Enzim Eksikliği (G6PD Eksikliği)

Ara 08 2007

Enzim Eksikliği (G6PD Eksikliği)

(0 Oy)

GenBilim Editor

Pazar, 09 Aralık 2007

Okunma: 1393 kez

Akdeniz ülkelerinde ve zencilerde daha sık rastlanan glikoz 6 Fosfat Dehidrogenaz Eksikliği kan şekeri (glikoz) metabolizmasında hayati önem taşıyan bir enziminin eksik olması veya yeterince aktif olamamasıdır. Bu eksiklik alyuvarların yıkımına yol açan iki ayrı hemolitik anemiye (bir tür ileri derecede kansızlık) neden olabilir. Bu hastalıkta hasta kişi (bakla vb) oksitleyici bir maddeyi vücuduna aldıktan 48-96 saat sonra hemoliz (alyuvarların yıkımı) bulguları ortaya çıkar. Baklanın yol açtığı ağır hemolitik anemi "favizm" adını alır ve ülkemizde özellikle ilkbahar aylarında sık görülür. Favizm adı bakladan yapılan bir tür meze olan Fava�dan gelmektedir.

G6PD eksikliği;vücudumuzda kan şekeri (glikoz) metabolizmasında hayati önem taşıyan bir enzim olan �Glikoz 6 Fosfat Dehidrogenaz enziminin eksik olması veya yeterince aktif olamamasıdır. Bu eksiklik bazı hastalıkların veya ilaçların yol açtığı akut hemolitik anemi ve spontan (kendiliğinden gelişen), kronik (süregen) nonsferositik hemolitik anemi olmak üzere iki ayrı klinik sendroma neden olabilir.

G6PD eksikliği, kalıtımsal olarak anne-babadan çocuğa bir gen vasıtasıyla geçer. Lakin anne-babada bu enzim eksikliği görülmeyebilir; hastalık anne ya da babanın geninde saklıdır. Enzim bozukluğu daha çok erkek çocuklarda ortaya çıkar.

G6PD eksikliğine Akdeniz ülkelerinde ve zencilerde daha sık rastlanır.

G6PD eksikliğinde esas bozukluk; enzimin aktivitesini normalden daha çabuk yitiren şekliyle yapılmasıdır. Enzim yapılmaktadır fakat etkin olamamaktadır.

Bu hastalıkta hasta kişi (bakla vb) oksitleyici bir maddeyi vücuduna aldıktan 48-96 saat sonra hemoliz (alyuvarların yıkımı) bulguları ortaya çıkar. Oksitleyici (bu rahatsızlığı tetikleyici) maddeler arasında antipiretikler (aspirin vb içeren ateş düşürücü ilaçlar) , sulfanamid grubu antibiyotikler ve sıtma ilaçları (özellikle kinin) sayılabilir. Kuvvetli oksitleyici etki gösteren bir madde de bakla sebzesidir. Baklanın yol açtığı ağır hemolitik anemi "favizm" adını alır ve ülkemizde özellikle ilkbahar aylarında sık görülür. Favizm adı bakladan yapılan bir tür meze olan Fava�dan gelmektedir.

Kullanılması yasak olan ilaçlar şunlardır:

Hafif hemolize neden olanlar :        Ağır hemolize neden olanlar :

Analjezik ve antipiretikler

Asetil salisilik asid (Aspirin)               Asetanilid

*Aspirin -> yüksek dozda *

Antipirinİ:
Aminopirin
p-Aminosalisilik asid
Fenasetin

Sıtma ilaçları

Atabrin,Kinin,Klorokin.                       Pentakin,Permakin,
Primetamin,Plasmokin                      Primakin,Kinosid

Sulfonamid grubu antibiyotikler

Sulfodiazin,Sulfamerazin,                  Sulfanilamid,N-Asetilsulfanilamid,

Sulfisoksazol,Sulfatiazol,                   Sulfapiridin,Salisilazosulfapiridin,

Sulfasetamid                                     Sulfametoksipiridazin

Nitrofuran grubu ilaçlar

Nitrofurazon,Nitrofurantoin,

Ruraltadon,Furazolidon

Sulfon grubu ilaçlar

      Sulfokson sodyum                         Tiazolsulfon,Diaminodifenilsulfon

Diğerleri

      Menadion,Dimerkaptol,                      Naftalen,Fenilhidrazin,Asetilfenilhidrazin

      Metilen mavisi,Probenesid,             Toluidin mavisi,Nalidiksik asid,Neoarsfenamin,

      Kloramfenikol (antibiyotik)                İnfeksiyonlar,Diabetik ketoasidoz

      Kinidin                                             Bakla (gıda)

Bu liste bizdeki Akdeniz tipi hastalık içindir. Ayrıca Amerika'da yayınlanan bir dergideki bilgilere göre ameliyat narkozunda kullanılan süksinilkolin ve halotan hastanın ölümüne neden olabilmektedir. Bu yüzden ameliyat gerekli ise lokal anestezi veya nöroleptik analjezi kullanılmalıdır.

Kortikosteroid (kortizon vs) kullanımında sonra G6PD eks. olan hastalarda göz tansiyonu (glokom) gelişebilir.

Warfarin 'e de duyarlılık gelişebilir.

Baklanın yanı sıra bazı hastalarda yeşil erik yendiğinde de hemoliz geliştiği gözlenmiştir.

G6PD eksikliğinde hemoliz derecesi (dolayısıyla hastalığın ağırlığı) etkene, alınan miktara ve hastadaki enzim aktivitesine göre değişir. Ağır hemolizlerde hemoglobinüri (hemoglobin denen alyuvarlardaki demir deposu sayılan ve dolayısıyla kana rengini veren kan elemanının idrardan çıkması) ve sarılık görülür, (idrarla atılımı nedeniyle) hemoglobin kan düzeyi çok düşer. Yapılacak hemogram tahliliyle hemoglobin kan düzeyinin düştüğü, Tam İdrar Tahlili ile de hemoglobinüri tespit edilebilir. G6PD eksikliği yeni doğan döneminde hiperbilirubinemi (kanda bilirubin düzeyinin artması; dolayısıyla sarılık) ve kernikterusa (bilirubinin beyindeki bazal gangliyonlara geçmesiyle oluşan ve zeka geriliğine neden olan durum) da yol açabilir.

G6PD eksikliğinde hemolize neden olacak etkenlerden kaçınmak ana ilkedir. Hemoliz oluştuğu zaman ise kan nakli ile destekleyici tedavi yapılır. Enzim aktivitesi düşük olan yaşlanmış (hasta) alyuvarların ( = eritrositlerin)   kan dolaşımından kaybolmasıyla hemoliz (dolayısıyla hastalığın bulguları kendiliğinden son bulur.

Enzim eksikliğini tamamen ortadan kaldıracak bir tedavi yöntemi günümüz tıbbında yoktur. Yürütülen genetik araştırmalarda bu hastalığın da kesin çaresi bulunmaya uğraşılmaktadır.

Etiketler:

Bilimler
Tıp
Enzim Eksikliği (G6PD Eksikliği)


1	soru seda celik 2008-05-16 18:13:16 yazi cok guzel bu bilgiler icin tesekkur yalniz bence bir eksik var bu eksikte benim icin onemli ve ogrenmek istedigim sey bu hastaligin kisiye verdigi zarar yada rahatsizliklar cunku bende g6pd hastasiyim sevgi ve dostlukla seda

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.