanan` I.Dünya Savaşı ile henüz biraraya getirilememiş ulusalcı güçlerin yenilenecek/güncellenecek bir savaş durumuyla biraraya getirilmesini öngören `heroik misyon`a indirgenmişti. Bu da, I.Dünya Savaşı yenilgisinden sonra tüm Almanların kendilerini büyük Almanya davasına vermelerini ve böylece `bitmemiş savaş` anlayışını ifade eden ve savaşı bir kült olarak yücelten Nachkrieg davasında karşılığını bulmaktaydı. Kahraman , savaş durumunu güncelleyen bu davayı yerine getirme misyonunu yüklenmiş kişilerdi. En ileri aşamasında faşizme dönüşecek olan siyasetin heroik misyon ve savaşçı imgesi etrafında bu şekilde estetize edilişi, son savaştaki (I.Dünya Savaşı `ndaki) Alman yenilgisinin `isterik yüceltimler aracılığı ile bâtınÓ bir yenilgiye dönüştürülmesi tutumu`ndan, 1870`te Reich `ın kuruluşundan itibaren Alman siyasi kültüründe hiç eksik olmamış olan militarist coşkunluğa; ulusal bilinçte ordunun siviller için de bir `örnek` oluşu/`ulusun okulu` durumuna getirilişinden, sadece dekadansın `yönetici imge`si olabilecek `güzel ölme`nin heroik misyon uyarınca hayat için tutarlı sayılabilecek tek yol olarak gösterilmesine kadar birçok konuda kendini göstermekteydi.

Benjamin `e göre, savaşın `en kötü ve en tehlikeli` yanı, `çağdaş teknolojinin dev boyutlara varan gücü` ile `günümüz toplumlarında erişilebilmiş bulunan moral aydınlanmanın sınırlılığı ` arasındaki uçurumdu. Benjamin `e göre Alman toplumunun üyeleri, yani "Alman Nachkrieg davasının gerçekleştiricisi olarak savaş alanlarına doğru yola çıktıklarını sanan `kahramanlar`, git gide daha katı, daha inatçı bir tutum takınabilmek için, dış dünyada olup bitenlerden etkilenmeyecek kadar katı bir tavra sürüklenmiş"tiler. Alman halkına seslenen savaş yanlısı yazarlar, `kasten kaba çizgiler halinde yarı ham ifadeler`le dolu düşüncelerini, "gazetelerin yazı işlerinde yetki sahibi kimselerin beğenecekleri şekilde dümdüz bir üslup"la ifade ediyorlardı. "Bundan fenası" diyor Benjamin , "bu dümdüz üslubun içeriğini oluşturan sahteci, ikiyüzlü, kırgınlık ve umutsuzluk içindeki halkın duygularını okşayıcı sözler söyleyerek onların kuyusunu kazan bir dünyayı ve yaşamı değerlendirme biçimiydi." Benjamin , faşizme koşar adım giden Alman toplumuna uyum gösteren aydın ve sanatçıları `aklını yaşamına malzeme yapmış kişiler` olarak eleştiriyordu. Ona göre, fahişelerin yalnızca seks simgesine indirgenmiş yaşamlarında nasıl aşk ve sevgi yadsınmaktaysa, bunların entelektüel faaliyetlerinde de akıl yadsınmaktaydı.

"Gerçekte, önümüzde tek bir savaş bulunmaktadır" diyordu Benjamin : "İnsanların kendi aralarındaki ilişkilerdeki yanlışlığı düzeltmekteki yetersizliklerinin giderilmesi için açılması gereken savaş. Bu son bir şans tanıyan, korku verici ve son savaştır." Trajik bir çağın yazarlığını yüklenme cesaretini göstermiş , bu özgünlüğünü koruyarak yazmış biridir Benjamin . Bugün modern hayatın birçok sorununda olduğu gibi faşizm sorununda da doğruyu Benjamin `siz aramak mümkün değil. Hele de bizim gibi, kültürden siyasete, eleştirmenlikten gazeteciliğe kadar, `estetisyeni` bol bir ülkenin insanları için.

ESTETİZE EDİLMİŞ YAŞAM

Walter Benjamin , Çeviren: Ünsal Oskay

Etiketler:  

Bilimler
Sosyoloji
Benjaminden Türkiyiye uyarılar

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---