GenBilim
Türkiye Bilim Sitesi  
Anasayfa | Forum | Bilimler | Arşiv Tarama | GenKalem | Destek | Site Haritası | Linkler | RSS | Reklam | Arkadaşını Davet Et | İletişim
Kontrol Paneli Anasayfa arrow Bilimler arrow Fizik arrow Olbersin Paradoksu Kontrol Paneli Kontrol Paneli Kontrol Paneli Kontrol Paneli Üye OlŞifre Hatırlat Kontrol Paneli
Kas 30 2007
Olbersin Paradoksu Yazdır E-posta
  • Currently 0.0/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Rating: 0.0/5 (Toplam Oy: )


GenBilim Editor   
Cuma, 30 Kasım 2007
Okunma: 208 kez

Evren’in yasi gece disari çikip,gökyüzünün siyah olusunu not etmek kadar basit bir deneyle ispatlanabilir.Gecenin karanligi ile evrenin yapisi arasindaki bag Olbers’in paradoksu(çeliskisi) olarak bilinir. Alman gökbilimci Heinrich Olbers,1823’de ortaya attigi tartismada;evren sürekli genislerse ve sürekli varolmussa,geceleri gökyüzünün aydinlik olacagini öne sürmüstür.Bu çeliski birçok mantiksal(veya o zamanlar öyleydi) bulgudan, tamamen saçma bir sonuca ulasmistir.tartisma söyle gelismistir: Küçük bir agaçlikta oldugunuzu ve etrafa baktiginizi varsayin.Eger agaçlik küçük ise, görüsünüz birkaç agaçla engellenecektir fakat birçok yerden açik olacaktir.Eger agaçlik büyükse daha önceden bosluk olan yerlerdeki agaçlar görüsünüzü engelleyecektir.Yani yönünüz ne olursa olsun görüsünüz bir agaç tarafindan engellenecektir.


Simdide agaçlikta degilde galaksi ve yildizlarin olusturdugu evrene baktiginizi düsünün.Eger uzay yeterli miktarda genislerse ve bizim etrafimizdaki Local grupta oldugu gibi galaksi ve yildizlar olursa,hangi yöne bakarsaniz bakin,görüs ve dogrultunuzu bir yildiz engelleyecektir.Bunun için uzay aralarinda hiç bosluk bulunmayan paril paril parlayan yildizlarla dolu olmaliydi.Bu yakinliktaki yildizlardan o kadar çok sayida var ki,saçma gelse bile,toplam isiklari çok fazla olmaliydi.Diger bir deyisle geceleyin uzay karanlik olamazdi.Bu tartisma mantiga aykiridir çünkü birinin yapabilecegi en basit gözlem,gece gökyüzünün karanlik oldugudur.Iste çeliski budur;gökyüzü gece aydinlik olmalidir,ama degildir.Öyleyse mantigimizdaki hata nerde?


Eger bir uzakliktan ilerde yildiz bulunmuyorsa,çeliskinin önüne geçilmistir.Bunun nedeni,eger az agaç oldugunda agaçligin disindakileri görebiliyorsak,belirli sayidaki yildizlarin disindaki karanlik uzayi da görebiliriz.Çeliski,diger bir yolla da isigin bir yildizdan bize ulasmasi için geçen zamanin hesaplanmasiyla da bulunabilir.Bizden 1 milyar isik yili uzakta olan bir yildizin isiginin bize ulasmasi için 1 milyar yil geçmesi gerekir.Bu nedenle,böyle bir isigi görebilmek için evrenin,isigin bize ulasacagi kadar süredir var olmasi gerekir.Yani,eger yildizlar milyarlarca yildir parlamiyorsa gece uzay karanlik olacaktir.Çeliskiyi engelleyecek son bir yol ise,uzak yildizlardan gelen isigin evrenin genislemesi yüzünden kizila kaymis olmasidir.kizila kayma,isigin enerjisini azaltir (uzun dalgali isimalarin daha az enerji tasidigini hatirlayalim) ve böylece bir çok uzak galaksi ve yildizin isiginida azaltir.Bu nedenle,böyle genisleyen bir evren,geceleri uzayi karanlik yapar.


Çeliskinin Olbers’in adini hatirlatmasina ragmen,iki yüzyil kadar önce Keppler,limitsiz bir evrende,gecenin aydinlik olmasi gerektigini vurguladi ve evrenin sonlu oldugunu dogruladi.Günümüz astronomlari sinirli bir evren yasinin,sinirli bir kozmik ufuga (horizon) neden oldugunu düsünüyorlar.Yildizlar,isimalarinin yayilmasi ve gökyüzünü aydinlik yapacak kadar çok var olmadi.Üstelik geceyi asla aydinlik yapamayacaklar çünkü tüm yakitlarini yakacaklar .Bununla beraber,gece gökyüzünün karanligi,sinirli duyularimizin bir sonucudur.Eger radyo dalgalarini görebilseydik,geceleri gökyüzü parlardi.


Etiketler:  



Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.





Reddit!Del.icio.us!Facebook!Slashdot!Netscape!Technorati!StumbleUpon!Newsvine!Furl!Yahoo!
 

GenBilim

GenBilim Editor

Yazar Hakkında:
"Bir şey üreten ve olayları olduran küçük bir seçkin grup, Olup biteni seyreden oldukça büyük ikinci grup, Nelerin olup bittiğini bilmeyen muazzam kalabalık." Nicholas Murray
Yazar Şuan Çevirim Dışı
Yazara E-Posta Atin
GenBilim
Makale İçinde Ara GenBilim    
GenBilim
        RSS Kategorileri GenBilim
Lütfen listeden bir RSS kategorisi seçiniz.
GenBilim
Makale İşlemleri
Sizde Yazi Ekleyin
Yorum Ekleyin
Terim Ekleyin
Bu makaleyi favorilerime ekle
Sizde Link Ekleyin
Bu makaleyi PDF olarak kaydet
 Makaleyi rapor et
GenBilim
Sponsor Bağlantılar


        Favori Makalelerim
Sadece kayıtlı üyeler bu bölümü kullanabilir!
GenBilim
GenBilim