Okunma: 698 kez

Bu küçüklügü bir insanin gözünde canlandirmasi pek mümkün degildir.O yüzden bunu bir örnekle açiklamaya çalisalim:

Elinizde bir anahtar oldugunu düsünün. Kuskusuz bu anahtarin içindeki atomlari görebilmemiz mümkün degildir.Atomlari mutlaka görmek istiyorum diyorsaniz,elinizdeki anahtari dünyanin boyutlarina getirmemiz gerekecektir.Elinizdeki anahtar dünya boyutunda büyürse,iste o zaman anahtarin içindeki her bir atom bir kiraz büyüklügüne ulasir ve sizde onlari görebilirsiniz.

Yine bu küçüklügü kavraya bilmek ve herseyin nasil atomlarla dolu olabildigini görebilmek içinbir örnek daha verelim:

Bir tuz tanesinin tüm atomlarini saymak istedigimizi düsünelim.Saniyede bir milyar (1.000.000.000) tane sayacak kadar eliçabuk olduguuzuda varsayalim.Bu dikkate deger beceriye karsin bu ufacik tuz tanesi içindeki atom sayisini tam olarak tesbit edebilmek için besyüz yildan fazla zamana ihtiyacimz olacaktir.

Peki bu kadar küçük bir yapinin içinde ne vardir?

Bu derece küçük olmasina ragmen atomun içinde evrende gördügümüz sistemle kiyaslayabilecegimiz derecede kusursuz bir sistem bulunmaktadir.

Her atom, bir çekirdek ve çekirdegin çok uzagindaki yörüngelerde dönüp-dolasan elektronlardan olusmustur.Çekirdegin içinde ise proton ve nötron ismi verilen baska parçaciklar vardir.
ÇEKIRDEK
     
Çekirdek,atomun tam merkezinde bulunmaktadir ve atomun niteligine göre belirli sayida proton ve nötrondan olusmustur.Çekirdegin yari çapi,atomun yariçapinin onbinde biri kadardir.Rakam olarak erilirse;atomun yariçapi 10-8cm, çekirdegin yariçapi ise 10-12cm kadardir. Dolayisiyla çekirdegin hacmi atomun hacminin 10 milyarda biri eder.

Bu küçüklügü yine gözümüzde canlandiramayacagimiza göre, kiraz örnegimizden devam edebiliriz. Biraz önceki sayfada bahsettigimiz gibi elinizdeki anahtari dünya boyutuna getirdigimizde ortaya çikan kiraz büyüklügündeki atomlarin içinde çekirdegi arayalim.Ama bu arayis bosunadir,çünkü böyle bir ölçekte de çok daha küçük olan çekirdegi gözlemleme olanagimiz kesinlikle bulunamaz.Gerçekten bir sey görebilmek için yine ölçü degistirmek gerekecektir.Atomumuzu temsil eden kiraz yeniden büyüyüp ikiyüz metre yüksekliginde kocaman bir top olacaktir. Bu akil almaz boyuta karsin atomumuzun çekirdegi yine de çok küçük bir toz tanesinden daha iri duruma gelmeyecektir.      Öyle ki, çekirdegin 10-13cm olan ile atomun 10-5cm olan çapini kiyasladigimizda söyle bir sonuç ortaya çikar:Atomu bir küre seklinde kabul ederek bu küreyi tamamen çekirdekle doldurmak istedigimiz taktirde bu is için 1015 atom çekirdegi gerekecektir.      ancak bundan daha sasirtici bir durum vardir;Boyutlari 10 milyarda biri olmasina ragmen, çekirdegin kütlesi atomun kütlesinin %99.95'ni olusturmaktadir.Peki birsey nasil olurda bir yandan kütlesinin yaklasik tamaini olustururken,diger yandan da hemen hemen hiç yer kaplamasin?     
     
Bunun sebebi sudur:Atomun kütlesini olusturan yogunluk tüm atoma esit olarak dagilmamistir, yani atomun bütün kütlesi atomunçekirdegine birikmistir. Diyelim ki ,sizin 10 milyon m2 bir evimiz var ve bu evin tüm esyasini 1 m2 'lik bir odada toplamaniz gerekiyor .Bunu yapabilir misiniz? Tabii ki hayir. Ancak atom çekirdegi dünyada esi-benzeri ,olmayan çok büyük bir güçle bunu yapabilmektedir.

1932 yilina dek ,çekirdegin proton ve elektronlardan olustugu saniliyordu. Ancak yapilan arastirmalarla elektronlarin degil nötronlarin atom çekirdegini olusturdugu anlasildi.Atom çekirdeine sigabilen bir protonun büyüklügü ise 10-15 metredir.

ELEKTRONLAR

Elektronlar, çekirdegin etrafinda belirli yörüngelerde durmaksizin dönen parçaciklardir ve çekirdegi elektrik yükünden olusan bir zirh gibi kusatirlar. Elektronlari daha yakindan inceleme ve onlara bakabilme imkanimiz olsaydi, onlarin tipki dünyamiz gibi hareket ettiklerini görürdük. Evet; elektronlar tipki dünyanin günes çevresinde dönerken ayni zamanda kendi çevresinde dönmesi gibi dönerler.
       Ancak kuskusuz, elektronlarin büyüklügü dünyanin büyüklügünden çok farklidir. Eger bir kiyas yapmak gerekirse; bir atomu dünya kadar büyütsek, bir elektron sadece bir elma boyutuna gelecektir.
      
En güçlü mikroskoplarin bile göremeyecegi kadar küçük bir alanda dönüp-duran onlarca elektron, atomun içinde çok karisik bir trafik yaratir. Ancak, elektronlar atomun içinde en ufak bir kazaya yol açmazlar. Üstelik atomun içinde yasanacak en ufak bir kaza atom için felaket olabilir ama atom, kendi sonunu getirecek bu felaketi hiçbir zaman yasamaz ve varligini sürdürür.
Elektronlar, nötron ve protonlarin neredeyse ikibinde biri kadar ufaklikta parçaciklardir. Bir atomda, protonlarla esit sayida elektron bulunur ve her elektron her bir protonun tasidigi arti (+) yüke esit degerde eksi (-) yük tasir. Çekirdekteki toplam arti (+) yük ile elektronlarin toplam eksi (-) yükü birbirini dengeler ve atom nötr olur. Elektronlarin tasidiklari elektrik yükü itibariyle bazi fizik kurallarina uymalari gerekir. Bu fizik kurallari 'ayni elektrik yüklerinin birbirini itmesi ve zit yüklerin birbirlerini çekmesi'dir. Ilk olarak; normal kosullarda hepsi eksi yüklü olan elektronlarin bu kurala uyup birbirlerini itmeleri ve çekirdegin etrafindan dagilip-gitmeleri gerekir. Ancak durum böyle olmaz. Eger, elektronlar çekirdegin etrafindan dagilsalardi, tüm evren boslukta dolasan, proton, nötron ve elektronlardan ibaret olurdu.     

Bu durum da tabii olarak evrenin sonunun gelmesine sebep olurdu. kinci olarak; arti yüke sahip oldugu için çekirdegin, eksi yüklü elektronlari kendine çekmesi ve elektronlarin da çekirdege yapismalari gerekir. Böyle bir durumda da çekirdek bütün elektronlari kendine çeker ve atom içine çöker. Ancak bu olumsuzluklarin hiçbiri olmaz! Elektronlarin az önce belirttigimiz (1.000 km/s) olaganüstü kaçis hizlari, bunlarin birbirlerine uyguladiklari itici kuvvet ve çekirdegin elektronlara uyguladigi çekim kuvveti o kadar hassas degerler üzerine kurulmustur ki bu üç zit etken birbirlerini mükemmel bir sekilde dengelerler. Sonuçta atomdaki bu muazzam sistem dagilip parçalanmadan sürüp gider. Atoma etki eden bu kuvvetlerden birinin olmasi gerekenden çok az daha fazla veya az olmasi atom diye bir kavramin hiç varolmamasina neden olurdu.

Etiketler:  

Bilimler
Kimya
Atom ve Yapısı

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---