Okunma: 331 kez
İslâm devletlerinde zımmî statüsündeki Müslüman olmayan azınlıkların erkek nüfusundan alınan Şer‛î vergilerdendir.
Cizye Osmanlı Devleti’nin de en önemli gelir kaynaklarından birini teşkil etmiştir. Cizyenin miktarı her yerde aynı oranda olmamıştır. Paranın değeri düştükçe çıkarılan fetvalarla paranın değer kaybı oranında vergi miktarı da yükseltilmiştir.
Osmanlı Devleti’nde XV. yüzyıla
kadar bu vergiyi ifade etmek için genellikle “haraç” kelimesi
kullanılmış, daha sonra “cizye” veya “cizye-i şer‛î” yaygınlaşmıştır.
İslâmiyeti
kabul etmeyenlerin, devlet tarafından korunmaları ve savaşa
katılmamaları karşılığında alınan bu vergi akil, baliğ, hür, maddî gücü
yerinde ve sağlıklı gayr-i Müslim erkeklerden alınmıştır. Kadın, âmâ,
yaşlı, çocuk, işsiz, çalışmaktan aciz ve fakir kimseler ise bundan muaf
tutulmuşlardır.
Baş vergisi olarak da nitelendirilen bu vergi,
gayr-i Müslim birisinin 14 yaşını doldurmasıyla beraber alınmaya
başlar, 75 yaşını dolduruncaya kadar alınmaya devam ederdi. Her yeni
senenin başlangıcında nakit olarak alınan cizye, kolaylık olsun diye
bazı hallerde taksitle ödemeye müsaade edilirdi. Cizyeyi vermekle
mükellef bir kişi İslâmiyet’i kabul ettiği takdirde doğrudan doğruya
bundan muaf tutulurdu. Ancak İslâmiyet’i kabulü, senenin başlangıcından
sonra vuku bulduğu takdirde, İslâmiyet’i kabul etmesine rağmen, o sene
için vergi vermek zorunda idi.
Cizye vergisine 1691 yılında yeni
bir düzenleme getirilerek gayr-i Müslim tebaanın ekonomik durumuna göre
sınıflar teşkil edilmiştir. Cizye vergisi alınacak kimsenin ekonomik
durumuna göre üç kademe belirlenmiştir. Zengin olanlar “a‛lâ”, orta
halliler “evsat” ve fakirlik seviyesinde olanlar da “ednâ” statüsünde
bu vergiyi vermişlerdir. Yapılan düzenlemeyle toplanacak vergi, saf
gümüş olmak üzere sırasıyla 48, 24 ve 12 şer‛î dirhem, altın olarak 4,
2 ve 1 dinar şeklinde tespit edilmiştir. Ayrıca maişet adı altında 12,
6 ve 3 para, kadıların maişeti için de 9, 4 ve 1,5 para alınmaya
başlanmıştır.

Etiketler:
Bilimler
İktisat
Cizye
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |