Boğulmalar

Ara 25 2007

Boğulmalar

(0 Oy)

GenBilim Editor

Salı, 25 Aralık 2007

Okunma: 232 kez

Boğulma, hava yollarının tıkanması, solunum havasındaki oksijenin azalması, solunumu olumsuz etkileyen gazların aşırı miktarda solunması ya da suda boğulma şeklinde olmaktadır. Boğulmalar, kazalara bağlı ölüm nedenleri arasında trafik kazalarından sonra 2. sırada yer almaktadır ve ölümlerin çoğu düşük ve orta gelirli ülkelerde görülmektedir. Boğulmalar 5 yaş altında ve 15-19 yaşındaki çocuklarda en yüksektir. Ölüm 5 yaş altındaki çocuklarda en fazladır.

Çocuklarda boğulmalar, suda boğulma başta olmak üzere taneli gıda ve besin maddeleri ile yabancı cisimlerin soluk borusuna kaçması ile meydana gelmektedir.

Suda boğulmalar; banyo küvetleri, evde kullanmak için biriktirilen suların doldurulduğu geniş kaplar, kovalar, kozetler, bahçede yağmur ve sulama alanları ile oluşan su birikintileri, ile yüzme havuzları ve plajlarda olmaktadır. Çocukların suda oynamayı sevmeleri, 4-5 yaşlarına kadar sudan korkmamaları, özellikle hiçbir tehlikenin farkında olmayan 1-3 yaş arası çocukların içgüdüsel olarak sıcak banyo küvetlerine, yüzme havuzlarına, büyük su birikintilerine atlamaları, onları boğulma riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Taneli gıdalar ile yabancı cisimlerin soluk borusuna kaçmasıyla meydana gelen boğulma riski, çocukların emeklemeye başlaması ile artmaktadır. Boğulmalara daha çok leblebi, fındık, fıstık, draje şeklindeki şekerler gibi küçük taneli sert yiyecekler, kabuklu yiyeceklerin kabukları gibi gıda maddelerinin dışında madeni para, bilye, küpe, vida, boncuk, küçük oyuncak parçaları neden olmaktadır. Çocuklarda yanlış yatış veya duruş sebebiyle de boğulmalar görülmektedir.

Boğulmanın Nedenleri
1. Hava yolu tıkanıklıkları: Hava yolları tıkanırsa vücut ve beyin için gerekli olan oksijen akciğerlere ulaşamaz. 2 dakika içinde bilinç kaybı olabilir. 2 dakika içinde solunum dururken 5-10 dakika içinde kalp de durur. Hava yolu tıkanıklığına; dilin geriye kayarak soluk borusunu tıkaması, soluk borusuna yabancı cisim kaçması, solunum yollarının bazı allerjik tepkilere bağlı olarak şişmesi ve solunum yollarının zedelenmesi sebep olabilir.
2. Solunum havasındaki oksijenin azalması ya da hiç olmaması
3. Solunumu olumsuz etkileyen gazların aşırı miktarda solunması,
4. Suda boğulmalar

Suda Boğulma
Suda boğulmalar özellikle küçük çocuklarda (5 yaş altı)ve gençlerde (15-29) sıktır. Ölüm, erkeklerde kızlardan 5 kat daha fazla görülmektedir.

Suda Boğulmaya Zemin Hazırlayan Faktörler
- Küçük çocukların yetersiz denetimi, gözetimi
- Alkol, ilaç kullanımı
- Nöbetle seyreden hastalıklar
- İntihar girişimi
- Tekne ve dalma kazaları
- Vücut sıcaklığının düşmesi, yorulma, tükenme

Hayatta Kalmayı Etkileyen Faktörler
Hayatta kalma, boğulmanın süresi ve oksijensiz kalınan zamana bağlıdır. 5-10 dakikadan kısa süren boğulmalarda tam iyileşme şansı yüksektir. 25 dakikadan uzun süren boğulmalarda iyileşme şansı düşmektedir.

Hayatta kalmayı belirleyen 5 etmen şunlardır:

1- Yaş ( 3 yaşından küçük olmak)
2- Boğulma süresi (5 dakikadan uzun olması)
3- İlk canlandırma zamanı (10 dakikadan sonra olması)
4- Bilinç durumu (bilincin kapalı olması)

Bu etmenlerden üç veya daha fazlasının bulunması durumunda tam
iyileşme şansı çok düşüktür.

Korunma:
• Küçük çocuklar havuz kenarlarında, plajlarda, su birikintileri vb tehlikeli yerlerde yalnız bırakılmamalıdır.
• Cankurtaranların olduğu yerlerde suya girilmelidir.
• Halka ilkyardım eğitimi verilmelidir.
• Çocuklara uygun yaşa geldiklerinde (4 yaşından sonra) tecrübeli kişiler tarafından yüzme öğretilmelidir.
• Şişme can simitleri boğulmaya karşı koruyucu değildir. Batmaz malzemelerden yapılan can simitleri tercih edilmelidir.

Boğulmalarda İlk Yardım:
Bütün ilk yardım uygulamalarında ilk yardımın ABC’si unutulmamalıdır:
A) Hava yolunun açılması
B) Solunumun düzeltilmesi
C) Kalbin çalıştırılması.

Solunumu duran kişiye solunumu geri dönünceye kadar yaptırılan solunuma yapay solunum (suni solunum) denir. Solunum durmasında gaz zehirlenmesi, yangın vb. durumlar etkense kişinin hemen o ortamdan uzaklaştırılması gerekir. Kurtarma işlemi sırasında cam ve kapıların açılması, havalandırmanın sağlanması yararlıdır. Solunumu duran kişiye hemen yapay solunum yaptırılmalıdır.

Dil tabanının arkaya kaymasına bağlı tıkanıklıklarda;
Kişi sırt üstü yere yatırılırken baş geriye bükülür ve çene öne doğru kaydırılır. Çene hemen çene kemiğinin altından parmak uçlarıyla itilir ya da kişi sırt üstü yatmakta iken çene öne doğru çekilir. Baş geriye ya da herhangi bir tarafa bükülmeden desteklenir ve alt çene kemiği açısının arkasından basınç yapılarak alt çene öne doğru itilir.

Soluk borusuna yabancı cisim kaçmasına bağlı tıkanıklıklarda;
En önemli kurtarıcı reflekslerden biri kişinin öksürtülmesidir. Boğazına yabancı cisim kaçan bir kişinin kürek kemikleri arasına el tabanı ile dört sert darbe vurulur. Eğer kişinin bilinci kapalı ve yerde yatıyorsa yardımı yapan kişiye doğru yan çevrilir, dizle göğüs desteklenirken sırta darbe vurulur. Diğer bir yöntem ise elle bası yöntemidir. Bu yöntemde karnın üst kısmına ya da göğüs üzerine baskı yapılarak adeta yapay bir öksürük oluşturulur.

Suda boğulmalarda;
Suda boğulma sırasında, soluk borusu girişinin kasılmasına bağlı olarak çok az miktarda su akciğerlere girer. Oksijensizliğin temel nedeni, soluk borusu girişinin kasılarak geçişi önlemesidir. Suda boğulanlarda özellikle soğuk havalarda 20-30 dakika geçse bile yapay solunum ve kalp masajına başlanmalıdır.

Suda boğulanların ancak çok iyi yüzme bilenler tarafından kurtarılmalıdır. Kurtarmaya çalışan kişi öncelikle kendi hayatını tehlikeye atmamalıdır. Can simidi atılması, bir dal uzatılması, suda batmayan bir cisim atılması yardımcı olabilir. Suyun içinde iken ağızdan ağıza ya da ağızdan buruna solunumun yapılması mümkündür. Bu uygulama derin sularda mümkün olmayabileceğinden, kişinin sığ suya çekilmesi gereklidir. Eğer boğulan kişi suda yüz üstü yatıyorsa belinden ve bir koltuk altından kavranarak kolayca sırt üstü duruma çevrilebilir. Sadece çeneye baskı uygulayarak soluk yolu açıldıktan sonra ağızdan ağıza ya da ağızdan buruna yapay solunum desteğine başlanabilir. Suya atlama sonucu boğulma riski ve buna bağlı omurga kırıkları ve zedelenmesi daima akla gelmelidir. Suda başın çok fazla arkaya bükülmemesi gerekir.