Okunma: 562 kez

Yeni ekonomide hangi şirketler, hangi yeni statejilerle başarı elde ediyorlar? Global borsalardaki gerileme ile birlikte, piyasalarda yeni ekonomiye olan inanç bir yıl öncesine göre hayli azalmış görünüyor. Pek çok internet şirketi kapandı, yeni ekonomi şirketlerine yatırım yapanlar trilyonlarca dolar kaybettiler. Yeni ekonomi kısa dönemde zengin olmayı umanları hayal kırıklığına uğratmış durumda. Bütün bu olumsuz gelişmelerin olumlu bir yanı da var. Bu sektörle ilgisi kısa zamanda çok para kazanma azminin ötesine geçemeyenler çekildikten sonra, artık soğukkanlı değerlendirmeler yapılabilir.

Öncelikle yeni ekonomi o kadar da yeni değil. Yaygın olarak sanıldığının tersine internetin icadıyla ortaya çıkan bir olgu da değil. Bu terim iki üç yıldır kullanılıyor, ancak iş hayatında büyük değişikliklere yol açan gelişmeler, bir başka deyişle yeni ekonominin temelleri onbeş yirmi yıl öncesine gidiyor. Değişimin itici gücü ise iletişim ve bilgi teknolojisindeki atılımlar. Örneğin, bundan 25 yıl önce çok şubeli bir banka İstanbul'dan Gaziantep'i aramak için telefon operatörleri, teleks operatörleri işe alırken şimdi aynı banka çağrı merkezi için kredi pazarlayacak uzmanlar çalıştırıyor. Bu teknolojik gelişmeler sadece günlük hayatımızı değiştirmekle kalmadı, iş hayatında da yeni imkanlar açtı. Bugün büyük küçük bütün şirketlerde kullanılan bilgisayarların onbeş yıl önce şirketlerin sadece bazı özel bölümlerinde kısıtlı sayılarda kullanıldığını hatırlamak bile yeterli. Bilgi ve iletişim teknolojileri şirketlerin yapılarını değiştirmekle kalmadı, onların iş yapma alanını değiştirdi.

İnternet de kısa sürede eriştiği yaygınlığı bu gelişmelere borçlu. Hızlı ve ucuz dijital telekomünikasyon ağı kurulmuş olmasaydı, bilgisayar kullanımı şirketlerde ve evlerde bu kadar yaygın olmasaydı, internet sadece araştırmacıların ilgilendiği bir bilgisayar ağı olarak kalmaya mahkum olurdu. İletişim ve bilgi teknolojisinin ulaştığı son nokta olan internet yeni bir bilgi ekonomisini ortaya çıkardı ve "yer" ve "zaman" kavramlarının geleneksel sınırlarını ortadan kaldırdı. Bu ekonominin en ayırt edici özelliği ise bilgiyi hammadde olarak alması. Bilgi ürünlere, şirketlere ve piyasaya uygulandığında ise iş dünyasında bugüne kadar alışık olduğumuz birçok şeyi değiştiriyor.

Gelişmiş teknolojiler ve değişen organizasyon yapıları ekonomiyi ve sosyal düzeni de değiştiriyor. Bu tür değişimler sadece meydana geldiği öncü sektördeki verimliliği artırmakla kalmayıp, tüm ekonomiye güçlü bir silah sunuyor. İnternet ile birlikte bütün dünya bu güçlü dönüşümü yaşıyor. Bir başka deyişle yeni ekonomi, "e-konomi", sadece yeni bir teknoloji değil, şirketleri, piyasa yapısını, devlet düzenlemelerini ve insan deneyimini radikal olarak değiştiren yeniden düzenleyen bir dönüşüm. Bu değişimin çok kolay tamamlanması, ekonomideki verimlilikten sermaye piyasalarına olan etkisine kadar her zaman pozitif olmasını beklemek interneti ve yarattığı dönüşümü çok hafife almak olur. Yapısal dönüşümün ve ilerlemenin köklü değişim ve parçalanmayı beraberinde getirmesi kaçınılmazdır.

İnternet hiç şüphesiz rekabetin ve strateji belirlemenin eski kurallarını değiştiriyor. Şirketler işlerini internete taşıdıkça ürünlerini, müşterilerini ve esas faaliyet alanlarını yeniden gözden geçirmeliler. Günümüzde birçok üretici malını birçok müşteriye satıyor, bu müşterilerin bir kısmı aynı malı değişik paketleyip ve/ veya bazı kısımlarını değiştirip bir başka müşteriye tekrar satıyor.

Başarılı şirketler neler yapıyor?

Bugün başarılı olarak tanımlanan E*Trade, Amazon, E-Loan, AOL gibi şirketler raflarında başkalarının ürünlerini satıyorlar. Bu şirketler isteseler web sitelerindeki içeriği kendileri de hazırlayabilirler, halbuki onlar bununla vakit kaybetmeyip, en iyi bildikleri işe, kendilerini odaklamayı seçiyorlar: "Müşteri kazanıp o müşteriyi elde tutuyorlar." Bu şirketler kendilerini ürün ile değil, o ürünü nasıl paketledikleri ve müşterilerine nasıl hizmet verdikleri ile farklılaştırıyorlar. Bu müşteriler sadece tüketiciler olmak zorunda değil, şirketler de olabilir. Dolayısıyla paketlenen ürün de ticaretin kendisi olabilir. Örneğin, bir bankanın veya bir perakendecinin diğerlerine sunabileceği ödeme sistemi, envanter takip sistemi de bir ürün ve/veya hizmet olabilir. İnternetin getirdiği bu imkanlar ve değişen iş yapma biçimleri şirket sahiplerini stratejilerini tekrar gözden geçirmeye zorluyor.

İnternet modüler yapısı gereği eski değer zincirlerini tamamen değiştiriyor. İnternet öncesinde tedarikçiden başlayıp, üretici ve dağıtıcı üzerinden müşteriye ulaşan bu değer zinciri artık tüm oyuncuların birbirleriyle karmaşık bir halde ilişkide olduğu internet ağına taşınıyor. İnternette dolaşan her şey bilgiye dönüşüyor, diğer bir deyişle alınıp satılan ürün bir kazak da olsa, internette o kazak ile ilgili bilgi ve kazağın nasıl alınıp satıldığının bilgisi aslında alınır-satılır bir ürüne dönüşüyor. İnternetin modüler yapısı ve bilgiyi alınır satılır bir ürün olarak ön plana çıkarması internette iş yapacak olan şirketlere de değişik roller yaratıyor. Bu roller aşağıdaki şemada daha detaylı olarak görülebilir:

İnternet'le değişim: Fikirden ürüne, markadan pazarlamaya İnternet ile birlikte artık birçok fikir sahibi fikrini bir içerik (mal, hizmet, bilgi) haline dönüştürüp üreticiye götürüyor. Bilgi olarak var olan her şey internette ürüne dönüşebiliyor. Böylece fikir sahipleri ürün yaratmak, ürünü markalamak, dağıtım kanalı oluşturmak ve son kullanıcıya ulaşmak için zaman ve kaynak yaratmak zorunda kalmıyorlar. Kendini fikir sahiplerinden fikri alıp, ürün haline getirmeye odaklayan şirketler de internette ham bilgiyi alıp bu bilginin üstüne bir katma değer yaratıyorlar. Böylece müşteri ile birebir temasta olan dağıtıcılar farklı standart ve formattaki ham bilgiyi aramak ve ürün haline getirmekle uğraşmıyorlar. Dağıtıcı olan şirketler tamamen müşterinin talep ve beklentileri doğrultusunda hizmet vermeye kendilerini odaklıyorlar. Bu şirketler hem fikri, hem içeriği, hem ürünü birçok yerden aldıkları için müşteriye her türlü ürünü ve o ürün kategorisinde de bol çeşit sunabiliyorlar.

İnternette yaratılan değer ağının geleneksel fason (outsourcing) iş yaptırmaya kıyasla en büyük farkı ürünü bilgi olarak görmesidir. İnternette iş yapmanın sırrı her ürünün en önemli ögesinin "bilgi" olduğunu anlamaktır. Bu bakımdan internette aynı bilgi sonsuz sayıda iş ortağı ile çok az bir ek maliyetle paylaşılabilir. İnternetin yeni değer ağı içinde ittifakların çok önemli olduğunu görüyoruz. Değer ağı içindeki bu ittifaklar tek bir şirketle yapılmış bir anlaşma bile olsa gerçekte o şirketin bilmediğimiz başka ittifakları ile birlikte sonsuz sayıda olabilir ve internetin en heyecan verici yanı da verilen emek ve alınan karşılık rasyosunun sonsuz olması. Böylece şirketler için herkesin her şeyi olmak değil en iyi bildiği konuya odaklanmak çok daha önem kazanıyor. Kısacası dünün müşteri, ürün ve alt yapı üçlüsünden oluşan entegre şirket yapısı artık internet ile birlikte çözülmeye başlıyor.

Yazar & Kaynak: http://www.kalder.org.tr - Ayşe Başar Bener

Etiketler:  

Bilimler
İktisat
Yeni Ekonominin Stratejik Gerçekleri

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.

---