Kara kutular ve bilim

2007 yılının Nisan ayında Nature dergisinde keşif gibi bir deney yayımlandı. Copenagh üni. bilim adamları kan gruplarını birbirine dönüştürebilen bir yöntem bulduklarını açıkladılar.2500 mantar ve bakterileri araştırdıktan sonra içlerinden sadece 2 bakterinin kan hücreleri üzerindeki kan gruplarını belirleyen şeker moleküllerini(antijen) ayırabilme özelliğine sahip makas görevini gören enzimler bulunduğunu keşfettiler. Dediklerine göre artık uygun kan bulma sıkıntısından dolayı insanların hayatlarını kaybetmesi ortadan kalkmış olacaktı. Özellikle 0(-) gibi en nadir kan grubunun artık kolaylıkla üretilebileceğini söylüyorlardı. İşte dünya üzerinde birçok kişinin hayatını kaybetmesini engelleyecek anahtar 2 bakterinin içindeymiş. Bilim insanları gerçektende içi elmas dolu kara kutularla oynuyor. İlk önce bu kara kutuları bulup sonra bunu açacak anahtarları arıyorlar. Samanlıkta iğne aramak gibi ama sadece tek fark bilim insanları nereye nasıl bakacaklarını biliyorlar. Biyoloji bilimine özellikle bakıldığında, birçok kara kutuyu açmamıza rağmen hala birçok kara kutunun bulunduğunu ve bir o kadarının da açtığımız kara kutular içerisinden çıktığını görürüz. Hani Rus oyuncakları vardır ya (Matruşka) bir oyuncağı açtığında içinden başka bir oyuncak çıkar; işte biyoloji ilmide böyle paradoks içeren güzel ve maceralı bir bilim.Rus oyuncaklarından tek farkı ise; oyuncakların bir limiti olmasına rağmen biyolojideki kara kutular sonsuza uzanıyormuş gibi geliyor.Ki bu durumu zaman gösterecek tabi bizim ömrümüz yetmeyebilir.

Biyolojinin kara kutularının Rus oyuncaklarından farklı gizemli ve bir o kadar “dengeli” bir karmaşıklığı bulunuyor. Şöyle ki bir kara kutunun anahtarı başka bir kara kutunun içerisinde ve bu iki kara kutu ise başka kara kutuların içerisinde. Biraz garip gelebilir ama bu durum düşünüldüğünde “dengeli ve düzenli bir karmaşıklıklar sistemi” içerisinde olduğumuz görülebilir. Mesela insanların ölmesi kan kaybından bir kara kutu; kan kaybının önlenmesi ise bu kutunun anahtarıdır. Kutuyu açmak için bu anahtarın nerede olduğunu bilmek gerekir. Belki bu anahtarda başka bir kara kutunun içerisindedir (ki zaten öyledir) : “birbirinden farklı kan grubu hücreleri”.Ve bu kutuyu açacak anahtar ise “ bu farklılıktan ortaya çıkabilecek, kan bulma sıkıntısını bitirecek ve gerektiğinde bir kan grubunu başka bir kan grubuna dönüştürebilen bir enzim”. Ve tabiî ki bu anahtarda başka kara kutuların içerisinde. İşte bu noktada bilim adamları birbirlerinden farklı 2500 tane kara kutuyu araştırdılar(sadece bu anahtarı bulmak için).Ve bulduklarında insanlık için çok önemli bir sorunun önüne geçtiler. Bu durum biraz ürkütücü gelebilir: bir kutunun anahtarı başka bir kutunun içerisinde ve kutuların anahtarları ise başka kutuların içerisinde.

Ütopik ama düşünüldüğünde gerçek bir olgudur. Sebepler zincirinin oluşmasını da sağlayan bir sebep vardır gerçeği buradan geliyor olsa gerek. Böyle düşündüğümde gözümün önüne birkaç tane daha kara kutu geliyor: Kanser ve AİDS. Ve tabiî ki bu kara kutuları açacak anahtarlarda başka kutuların içerinde. Belki 100 tane iç içe geçmiş bir kutular zincirinin en derininde belki milyonlarca belki de onlarca. Açıkçası demek istediğim Kanser ve AIDS ide yok etmek için belki de daha başka birçok şeyi keşfetmemiz, kutuları açmamız gerekiyor. Ama size bir korkunç olasılık daha göstereceğim: Kanseri ve AIDS i yeneceğimiz zaman geldiğinde yani tüm bu kutuları açtığımızda içlerinden başka kutuların çıkması çok yüksek bir ihtimal ( I am the legend- Ben efsaneyim filmi tüm bu anlatmak istediklerimi en güzel bir şekilde açıklayan çok güzel bir yapıt). Sonuç şu ki bu korkunç ama olağanüstü mükemmel paradoks olan kara kutular sisteminde yaramaz ama kuralına göre oynayan bir oyuncu olmak güzel bir duygu.