Okunma: 223 kez
Faz uzayi, boyut sayisi çok yüksek olan bir uzaydir ve bu çok boyutlu uzayda her bir nokta, arastirmaya konu olan sistemi meydana getiren parçaciklarin o noktadaki konumlarini ve momentumlarini tanimlamaya yarar. Parçaciklar bu muazzam faz uzayi içinde bir arada bulunmakta ve hareket etmektedir. Faz uzayi içinde bir nokta seçelim.
Parçaciklardan olusan sistem, zaman ilerledikçe kendi gelisimini
sürdürürken, seçtigimiz nokta da faz uzayinda baska baska yönlere dogru
kimildamaktadir. Buna bagli olarak da entropi sürekli artmaktadir.
Entropi ile esas olarak anlatilmak istenen sey, sistemin hallerini
“kalburdan geçirerek” yani hangisi hangisidir bilemediklerinizi bir
araya toplayarak guruplamaniz gerektigidir. Faz uzayinin diyelim ki bu
bölgesinde olanlarini bir yerde toplamali,topladiginiz bölgenin hacmini
hesaplamali, buldugunuz hacmin logaritmasini almali ve burada
buldugunuz sonucu da Boltzman sabiti diye bilinen sabitle
çarpmalisiniz. Böylelikle hesapladiginiz sey entropidir. Termodinamigin
Ikinci Yasas’ni bize söyledigi sey ise entropinin artmakta oldugudur.
Aslinda size söyledigi sey bir bakima oldukça gülünçtür. Çünkü sunun
surasinda söyledigi tek sey, sistem hareketine ufak tefek bir
kutucuktan yola çikarak baslayacak olursa, gelismek üzere serbest
birakildigi anda, gitgide daha büyük kutucuklara dogru yol alacagidir.
Lakin bunun böyle olacagi besbellidir. Zira eger probleme dikkatle
bakacak olursaniz, büyük baloncuklarin, kendilerine komsu küçük
baloncuklardan bariz derecede daha büyük oldugunu görebilirsiniz. Yani
büyük baloncuklardan birisini içine bir kez adiminizi attiniz mi,
tekrar daha küçük bir baloncugun içine geçmek için hemen hemen hiçbir
sansiniz kalmayacaktir. Artik olan olmustur. Sistem bir öncekinden
gitgide daha büyük kutucuklara yönelmeyi sürdürerek faz uzayinda
dolanip duracaktir. Iste Ikinci Yasa’nin bize söyledikleri bundan
ibaret. Yoksa degil mi?
Gerçekte bu, açiklamaya çalisilan seyin
sadece yarisidir. Bundan baska bize, sistemin su anki durumunu
biliyorsak, gelecekte erisebilecegi en olasi durumunun bilebilecegimiz
de bildirilmektedir. Ne var ki ayni akil yürütmeyi ters yönde
kullanmaya çalistigimizda,tamamen yanlis bir yanit elde etmekteyiz.
Kadehin masanin kiyisinda durmakta oldugunu varsayalim. Su soruyu
sorabiliriz: “Bu kadehin o konuma gelirken izledigi en olasi yol acaba
hangisidir?” Eger az önce verdigimiz akil yürütmeyi bu kez ters yönde
kullanacak olursaniz, izlenen en olasi yol hakkinda su kaniya
varirsiniz: Sistem, halinin üzerindeki darmadaginik bir halden
basladi,kendini toparlayip halidan ayrildi ve bir bütün halinde masanin
üzerine çikti. Bunun dogru bir açiklama olmayacagi besbellidir. Dogru
açiklama, onu oraya birisinin getirip koymus oldugudur. Bu sebep ise
baska bir sebepten dogmustur. Bu böyle sürer gider. Uslamlama zinciri,
geçmiste kalan gitgide daha düsük entropi halleri boyunca gerilere
dogru uzanir. Entropinin geçmise dogru artmasi gerektigini ileri
sürebilirsiniz. Bu ileri sürüsünüz, gözlemlerle taban tabana zittir.
Onun için entropi geçmise gittikçe daha düsük degerlere uzanmaktadir.
Gelecege
yöneldikçe, entropinin neden artisa geçtigi, gitgide genisleyen
kutucuklara dogru sürüp giden bir hareket tarziyla kolayca
açiklanabilmektedir. Geçmise doru neden azalmakta oludugu ise büsbütün
farkli bir sorundur. Geçmiste onu düsük seviyede tutan bir seyler olmus
olmalidir. Geçmise dogru yöneldikçe entropi düser, düser, düser ve en
sonunda Büyük Patlama’ya ulasiriz.
Büyük patlama sirasinda çok
ama çok özel bir seyler olmus olmalidir. Ancak bunun tam olarak ne
oldugu tartismaya açik bir konudur. Bundan önce ayni fikirde olmadigimi
belirttigim,ama pek çok insanin üzerinde israrla durduklari popüler bir
kuram genisleyen evren kuramidir. Bu kuramin ileri sürdügü fikre
göre,Evren’in büyük ölçekte bu derecede düzgün biçimli olmasinin
sebebini, gelismesinin en erken evrelerinde aramak gereklidir.
Evren’de, henüz dogmunun 10 üzeri -36.nci saniyesinde iken, tam
anlamiyla muazzam bir genislemenin meydana geldigi sanilmaktadir.
10 -33 cm (evrenin ilk dönemi... 10 60 kat genisleyerek ... 10 27 cm (evreni yaklasik büyüklügü)
Ve
Evren bu ilk evrelerinde nasil görünürse görünsün, 10 üzeri 60 gibi dev
bir oranda genisledigi takdirde göze düz bir yapida görünecegi yönünde
bir kani vardir. Söz konusu kimselerin düz yapidaki bir Evren’den
hoslanmalarinin bir nedeni budur.
Oysa göründügü kadariyla, bu
akil yürütme kendinden bekleneni verememektedir. rastgele tayin edilen
böylesi baslangiç kosullarinda, olsa olsa dehset bir karmasa hüküm
sürecektir. Böyle bir karmasayi da hangi oranda genisletirseniz
genisletin, karsilik aynen sürüp gidecektir. Hatta genisledikçe daha da
berbat bir hal alacaktir.

Etiketler:
Bilimler
Fizik
Faz Uzayi
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler. Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |